Nâng nhận thức, xử lý nghiêm

Nguyên nhân của những bất cập hiện nay chủ yếu do nhiều chủ sử dụng lao động đặt vấn đề sinh lợi lên trước, thiếu hiểu biết và thiếu tôn trọng pháp luật

 “Ở thành thị, trẻ em ít đi làm nhưng ở nông thôn, trẻ em đi làm là chuyện bình thường. Tâm lý này ăn sâu trong suy nghĩ của các bậc cha mẹ là lao động nhập cư nên khó khuyên họ đừng cho con trẻ đi làm, chỉ có thể hướng dẫn họ phòng tránh các tai nạn lao động cho trẻ cũng như hướng dẫn các quy định của pháp luật về lao động vị thành niên, khuyên họ nên cho con đi học. Tuy nhiên, họ thường không vui vẻ nghe mình nói, chỉ khi đụng chuyện họ mới nghe”. Bà Lục Kim Loan, Phó trưởng Phòng LĐ-TB-XH quận Thủ Đức- TPHCM, cho biết như vậy.

Đoàn kiểm tra của UBND phường 5, quận 10-TPHCM đang tìm hiểu tại một cơ sở sản xuất trên địa bàn về tình trạng sử dụng lao động. Ảnh: Anh Thư

Gia tăng giám sát

Để giải tỏa tâm lý này, việc tuyên truyền nhằm thay đổi nhận thức của người dân về lao động vị thành niên là điều rất quan trọng. Bà Phan Thanh Minh, Trưởng Phòng Bảo vệ và Chăm sóc trẻ em, Sở LĐ-TB-XH TPHCM, cho rằng: Không chỉ với cha mẹ mà việc cần nhất là tuyên truyền cho chính các em.

“Đó là cách giúp các em thêm phương tiện tự bảo vệ mình, biết đòi hỏi ở người sử dụng lao động những quyền lợi chính đáng. Về phía người sử dụng lao động, họ cũng cần phải biết để hành xử đúng pháp luật với đối tượng này”.

Ngoài ra, các biện pháp giám sát cũng là điều cần quan tâm. Tại Phòng Bảo vệ và Chăm sóc trẻ em, có một cách quản lý khá linh hoạt khi “khoanh vùng” các điểm nóng tại một số phường của quận Bình Tân, Tân Bình, Tân Phú... Vì theo kết quả kiểm tra của thanh tra Sở LĐ-TB-XH TPHCM, đây là các quận tập trung lao động vị thành niên đông nhất.

Tuy vẫn tiến hành kiểm tra, bố trí cán bộ chuyên trách ở khắp các địa phương nhưng việc “khoanh vùng” và tiến hành kiểm tra, tuyên truyền dày đặc hơn ở các “điểm nóng” sẽ giúp công tác đạt được hiệu quả cao.

Dĩ nhiên, sự giám sát của chính quyền địa phương trong quản lý lao động vị thành niên là một trong những khâu không thể thiếu. Theo bà Phan Thanh Minh, những vấn đề thuộc thẩm quyền quản lý của UBND phường, xã, cơ quan công an tại địa phương  như: quản lý địa bàn dân cư, quản lý hộ tịch, tạm trú, tạm vắng, quản lý nhà trọ, quản lý về kinh tế... là cái gốc để giải quyết những sai phạm về lao động của các cơ sở trong khu vực nói chung bởi hơn ai hết, cán bộ địa phương trực tiếp quản lý, giám sát tại địa bàn, họ là những người có điều kiện để theo dõi, nắm bắt tình hình cụ thể nhất.

Đồng quan điểm, ông Huỳnh Ngọc Thông, Chủ tịch UBND phường 5, quận 10-TPHCM, cho biết: “Hiện nay, thủ tục đăng ký và cấp phép kinh doanh tại địa phương đơn giản, dễ dàng.
 
Tuy nhiên, không thể cứ cấp phép rồi để người ta muốn làm gì thì làm. Hậu kiểm tại các cơ sở kinh doanh là một trong những hoạt động quan trọng trong quản lý lực lượng lao động cũng như việc thực hiện pháp luật lao động của các chủ kinh doanh”.

Tuy nhiên, việc quản lý của địa phương- bao gồm cả phòng LĐ-TB-XH các quận, huyện - còn gặp nhiều khó khăn. “Mỗi phường có một cán bộ chuyên trách về lao động vị thành niên nhưng thường là kiêm nhiệm. Trong khi có nhiều phường lao động vị thành niên rất đông. Cán bộ có tâm nhưng thực sự mạng lưới đang quá tải” – bà Lục Kim Loan cho biết.

Giải quyết từ gốc

Theo các chuyên gia lao động, cái gốc của vấn đề vẫn là việc làm và thu nhập. Lao động vị thành niên là một bộ phận tất yếu trong cơ cấu lao động song lại là đối tượng chịu nhiều thiệt thòi khi tham gia sản xuất. Còn nhỏ tuổi, nhà nghèo, thiếu hiểu biết và kinh nghiệm sống..., các em thường bị đối xử thiếu công bằng.
Nhưng các em lại cần việc làm và cần có thu nhập để mưu sinh, phụ giúp gia đình. Đã không ít lần, khi các cơ quan chức năng tại TPHCM đưa các lao động vị thành niên bị ngược đãi về quê, nhiều em cho biết sẽ trở lại TP làm tiếp vì cuộc sống ở quê nhiều khi còn khổ cực hơn...

Do đó, nên có cách giải quyết thấu đáo để các lao động vị thành niên vừa có việc làm vừa được hưởng những quyền lợi chính đáng. Nếu chỉ cấm là chưa hiểu hết pháp luật mà còn gây ra những hệ lụy khác về mặt xã hội vì ở độ tuổi chưa chín chắn, không được đi học và cũng không có việc làm, ngoài việc không biết lấy gì để sống, nguy cơ các em bị đẩy vào các tệ nạn là rất cao.

Nguyên nhân của những bất cập hiện nay chủ yếu do nhiều chủ sử dụng lao động đặt vấn đề sinh lợi lên trước, thiếu hiểu biết và thiếu tôn trọng pháp luật. Kết hợp đồng bộ giữa các biện pháp chế tài và tuyên truyền, mở rộng nhận thức, bức tranh lao động vị thành niên ở TPHCM sẽ bớt dần những mảng tối.