Nguyên nhân và khả năng lây sang người của bệnh "tai xanh"

Về nguyên nhân của bệnh "tai xanh" ở lợn và khả năng gây bệnh cho người, TS Andrew Speedy, Trưởng Đại diện Tổ chức Nông lương (FAO) tại Việt Nam cho biết: Đúng là một chủng virus khác gây bệnh lợn tai xanh (hay còn gọi là hội chứng hô hấp và sinh sản ở lợn - PRRS) gây ra các ca bệnh trên lợn ở Trung Quốc năm ngoái và ở Việt Nam hiện nay

Loại virus này dễ biến chủng. Do khác với chủng ban đầu ở Mỹ, sẽ khó khống chế bệnh bằng vắcxin nếu không nhận diện được chủng mới.

Tuy nhiên việc chủng mới xuất hiện không có nghĩa đó là chủng độc lực cao, tuy nhiên, bệnh đang phát triển thành dịch. Đoàn công tác của FAO sau chuyến thăm một tuần đầu tháng tám ở tỉnh Quảng Nam phát hiện nhiều trường hợp tử vong ở lợn là do bội nhiễm chứ không phải trực tiếp do PRRS. Bởi thế, để giảm tử vong ở lợn, có thể dùng kháng sinh điều trị. Để giúp Việt Nam đối phó với tình hình, FAO đang khẩn trương xây dựng một dự án trị giá 500.000 USD. Virus này không lây sang người mà chỉ từ lợn qua lợn. Trong cơ thể lợn, nó tấn công đại thực bào vốn có khả năng loại trừ các vi sinh vật xâm nhập. Lợn trưởng thành có thể tự phục hồi và tăng cường miễn dịch.

Tuy nhiên, virus và bội nhiễm vi khuẩn có thể gây tử vong cho lợn nái và lợn con. Tai của chúng thường chuyển sang màu xanh khi bị bội nhiễm. Các mẫu bệnh phẩm từ Việt Nam đang được xét nghiệm tại một phòng thí nghiệm của Mỹ. TS Andrew Speedy nói rằng ông không biết chính xác khi nào thì có kết quả nhưng có thể sẽ có sớm. Ông thực sự ấn tượng trước phản ứng tức thì của Chính phủ Việt Nam. Việt Nam sẵn sàng chia sẻ mẫu bệnh phẩm và hợp tác với các tổ chức quốc tế.

Các mẫu bệnh phẩm của Việt Nam đang được xét nghiệm bằng phương pháp giải trình tự gene để xác định chủng virus và từ đó tìm ra vắcxin thích hợp. Chính phương pháp quản lý dịch tổng hợp mới kiểm soát được dịch bệnh, trong đó có PRRS. Sự biến chủng của virus gây bệnh PRRS khác với các virus khác. Nếu chỉ dùng vắcxin để đối phó với PRRS không thôi sẽ không cho kết quả. PRRS thường không trực tiếp gây tử vong ở lợn. PRRS chỉ làm giảm hệ miễn dịch và dẫn đến bội nhiễm, làm lợn mắc bệnh do vi khuẩn gây ra mà phổ biến là Streptococcus suis, Haemophilus parasuis, và Salmonella. Cũng do hệ miễn dịch suy giảm, lợn có thể mắc bệnh do virut khác gây ra.

Để đối phó với tình hình, FAO khuyến cáo thực hiện các biện pháp quản lý dịch bệnh tổng hợp ở các trại lợn nhỏ. Lợn con có thể được chữa các bệnh bội nhiễm bằng cách tiêm kháng sinh được phê duyệt và sẽ giảm đáng kể số chết. Virus gây bệnh lợn tai xanh không lây sang người và vì thế không có lý do gì ngừng ăn thịt lợn. Vấn đề là phải ăn thức ăn chín trong mọi trường hợp.

TS Trevor Drew - Trưởng phòng Virus học, Cơ quan Thí nghiệm Thú y ở Weybridge (Anh) cho rằng: Sự biến chủng của virus thực sự đáng giật mình. Có lẽ đây là một trong những virus tiến hóa nhanh nhất mà ông từng biết. Thông thường, virus lưu hành ở vật chủ và gây bệnh hiểm nghèo rồi giảm dần độc lực theo thời gian. Với PRRS, virus hành xử theo cách ngược lại. Đầu tiên, chủng không độc hại lưu hành trên vật chủ ở các trại lợn Bắc Mỹ. Sau đó, chúng biến chủng và độc lực ngày càng mạnh tại các nước trong đó có Việt Nam.