Mối quan hệ giữa stress và trình độ học vấn

Nghiên cứu do một số chuyên gia khoa y tế gia đình và cộng đồng thuộc Đại học Y Wake Forest (Mỹ) tiến hành. Đối tượng nghiên cứu là 1.031 người lớn có trình độ học vấn khác nhau và hiện đang làm việc trong nhiều môi trường cũng khác nhau.

Họ được giám sát trong vòng 8 ngày liên tiếp và được yêu cầu ghi lại các sự kiện mà họ cho là gây stress xảy ra hằng ngày. Kết quả được sắp xếp theo mức độ trầm trọng của tình trạng stress.

Tổng kết cho thấy, những người có trình độ đại học bị stress trong gần một nửa thời gian nghiên cứu (số ngày có các sự kiện gây stress được ghi nhận lên tới 44%). Trong khi đó, nhóm những người tốt nghiệp trung học có số ngày bị stress chỉ chiếm 38% tổng số ngày theo dõi. Tỉ lệ thời gian stress thấp nhất là ở nhóm những người chưa tốt nghiệp trung học (chỉ tốt nghiệp ở các cấp học thấp hơn hoặc bỏ học giữa chừng), chỉ có 30%. Có vẻ như những người trình độ thấp lại có khả năng thích ứng với tình hình tốt hơn. Rất nhiều sự kiện gây stress ở những người có bằng cấp lại chỉ là những phiền toái "nho nhỏ" đối với những người không có học thức cao. Các nhà nghiên cứu nhận định rằng, một trong những nguyên nhân của vấn đề này là ảnh hưởng của môi trường sống. Nhìn chung, những người học vấn thấp thường sống trong các khu lao động nghèo, môi trường tương đối phức tạp. Do vậy, ngay từ nhỏ họ đã quen với nhiều va chạm trong xã hội, kể cả những vấn đề nghiêm trọng như tội phạm, nghèo đói. Từ đó, dần dần hình thành khả năng thích ứng với các biến cố.

Tuy nhiên, có một vấn đề khiến các nhà nghiên cứu rất quan tâm là tuy có thời gian stress ít hơn nhưng những tác động đến tinh thần và thể chất mà stress gây ra ở nhóm người có học vấn thấp lại trầm trọng hơn hẳn các nhóm khác. Một tỉ lệ lớn trong nhóm này bị buồn nôn, đau đầu, tức ngực và sốt khi phải đối mặt với các vấn đề gây stress hằng ngày. Trong khi đó, những người thuộc nhóm có trình độ học vấn cao tuy bị stress nhiều hơn, nhưng họ lại có thể chịu đựng stress tốt hơn, nên số người có các thay đổi tiêu cực về sức khỏe khi stress ở nhóm này thấp hơn.

Các nhà nghiên cứu còn nhận thấy rằng dường như với cùng một sự việc, khả năng gây ra stress cho những người thuộc các vị trí kinh tế - xã hội khác nhau cũng khác nhau. Ví dụ, một ngày mưa rả rích đối với một nhân viên văn phòng có thể gây ra đôi chút cảm giác buồn chán, mệt mỏi nhưng không có gì quá nghiêm trọng. Còn đối với công nhân xây dựng hoặc công nhân vệ sinh, mưa gió thực sự là một điều tồi tệ và nó có thể gây ra stress.

Tính hữu ích của nghiên cứu trên là ở chỗ nó tập trung vào một mảng mà những nghiên cứu khác về stress chưa đề cập đến: Đó là những rắc rối xảy ra hằng ngày và sự liên quan của chúng đến stress. Phần lớn các nghiên cứu trước đây trong lĩnh vực này chỉ chú ý đến tình trạng stress mạn tính xảy ra sau các biến cố lớn (mất việc làm, phá sản, thất nghiệp...) mà chưa quan tâm đến những vấn đề có vẻ ít nghiêm trọng, xảy ra thường xuyên hằng ngày gây ra tình trạng mệt mỏi thường xuyên và cuối cùng là stress. Hơn nữa, nghiên cứu còn bước đầu cho thấy có sự quan hệ giữa các đặc điểm xã hội, giáo dục của mỗi người với khả năng "mẫn cảm" trước stress của họ. Nhóm nghiên cứu dự định sẽ mở rộng phạm vi công trình của mình để tìm hiểu tác động của stress mạn tính, cấp tính và hằng ngày đến sức khỏe của con người.