Stress, thời suy thoái kinh tế
Chữa “tâm bệnh” 50% phụ thuộc vào sự quan tâm, chia sẻ của người thân và môi trường sống
Giám đốc Tổ chức Y tế liên Mỹ Mirta Roses Periago cảnh báo vào năm 2010, tại khu vực Mỹ Latinh sẽ có tới 176 triệu người bị bệnh tâm thần. Trong đó, số ca tự tử vì căn bệnh này sẽ lên tới 1,5 triệu người/năm vào năm 2020, tăng trên 70%. Theo số liệu thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hiện nay số người tự tử vì bệnh tâm thần cao hơn số người thiệt mạng do chiến tranh và sát hại lẫn nhau cộng lại, khoảng 1 triệu người/năm, trong đó Mỹ Latinh chiếm một tỉ lệ lớn. Nguyên nhân chủ yếu gây ra bệnh tâm thần tại khu vực này là do ảnh hưởng của các cuộc khủng hoảng kinh tế- xã hội triền miên, dịch vụ y tế yếu kém và quan hệ giữa con người với con người trong xã hội bị xuống cấp nghiêm trọng. Từ năm 2008 đến nay, châu Á cũng đang nổi lên như là khu vực có người tự vẫn cao. Hàn Quốc đứng đầu trong vấn nạn này, khi cứ 100.000 người có 24,8 người tự tử, xếp sau là Nhật Bản với tỉ lệ tương tự 24 người.
Trên 10 triệu người VN đang bị rối loạn tâm thần
Ở VN hiện nay, trên 10 triệu người đang bị rối loạn tâm thần cần được chăm sóc. Đó là kết quả thống kê của Bệnh viện Tâm thần Trung ương. Trong điều kiện kinh tế, đời sống có nhiều biến động, số người bị bệnh đang có nguy cơ tăng cao. Năm 2008, Bệnh viện Tâm thần Trung ương đã thực hiện 145.906 lần xét nghiệm để xác định các loại bệnh liên quan sức khỏe tinh thần; số người đến khám tại bệnh viện này tăng 48% so với năm 2007.
Còn tại Bệnh viện Tâm thần TPHCM, bệnh nhân tăng được tính theo từng tuần. Đặc biệt là thời gian sau Tết Kỷ Sửu, ảnh hưởng của cuộc suy thoái kinh tế đã tác động rõ rệt lên đời sống người dân. Theo bác sĩ Phạm Văn Trụ, Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần TPHCM, hiện nay bệnh viện đang trong tình trạng quá tải. Tại khoa người lớn, số người bệnh đang tăng rõ rệt, có tuần có đến 1.500 bệnh nhân đến khám và điều trị. Vào những tháng cao điểm như hiện nay, số bệnh nhân đến khám và điều trị tại bệnh viện này dao động trên dưới 6.000 người/tháng.
Theo bác sĩ Phạm Văn Trụ, do tâm lý e ngại mọi người dị nghị, xa lánh và chủ quan, nên khi bệnh khởi phát người bệnh tìm mọi cách giấu nhẹm và không muốn thừa nhận mình mắc phải chứng bệnh về tâm thần. Vì vậy, hầu hết bệnh nhân đến bệnh viện đều trong tình trạng bệnh đã nặng.
Công tác khám và điều trị các bệnh lý tâm thần khá phức tạp và rắc rối. Theo bác sĩ Nguyễn Trung Hoàng, Bệnh viện Tâm thần TPHCM, người VN thường không muốn nói về bệnh trầm cảm, thậm chí nhiều người bệnh không thừa nhận mình bị stress, lo âu, mất ngủ chỉ vì sĩ diện. Họ cố tình chịu đựng, càng làm cho sức khỏe tâm thần biến đổi theo chiều tiêu cực và phát bệnh.
