Clenbuterol, hại cho gia cầm lẫn cho người

Ngày 31-1-2005, một tờ báo đăng tin ở Cần Thơ có tình trạng sử dụng thức ăn gia cầm chứa hoóc môn clenbuterol là chất bị cấm trong chăn nuôi. Đúng là Clenbuterol bị cấm, nhưng đây không phải là hoóc môn, mà là chất làm dãn phế quản do có tác dụng kích thích thần kinh giao cảm

Hoóc môn còn gọi là nội tiết tố, là chất sinh học có trong cơ thể sống được tiết ra bởi tuyến nội tiết để theo máu đến nơi đáp ứng sinh ra một hiệu ứng sinh lý nào đó, như hoóc môn sinh dục nữ do tuyến nội tiết từ buồng trứng tiết ra để làm phát triển cơ quan sinh dục nữ. Clenbuterol bị gọi nhầm là hoóc môn có thể do gà mái đẻ được cho ăn thức ăn có trộn clenbuterol sinh sản nhiều, đẻ đến hai trứng trong một ngày và có khi một trứng có đến hai lòng đỏ (trông giống như được dùng hoóc môn sinh dục để sinh sản nhiều?).

Thật ra, clenbuterol là hóa chất hoàn toàn được tổng hợp có tác dụng dãn phế quản, do đó được dùng làm thuốc điều trị hen suyễn, điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính. Clenbuterol được xếp vào nhóm thuốc chung với các thuốc trị hen suyễn phổ biến hiện nay là salbutamol, terbutalin. Clenbuterol đã được dùng cho người với tên biệt dược Broncodil, Clenbutol, Ventolax, Protovent... Trong thú y, clenbuterol cũng được dùng làm thuốc dãn phế quản. Tuy nhiên, trong chăn nuôi, người ta bắt đầu ghi nhận tác dụng làm tăng cơ, tăng trọng của clenbuterol đối với thú vật nuôi. Thậm chí, người ta tiến hành những công trình nghiên cứu về tác dụng này như công trình “Nghiên cứu tác dụng làm tăng cân của clenbuterol đối với cừu” được thực hiện tại khoa thú y của trường đại học tiểu bang Oklahoma (Mỹ) vào năm 1991. Không những thế, đã có vận động viên thể thao “doping” bằng clenbuterol với hy vọng tăng khối lượng cơ nhằm đạt thành tích cao trong thi đấu. Nhưng ngay từ khi phát hiện clenbuterol có tác dụng làm tăng cân và cho tới nay, chất này vẫn bị cấm dùng trộn vào thức ăn cho gia súc, gia cầm. Bởi đây là thuốc chữa bệnh, phải dùng rất thận trọng, trộn vào thức ăn gia súc, gia cầm không chỉ gây hại cho thú vật nuôi mà còn cho người nếu ăn phải thú vật nuôi đó. Trong bài báo đăng tin việc dùng clenbuterol phi pháp trộn vào thức ăn gia cầm, gà đẻ nhiều trứng khác thường như thế có thể do tác dụng làm thay đổi chuyển hóa của thuốc (gây tăng cân cũng do làm thay đổi chuyển hóa), nhưng điều rất đáng quan tâm là gà cho ăn đã bị chết một cách bất thường.

Nhân đây cũng cần báo động về việc trộn vào thức ăn gia súc, gia cầm những chất khác như kháng sinh, hoóc môn, hoàn toàn không vì lý do chữa bệnh, mà chỉ vì mục đích thúc cho mau lớn, tăng trọng. “Đề kháng kháng sinh” (tức là kháng sinh dùng bừa bãi gây hiện tượng kháng sinh mất tác dụng diệt vi khuẩn), một vấn nạn của toàn thế giới hiện nay, xuất phát đa phần cũng từ việc sử dụng bừa bãi kháng sinh trong chăn nuôi.