Thêm diễn biến tích cực tại Trung Đông
Tổng thống Donald Trump cho biết Iran cho phép 10 tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz trong tuần này như "một món quà" dành cho Mỹ
Mỹ và Iran đã tiến hành các cuộc đàm phán gián tiếp và đại diện của hai bên dự kiến sớm gặp nhau tại Pakistan. Bộ trưởng Ngoại giao Đức Johann Wadephul hôm 27-3 tiết lộ thông tin trên với đài Deutschlandfunk, đồng thời tái khẳng định nước này sẵn sàng hỗ trợ bảo đảm an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz sau khi xung đột kết thúc.
Trước đó, ông Steve Witkoff, đặc phái viên của tổng thống Mỹ, cũng cho biết có những dấu hiệu rõ nét về việc Iran đã sẵn sàng đàm phán, đồng thời lần đầu tiên công khai xác nhận Washington đã chuyển một "danh sách hành động" gồm 15 điểm tới Tehran thông qua các quan chức Pakistan. Ông Witkoff cũng nhận định có khả năng cao hai bên đạt được thỏa thuận nếu Mỹ có thể thuyết phục Iran rằng đây là một bước ngoặt và Tehran không có sự lựa chọn nào tốt hơn.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục trì hoãn thực hiện lời đe dọa “xóa sổ” các cơ sở năng lượng của Iran. Trong ảnh: Nhà máy điện hạt nhân tại TP Bushehr - Iran. Ảnh: AP
"Nếu thỏa thuận được ký kết, đó sẽ là một điều tuyệt vời cho nước Mỹ, cho Iran, cho toàn bộ khu vực cũng như toàn thế giới" - ông Witkoff nhận định, trong lúc nói thêm Mỹ đã nhận được đề nghị từ nhiều nước muốn đóng vai trò trung gian giúp chấm dứt cuộc xung đột một cách hòa bình. Đáp lại, hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran hôm 26-3 đưa tin nước này đã có phản hồi đối với bản kế hoạch 15 điểm của Mỹ thông qua các bên trung gian và hiện đang chờ câu trả lời từ Washington.
Trong diễn biến tích cực khác, Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 26-3 tiếp tục trì hoãn thực hiện lời đe dọa "xóa sổ" các cơ sở năng lượng của Iran sau khi cho biết các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột đang diễn ra "rất thuận lợi". Trước đó, nhà lãnh đạo Mỹ hôm 21-3 cho Iran thời hạn 48 giờ để mở cửa eo biển Hormuz cho các tàu chở dầu đi qua nếu không Washington sẽ phá hủy các nhà máy điện của nước này. Tuy nhiên, cho đến nay, ông Donald Trump đã 2 lần gia hạn mốc thời gian trên, cho Tehran thời hạn đến ngày 6-4 để đáp ứng tối hậu thư của Washington. Ngoài ra, Tổng thống Mỹ cho biết Iran cho phép 10 tàu chở dầu đi qua tuyến hàng hải huyết mạch nói trên trong tuần này như "một món quà" dành cho Washington.
Trước lời đe dọa trên, theo AP, Iran đã cảnh báo sẽ trả đũa bằng cách tấn công vào cơ sở hạ tầng quan trọng trong khu vực, bao gồm các nhà máy khử muối nước uống. Iran cũng siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz, trước mắt thông báo tàu của các nước Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Pakistan, Iraq và Bangladesh có thể đi lại an toàn qua khu vực này.
Bên cạnh đó, Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim hôm 26-3 cho biết tàu của nước này cũng được phép đi qua eo biển Hormuz sau khi ông điện đàm với lãnh đạo các nước Iran, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ cùng các quốc gia khác trong khu vực.
Theo trang The Guardian, một số lượng nhỏ tàu chở hàng và tàu chở dầu, phần lớn là của Iran, đã đi qua eo biển Hormuz kể từ khi Tehran phong tỏa tuyến đường thương mại trọng yếu này để trả đũa chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel. Đầu tuần này, một tàu chở dầu của Thái Lan đã an toàn đi qua eo biển sau khi có sự phối hợp ngoại giao giữa Thái Lan và Iran. Một quan chức Thái Lan và chủ sở hữu con tàu hôm 25-3 cho biết tàu này không phải trả phí để được phép đi qua đó.
Thử thách đối với kinh tế toàn cầu
Báo cáo mới nhất từ Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) cảnh báo chiến sự Trung Đông khiến châu Á - Thái Bình Dương đối mặt rủi ro sụt giảm tăng trưởng và áp lực lạm phát tăng cao. Theo báo cáo, cuộc khủng hoảng tác động đến các nền kinh tế ở khu vực này thông qua giá năng lượng tăng cao, gián đoạn chuỗi cung ứng và thương mại, cũng như điều kiện tài chính bị thắt chặt. Du lịch và kiều hối cũng có thể bị ảnh hưởng.
Theo Tân Hoa Xã, báo cáo đã đưa ra các kịch bản rủi ro, đồng thời nhấn mạnh tác động sẽ phụ thuộc phần lớn vào mức độ kéo dài của các gián đoạn. Một cuộc xung đột ngắn hạn sẽ khiến áp lực giá năng lượng giảm nhanh chóng, trong khi tình trạng bất ổn kéo dài sẽ dẫn đến những tác động sâu rộng và kéo dài hơn đối với tăng trưởng kinh tế và lạm phát.
Trong khi đó, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) hôm 26-3 nhận định chiến sự Trung Đông sẽ là một thử thách đối với khả năng phục hồi của nền kinh tế toàn cầu. Nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao trong thời gian dài, chi phí doanh nghiệp sẽ tăng mạnh, lạm phát tiêu dùng sẽ leo thang và tăng trưởng kinh tế sẽ chịu những tác động bất lợi.
Cùng ngày, ông Maximo Torero, Kinh tế trưởng của Tổ chức Lương Nông Liên hợp quốc (FAO), cho rằng ngay cả khi xung đột ảnh hưởng đến eo biển Hormuz chấm dứt ngay lập tức, tác động lên thị trường hàng hóa toàn cầu cũng sẽ mất nhiều tháng mới ổn định. Theo ông Torero, xung đột đã gây ra một trong những gián đoạn nhanh chóng và nghiêm trọng nhất đối với dòng chảy hàng hóa toàn cầu trong thời gian gần đây. Chỉ trong vài ngày, lưu lượng qua eo biển Hormuz đã giảm 90%, trong khi tuyến đường này thông thường vận chuyển 20 triệu thùng dầu mỗi ngày.
Trong bối cảnh eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa, theo AP, nông dân trên thế giới đang phải chịu thêm áp lực từ nguồn cung phân bón sụt giảm. Tình trạng này đang đe dọa sinh kế của nông dân tại các nước đang phát triển và có thể khiến giá thực phẩm tăng trên toàn cầu.
Hoàng Phương