Kẹo, mứt Trung Quốc: Chất lượng thả nổi

Nếu các loại bánh hộp VN năm nay đủ sức làm chủ thị trường nội địa thì mặt hàng kẹo, mứt dường như dành hẳn “sân chơi” cho hàng ngoại.

Tại các chợ đầu mối ở TPHCM, các loại kẹo, mứt Tết của Trung Quốc, Thái Lan, Malaysia, Ấn Độ..., nhất là hàng TQ chiếm khoảng 60% - 70% thị trường, giá cả rất cạnh tranh nên hấp dẫn người mua. Tuy nhiên, chất lượng đang là vấn đề

Tại chợ đầu mối Bình Tây (Q.6), suốt cả dãy bánh kẹo, hầu như sạp nào cũng trưng ra mặt tiền sạp những thùng kiếng mứt xen lẫn các loại kẹo sô-cô-la, kẹo hương trái cây của TQ. Hàng VN khiêm tốn xếp phía trong cùng, nếu không để ý thì khó mà nhận ra. Ông Lợi, chủ sạp bánh mứt Kiến Quốc, giải thích: “Không phải tụi tôi không muốn bán hàng của VN mà vì rất ít khách chọn mua nên đành phải xếp vào phía trong. Nhiều loại kẹo VN có bao bì rất đẹp, ngon hơn hàng TQ nhưng người mua vẫn thích chọn hàng TQ, Thái Lan vì vừa là hàng ngoại vừa đa dạng về chủng loại”.

Hút hàng nhờ hình thức

Đúng là chủng loại kẹo, mứt TQ rất đa thật. Nào là sô-cô-la, kẹo trái cây, kẹo dẻo, hồng khô, nho khô, các loại hạt (hạt dẻ, hạt điều, bạch quả...) đến các loại mứt trái cây như mứt mơ, mứt táo... Trong đó, nhiều nhất là hồng khô, táo tàu, nho khô, kẹo sô-cô-la..., giá bán khoảng 30.000 đồng – 45.000 đồng/kg. Lợi thế lớn nhất của hàng TQ là luôn đổi mới mẫu mã, hình thức bên ngoài cũng như mùi vị để thu hút sự chú ý của khách hàng. Chỉ riêng sô-cô-la đã có trên 5 loại: sô-cô-la nơ, sô-cô-la hoa hồng, sô-cô-la dưa hấu, sô-cô-la cá vàng, sô-cô-la chuông, giá 37.000 đồng – 40.000 đồng/kg. Năm nay còn có thêm sô-cô-la nơ mới (bên ngoài có thêm lớp bao lưới tạo vẻ sang trọng), giá 45.000 đồng/kg, kẹo dẻo loại lớn đóng gói hình con công, con cá xinh xắn giá 34.000 đồng/kg, kẹo gói bằng giấy bóng phản quang, giá 30.000 đồng/kg. Không chỉ kẹo TQ, mứt chà là (của Iran, Ấn Độ), kẹo, mứt trái cây (của Thái Lan, Malaysia)... cũng đang tiêu thụ mạnh.

Muốn kiểm tra hạn sử dụng cũng... chịu

Kẹo, mứt TQ trên thị trường hiện nay đa phần là hàng nhập lậu, nhập qua đường tiểu ngạch nên không được các cơ quan chức năng kiểm tra chất lượng. Nếu như một số loại kẹo trái cây của Thái Lan (giá từ 8.500 đồng – 12.000 đồng/bịch) có ghi rõ ngày sản xuất, hạn sử dụng, nhãn hiệu (bằng chữ Thái), người tiêu dùng có thể tạm yên tâm, thì mứt, kẹo TQ hoàn toàn không có thông tin gì cụ thể mà tất cả chỉ được đổ bán xá. Có loại táo khô (táo tàu) được đựng trong thùng các tông cũ mèm, đầy bụi bẩn. Hồng khô, sô-cô-la... đựng trong thùng giấy, dưới đáy thùng có ghi hạn sử dụng (nhưng không đầy đủ, không đúng quy cách). Người bán nhập hàng về chợ, khui thùng, đổ xá ra bán cho khách. Khách mua hàng chọn loại, nếm thử rồi mua, còn muốn biết kẹo, mứt còn hạn sử dụng không, xuất xứ từ đâu và đã có cơ quan nào kiểm tra chất lượng hay chưa... cũng đành chịu.

Không thể kiểm tra hàng tiểu ngạch

Kẹo, mứt Tết TQ thường có màu rất tươi. Kẹo dẻo gói trong giấy bóng, có đủ màu xanh, đỏ, tím, vàng, giá chỉ 34.000 đồng/kg. Mứt mơ nhuộm màu vàng gạch tôm; mứt cà na nhuộm màu vàng chanh; mứt tắc có màu vàng cam; mứt táo Mỹ màu vàng tươi... trông rất hấp dẫn nhưng chỉ cần ăn 1, 2 miếng đã thấy màu vàng bám đầy lưỡi. Hồng khô quả to tròn, mềm, dày có lớp bột áo bên ngoài. Theo lời người bán, lớp bột có tác dụng bảo quản để mứt không bị chảy nước. Tuy nhiên, chỉ cần để ngoài không khí 2, 3 ngày là lớp bột áo đã chuyển sang màu trắng mốc, trái hồng khô cứng và chuyển màu đem sậm. Mứt xí muội cũng có bột màu trắng, nhìn qua không thể biết mức độ an toàn của nó tới đâu.

Trao đổi với Viện Vệ sinh y tế công cộng (nơi kiểm tra hàng hóa thực phẩm nhập khẩu) thì được biết trước nay chưa từng kiểm tra mặt hàng này. Ông Nguyễn Xuân Mai, Phó Viện trưởng Viện Vệ sinh Y tế Công cộng tại TPHCM, cho biết: Viện chỉ kiểm tra các loại thực phẩm nằm trong danh mục và chỉ kiểm tra những mặt hàng nhập khẩu chính thức. Hàng phi mậu dịch hoặc nhập bằng đường tiểu ngạch không nằm trong diện phải kiểm tra. Về các chất bột áo trên bề mặt trái hồng khô, mứt xí muội, mứt mơ... phải lấy mẫu xét nghiệm mới xác định được đó là chất gì. Tuy nhiên, ông cũng nhận định, các loại bánh mứt rời (không bao bì) chủ yếu được sản xuất thủ công nên vệ sinh không được bảo đảm, chưa kể khâu chuyên chở, bảo quản không được kiểm soát.

Đại diện Trung tâm Y tế Dự phòng TPHCM thì trả lời rằng, các mặt hàng bánh kẹo ngoại trung tâm chưa có kế hoạch kiểm tra nên không thể biết được chất lượng của mặt hàng này.