Kinh tế suy thoái và sang chấn tâm thần
Chuyện tự tử vì suy thoái kinh tế ở ta không phải không có. Cuối năm 2008, tại TP Quy Nhơn (Bình Định), giám đốc Xí nghiệp Xây lắp 1 và thủ quỹ của đơn vị này lần lượt uống thuốc độc, treo cổ tự vẫn. Nguyên nhân, đứng về góc độ bệnh học, do họ bị stress tột độ, không còn làm chủ được bản thân.
Ông Q.T ở Thanh Đa, quận Bình Thạnh – TPHCM, chủ doanh nghiệp bất động sản tầm trung đã gần như hóa dại khoảng một tháng nay. Theo người nhà ông kể, trước đây ông có chơi chứng khoán và thua lỗ triền miên; thị trường bất động sản lại đóng băng, nhà, đất nền không bán được. Tết rồi, ông bán được một ít với giá gốc, định ăn Tết xong rồi tính, số tiền có được ông mua vàng cất tạm. Bất ngờ giá vàng lên, ông kiếm được một ít. Từ đó, ông cứ đòi đi Quảng Ngãi đào vàng, nhiều lúc cười nói huyên thuyên, chẳng biết gì mọi việc xung quanh, người nhà đưa ông vào Bệnh viện Tâm thần TPHCM chữa trị. Theo bác sĩ Phạm Văn Trụ, ông Q.T đã bị sang chấn tâm thần, do sau nhiều biến động của chuyện làm ăn, sức khỏe tâm thần kiệt quệ vì căng thẳng, lo âu kéo dài.
Hiện nay, theo phân loại của Bệnh viện Tâm thần TPHCM, trong số trên dưới 6.000 ca bệnh/tháng, có đến 50% các bệnh lý tâm thần liên quan đến stress, mất ngủ, căng thẳng. Trong khi, do thiếu hiểu biết, không ít người đã bỏ qua một số lớn các biểu hiện về bệnh tâm thần. Như trường hợp một người bệnh vừa đến khám và điều trị ngoại trú tại bệnh viện này. Tìm hiểu qua người vợ, bác sĩ điều trị biết được người bệnh sắp phá sản, nhiều lần bệnh nhân này muốn chia sẻ với người thân, nhưng người vợ gạt phắt đi vì cho rằng “nói gở, bàn lùi”.
Cần sự chia sẻ
Bác sĩ Phạm Văn Trụ chia sẻ, cha ông ta sau mỗi lần gánh chịu thiên tai địch họa đều có những kinh nghiệm để vượt qua stress. Hiện nay, môi trường sống ngày càng biến động, khốc liệt hơn, con người phải đương đầu với nhiều thứ, để không bị stress làm suy kiệt, mọi người phải hiểu biết, tự trang bị cho mình những kiến thức và điều cơ bản là biết lượng sức mình. Trong công việc, khi thấy sức khỏe tâm thần bất ổn như bồn chồn, lo âu, mất ngủ, kém ăn thì nên dừng lại, thư giãn, chia sẻ với người thân, bạn bè, để nạp lại năng lượng và nên mạnh dạn tìm đến bác sĩ. Đặc biệt, trong quan hệ xã hội giữa người và người đang xấu đi như hiện nay thì mọi người nên ý thức và xây dựng mối quan hệ rường cột của gia đình để “chị ngã em nâng”. Vì thực tế cho thấy, việc điều trị thành công các loại bệnh tâm thần, thuốc men chỉ chiếm một nửa, 50% còn lại phụ thuộc vào sự quan tâm chia sẻ của người thân và môi trường sống.
Đó cũng là lý do vì sao cuối năm 2008, tại Hồng Kông, Nhật Bản, Hàn Quốc đều thành lập các trung tâm tư vấn sức khỏe tâm thần và lập những đường dây nóng. Đặc biệt, các chuyên gia bệnh tâm thần khuyên con người sống trong thời đại khủng hoảng cần được chia sẻ.