Thế tiến thoái lưỡng nan của Iran

Iran hiện đối mặt với một tình thế tiến thoái lưỡng nan đầy nguy hiểm.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei hôm 9-5 cho biết bản đề xuất của Mỹ nhằm chấm dứt chiến sự vẫn đang được xem xét và phản hồi sẽ được đưa ra vào thời điểm thích hợp. Đây là phản ứng của Iran sau khi cả Tổng thống Mỹ Donald Trump và Ngoại trưởng Marco Rubio đều tuyên bố sắp nhận được câu trả lời từ Tehran.

Trong khi đó, hình ảnh vệ tinh chụp ngày 8-5 cho thấy một vệt dầu loang dường như đang lan rộng trên vịnh Ba Tư, xuất phát từ phía Tây đảo Kharg - cảng xuất khẩu dầu thô chủ lực của Iran. Ông Ami Daniel, Giám đốc điều hành Công ty tình báo hàng hải Windward AI (Anh), nói với hãng tin AP rằng vệt dầu loang bao phủ khu vực có diện tích gần 70 km2, kèm theo dấu hiệu dầu có thể vẫn đang tiếp tục rò rỉ từ cảng này. Ông Daniel ước tính khoảng 80.000 thùng dầu có thể đã tràn ra biển kể từ khi vệt dầu loang lần đầu được phát hiện hôm 5-5, dù nguyên nhân sự cố vẫn chưa được xác định rõ.

Kênh Fox News dẫn lời một số chuyên gia nhận định đây là dấu hiệu chứng tỏ chiến dịch gây sức ép trên biển của Tổng thống Donald Trump đang đạt được một trong những mục tiêu then chốt: gây quá tải cho hệ thống xuất khẩu dầu của Iran đến mức Tehran không còn đủ khả năng vận chuyển hoặc lưu trữ dầu thô theo kịp sản lượng khai thác bình thường. Theo họ, Iran đơn giản là đã không giảm tốc độ khai thác đủ nhanh so với năng lực lưu trữ thực tế trên bờ, đồng thời quá kỳ vọng vào việc các tàu chở dầu trống có thể lách qua vòng phong tỏa. Một khả năng khác là xảy ra sự cố kỹ thuật liên quan đến việc Iran sử dụng các tàu chở dầu cũ làm kho chứa nổi hoặc phương tiện vận chuyển nhằm né tránh lệnh trừng phạt.

Iran hiện đối mặt với một tình thế tiến thoái lưỡng nan đầy nguy hiểm. Nếu không thể xuất khẩu dầu hoặc tìm thêm năng lực lưu trữ, Tehran có thể buộc phải lựa chọn giữa 2 phương án đều tiềm ẩn rủi ro lớn: Đóng các giếng dầu - điều có thể gây tổn hại lâu dài cho các mỏ dầu - hoặc tìm cách xử lý lượng dầu dư thừa theo những cách có nguy cơ gây ra thảm họa môi trường trên khắp vùng Vịnh. Theo trang India Today, các vệt dầu loang có thể ảnh hưởng đến con người, nhất là các cộng đồng vùng Vịnh sống dựa vào vùng biển này. Ngư dân và các gia đình ven biển có thể bị mất thu nhập, phải sống với nguồn nước bị ô nhiễm và một hệ sinh thái bị đẩy đến bờ vực sụp đổ.

Vụ tràn dầu cũng xảy ra trong bối cảnh căng thẳng quân sự tại vùng Vịnh đang gia tăng. Nổi bật là việc Mỹ và Iran liên tục gây thiệt hại cho các tàu hàng liên quan đến mỗi bên.