Xử lý rút ruột công trình: Giơ cao đánh khẽ

Xử lý sai phạm chủ yếu là kiểm điểm, chuyển công tác! Năm 2005, Sở GTCC thực hiện 267 dự án với tổng vốn hơn 2.330 tỉ đồng.

Mới đây, qua kiểm tra 76 công trình, các cơ quan chức năng đã phát hiện 17 công trình có thất thoát, lãng phí và kém chất lượng.

Những công trình “trời ơi”

Công trình cống hộp phường 15, quận 10 chỉ với chiều dài 2.000 mét nhưng có đến 2.400 lỗi khuyết tật. Đường Huỳnh Tấn Phát thi công thiếu 10 cm nền đường so với thiết kế. Cống hộp phường 3, quận Bình Thạnh bị phát hiện thi công gian dối gần 500 triệu đồng. Dự án nâng cấp, mở rộng Tỉnh lộ 15, phường Đông Hưng Thuận, quận 12 (do Công ty Quản lý Công trình giao thông Sài Gòn làm chủ đầu tư), có tổng vốn đầu tư là 115 tỉ đồng nhưng sau nhiều nghi vấn chất lượng thi công, kết quả cuối cùng cũng cho thấy làm sai so với hồ sơ thiết kế. Riêng công trình mang nhiều tai tiếng nhất phải kể đến vụ rút ruột hầm chui Văn Thánh 2 thuộc dự án cầu, đường Nguyễn Hữu Cảnh, phường 22, quận Bình Thạnh. Dự án có tổng kinh phí đầu tư xây dựng hơn 400 tỉ đồng, nhưng đã phát hiện có nhiều sai phạm nghiêm trọng trong mấy năm qua. Hầu như trong các hội nghị lớn nhỏ về xây dựng nói đến thất thoát là người ta lấy hầm chui Văn Thánh ra làm ví dụ.

Mánh khóe rút ruột

Theo các chuyên gia kinh tế, trung bình qua mỗi công trình xây dựng, nhà thầu lãi trong khoảng 5% đến 10%. Thế nhưng, họ vẫn than lỗ vốn. Thực ra, đây chỉ là mánh để biện minh cho chuyện rút ruột công trình. Đã từng có một tổng giám đốc tổng công ty xây dựng nói rằng lãi định mức ở mỗi công trình là 6,5% nhưng vẫn vay ngân hàng với lãi suất 10% mỗi năm. Biết lỗ 3,5% trên hàng ngàn tỉ đồng mà vẫn chấp nhận thầu quả là chuyện không bình thường. Kết quả là các công ty (đa số của Nhà nước) thua lỗ, trong khi cá nhân giàu lên. Một mánh khác nữa là tuyên bố giảm thầu (trung bình từ 20%-30%). Nếu không phải thuộc về các “ông” Nhà nước thì không ai dám liều như thế.

Tương tự, một lý do khác là hiện tượng bán thầu qua lại cho nhau, chính vì vậy qua mỗi khâu công trình đã bị cắt xén, còn tiến độ và chất lượng công trình khi có vấn đề thì đổ thừa lẫn nhau.

Xử lý: Chỉ nửa vời!

Theo một đại biểu HĐND TP, với tốc độ phát triển đô thị như hiện nay, TP sẽ xây dựng nhiều công trình cầu-đường mới. Dù vậy, việc xử lý sai phạm trong xây dựng công trình vẫn chưa đến nơi đến chốn nên các “con sâu rút ruột” lờn thuốc và tiếp tục sai phạm. Thực tế việc xử lý hiện nay đối với các công trình sai phạm nếu có thì cũng chỉ buộc hoàn trả lại tiền rút ruột, khắc phục trám trét công trình theo kiểu chắp vá. Còn xử lý trách nhiệm cá nhân, đơn vị vi phạm chỉ bằng hình thức thông cảm, kiểm điểm, cảnh cáo chuyển công tác là cùng. Nhìn lại trong số vụ tiêu cực nói trên, xử lý có 2 vụ nhưng cũng gần như “chìm xuồng”. Vụ hầm chui Văn Thánh 2, cơ quan chức năng đã khởi tố vụ án với tổng cộng 9 bị can, thế nhưng đến hơn 3 năm vẫn im re, trong khi công trình đang đào lên bới xuống để sửa; vụ tiêu cực đường Liên cảng A5 gần 2 năm nay vẫn chưa đả động gì. Trong khi cá nhân vẫn nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật, còn các công trình giao thông sai phạm xuống cấp, cả xã hội phải gánh hậu quả.