Phòng cháy ở khu dân cư: Không thể chậm trễ

Điểm chung của các vụ cháy nghiêm trọng gần đây là nhiều căn nhà dạng ống bịt kín

Mở lối thoát nạn, trang bị thiết bị và kỹ năng phòng cháy; từ bỏ những thói quen dễ gây hỏa hoạn..., là những việc cần làm ngay để loại bỏ "cái bẫy chết người" trong chính ngôi nhà của mình

Một vụ cháy nhà nghiêm trọng vừa xảy ra ở phường Đông Hưng Thuận (TP HCM) khiến 3 mẹ con tử vong. Đáng nói, đây không phải là trường hợp cá biệt khi thời gian qua liên tiếp xảy ra các vụ cháy nhà dân gây hậu quả đau lòng.

Lơ là, chủ quan

Lúc 0 giờ 53 phút ngày 5-2, Phòng Cảnh sát PCCC và Cứu nạn cứu hộ (PC07) nhận tin báo cháy tại một căn nhà cấp 4 trong hẻm 17, đường Tô Ký, phường Đông Hưng Thuận. Căn nhà rộng khoảng 32 m², nằm sâu trong hẻm nên xe chữa cháy không thể tiếp cận trực tiếp. Đến 1 giờ 3 phút, đám cháy được khống chế nhưng người mẹ (44 tuổi) cùng 2 con đã tử vong, nghi do ngạt khói.

Trước đó 2 tháng, rạng sáng 5-12-2025, một căn nhà cao 4 tầng trên đường Trần Hưng Đạo (phường Cầu Ông Lãnh) bốc cháy, khiến 4 người tử vong. Thời điểm xảy ra hỏa hoạn, vật dụng sinh hoạt cháy lớn, tạo nhiều khói độc và nhiệt, gây khó khăn cho công tác cứu nạn.

Điểm chung của các vụ cháy nghiêm trọng gần đây là nhiều căn nhà dạng ống bịt kín, chỉ có một lối thoát phía trước, các mặt còn lại bị che chắn; lắp cửa sắt, cửa cuốn kiên cố... Khi xảy ra cháy, người bên trong gần như không còn đường thoát.

Bên cạnh đó, nhiều gia đình chưa trang bị thiết bị báo cháy, bình chữa cháy; vẫn duy trì thói quen sạc điện thoại, xe điện qua đêm bằng thiết bị kém chất lượng. Không ít người thiếu kỹ năng thoát nạn, dẫn đến tử vong do ngạt khói.

Chủ động phòng ngừa

Thượng tá Trần Xuân Phương, Phó trưởng Phòng PC07 Công an TP HCM, khuyến cáo người dân cần sử dụng an toàn các thiết bị điện, hệ thống điện phải lắp đúng tiêu chuẩn, không câu móc tùy tiện, không dùng nhiều thiết bị công suất lớn chung một ổ cắm, thường xuyên kiểm tra và tắt thiết bị điện khi không sử dụng. Cẩn trọng khi thắp nhang, đốt vàng mã. Không để xe máy, xe điện chắn lối thoát nạn, bố trí lối thoát nạn an toàn, không bịt kín ban công, cửa sổ. Kiểm tra ống dẫn gas, khóa van sau khi nấu, không để vật dễ cháy gần nguồn lửa. Mỗi gia đình nên trang bị thiết bị cảnh báo cháy sớm, báo rò rỉ gas, bình chữa cháy xách tay, thang dây thoát nạn… và xây dựng phương án thoát hiểm cho các thành viên. "Giữ an toàn cho ngôi nhà cũng chính là giữ mạng sống cho mình và người thân"- Thượng tá Trần Xuân Phương nói.

Theo luật sư Đào Thị Bích Liên (Văn phòng Luật sư Hà Hải và Cộng sự), phòng cháy không thể chỉ trông chờ vào lực lượng chức năng mà mỗi gia đình phải tự bảo vệ mình. Nếu cẩn trọng từ những việc nhỏ, nâng cao ý thức và kỹ năng xử lý sự cố, rủi ro sẽ giảm đáng kể.

Bà Đào Thị Bích Liên cũng cho rằng nhiều vụ cháy nghiêm trọng còn xuất phát từ khoảng trống trong quy định và quản lý điều kiện an toàn nhà ở. Nhà ống, nhà trọ, nhà cho thuê vẫn được xây dựng, cải tạo và đưa vào sử dụng khá dễ dàng, trong khi chưa có bộ tiêu chí rõ ràng, thống nhất để xác định một căn nhà có đủ điều kiện an toàn khi xảy ra cháy. Vì vậy, Sở Xây dựng cần sớm ban hành các quy định cụ thể, dễ hiểu và có tính bắt buộc, xác định rõ thế nào là nhà ở đủ điều kiện an toàn. Đối với nhà nhiều tầng, nhà trọ, nhà cho thuê, cần quy định bắt buộc phải có lối thoát nạn thứ hai, ban công không được bịt kín hoàn toàn bằng "chuồng cọp" hoặc nếu có thì phải thiết kế cửa mở thoát hiểm. Cửa sắt, cửa cuốn phải có cơ chế mở nhanh từ bên trong, sử dụng được cả trong trường hợp mất điện.

Bên cạnh đó, cần có quy định rõ ràng về hệ thống điện, thiết bị báo cháy, chiếu sáng khẩn cấp đối với nhà ở đông người. Không thể để tình trạng dây điện cũ kỹ, chắp nối tạm bợ, ổ cắm quá tải nhưng vẫn được đưa vào sử dụng và cho thuê, trong khi rủi ro cháy nổ luôn rình rập người dân. Quan trọng hơn, các quy định này cần đi kèm với cơ chế kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm. Nhà không đáp ứng điều kiện an toàn thì không được phép cho thuê hoặc buộc phải cải tạo, khắc phục trong thời hạn nhất định. Khi có tiêu chí rõ ràng, người dân sẽ biết cần làm gì để bảo vệ gia đình, còn chính quyền có căn cứ để quản lý, giảm nguy cơ cháy nổ từ gốc.