Sức khỏe

Sơ cứu khi trẻ bị hóc dị vật đường hô hấp

Nhi khoa.- Một trong những loại tai nạn trẻ em mà các bác sĩ thường gặp trong những ngày Tết là hóc dị vật

Trong không khí rộn rã chuẩn bị đón Xuân về, thành viên “nôn” đón Tết nhất có lẽ không ai khác là các cháu bé và thành viên lo toan nhiều nhất chính là các bậc phụ huynh. Họ phải lo sao cho các cháu có được những ngày Tết không những thật vui mà còn phải thật an toàn. Các tai nạn chúng tôi thường gặp trong các dịp lễ, Tết ngoài các tai nạn giao thông, ăn uống ngộ độc... còn có một loại thường gặp là hóc dị vật đường hô hấp. Nó có thể xảy ra rất bất ngờ, nguyên nhân do sự bất cẩn của người lớn hay của trẻ, dị vật  là một viên kẹo, hạt dưa, hạt bí, mứt sen, đồ chơi... và hậu quả gây ra nhiều khi khó lường trước được. Tuy vậy, nếu nắm được các bước cấp cứu cơ bản sau, bạn sẽ cứu giúp nạn nhân một cách hữu hiệu.

Khi nghi ngờ cháu bị hóc dị vật, bạn cần bình tĩnh xác định xem thật sự cháu có bị hóc dị vật không? (hình 1).

Xem trẻ có còn thở, trẻ có khóc, nói hay ho được không.

Nếu cháu còn có thể thở được, nói, khóc hay ho được...

. Khuyến khích cháu tiếp tục ho mạnh hơn.

. Còn bạn tiếp tục theo dõi diễn biến của cháu.

. Nếu bạn nghe cháu thở khò khè hay tiếng thở lớn hơn bình thường thì nhanh chóng đưa cháu đến bệnh viện gần nhất hay gọi ngay xe cấp cứu.

Nếu cháu không thở được, không nói được, không khóc hay ho được... thì vỗ mạnh 4 cái vào lưng.

. Đặt cháu nằm sấp vắt ngang qua đùi, úp mặt xuống và đầu thấp (hình 2).

. Vỗ mạnh 4 cái vào lưng cháu ở khoảng giữa hai xương bả vai bằng gót lòng bàn tay của bạn.

Nếu cháu vẫn tỉnh táo nhưng không thở được, không nói, không khóc hay không ho được... thì ép ngực 4 cái.

. Đặt hai tay bạn ôm hai bên ngực cháu ngay dưới vùng nách (hình 3).

. Ép nhanh, mạnh và đều hai bên.

. Cháu sẽ lơ mơ dần hay bất tỉnh nếu dị vật còn chưa được giải phóng khỏi đường thở.

Nếu cháu bất tỉnh, cho cháu nằm nghiêng sang một bên.

Kiểm tra đường thở

- Xem trong miệng cháu có dị vật nào không, nếu có bạn có thể lấy ra bằng tay.

- Giữ hàm cháu mở và đầu cháu ở tư thế trung gian hay hơi nghiêng sang một bên (hình 4).

Kiểm tra hô hấp

- Giữ nguyên đầu và hàm mở ra như trên.

- Nhìn, nghe xem cháu có dấu hiệu nào còn thở không, như thở khò khè hay thở mệt, nặng nhọc.

Nếu cháu còn thở

. Cho cháu nằm nghiêng sang một bên và theo dõi cháu theo trình tự ABC, trong khi chờ đợi sự tiếp cứu của các nhân viên y tế.

. airway: Đường thở

. breathing: Hô hấp

. circulation: Tuần hoàn

Nếu trẻ ngưng thở

Cho cháu nằm ngửa và tiến hành hà hơi thổi ngạt (EAR: Expired Air Resuscitation)

. Giữ đầu và hàm (hình 5).

. Thổi 5 hơi, áp miệng của bạn vào miệng của cháu đối với trẻ lớn, hay áp miệng bạn thổi qua mũi và miệng cháu đối với trẻ dưới 1 tuổi.

. Nhìn xem ngực cháu có phồng lên sau mỗi lần bạn thổi ngạt không, nếu có thì mới chắc là không khí đi vào phổi.

. Nếu tắc nghẽn vẫn còn thì khi bạn thổi ngạt hơi sẽ không vào phổi được và như thế lồng ngực cháu sẽ không phồng lên sau mỗi lần bạn thổi.

Nếu thành công, lồng ngực cháu phồng lên sau mỗi lần bạn thổi.

Kiểm tra các mạch ngoại biên (mạch cổ, cổ tay, đùi, bẹn...) cháu xem có đập không.

Nếu mạch đập mà cháu vẫn không thở, bạn nên tiếp tục hà hơi thổi ngạt đến khi nào cháu thở lại được. Còn nếu như mạch cháu không đập thì khẩn trương thực hiện hồi sức tim phổi (bóp tim ngoài lồng ngực, tiếp tục hà hơi thổi ngạt) cho đến khi cháu được đưa đến cơ sở y tế gần nhất.