Trường học thích nghi khi dùng sách giáo khoa thống nhất

(NLĐO)- Khi HS cả nước dùng chung 1 bộ SGK sẽ tạo điều kiện thống nhất về mặt bằng kiến thức chung; việc kiểm tra, đánh giá cũng thống nhất

Bước sang học kỳ II, năm học 2025-2026, nhiều trường học ở TPHCM đã lên kế hoạch sẵn sàng cho việc thay sách giáo khoa (SGK) trong năm học sắp tới. 

Theo Sở GD-ĐT TPHCM, từ năm học 2026 – 2027, triển khai sử dụng bộ SGK “Kết nối tri thức với cuộc sống” trong xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường, sinh hoạt chuyên môn, kiểm tra đánh giá học sinh và các hoạt động liên quan đến SGK theo đúng chương trình GDPT đảm bảo tính linh hoạt, chủ động trong tổ chức dạy của nhà trường.

Ít lệ thuộc vào sách 

Bà Phạm Thúy Hà, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đặng Trần Côn (phường Vĩnh Hội, TP HCM), cho biết thực tế, hầu hết GV ở TP HCM đã có thời gian làm quen, tìm hiểu, nghiên cứu các bộ SGK khác nhau, không riêng "Chân trời sáng tạo" được dùng nhiều ở thành phố hay sắp tới là "Kết nối tri thức với cuộc sống". Khi thay SGK, nhà trường và các bộ phận chuyên môn sẽ tổ chức tập huấn lại cho GV.

Theo bà Hà, theo quy trình lựa chọn SGK ở từng năm học, GV đều được tham gia góp ý, lựa chọn từng bộ sách khác nhau. Do đó, các thầy cô cũng đã quen với sách. Mặt khác, hiện nay, theo quy định, tất cả thư viện ở trường học đều phải có các bộ SGK khác nhau để GV tham khảo nên việc thay sách không phải là vấn đề đột ngột với thầy cô.

Bà Hà thông tin năm học 2020-2021, 4 trường tiểu học tại quận 4, TP HCM đã dạy bộ sách khác với các trường trong quận. Tuy nhiên, năm học sau đó, các trường này lại dùng bộ "Chân trời sáng tạo" nhưng GV vẫn giảng dạy và thích nghi bình thường, không bỡ ngỡ. Theo Chương trình GDPT 2018, SGK cũng chỉ là tài liệu để tham khảo, cùng có chung chuẩn đánh giá về kiến thức, kỹ năng đạt được ở từng giai đoạn của HS. Sự khác nhau chỉ là ngữ liệu, cấu trúc mỗi bộ sách.

Thầy Võ Kim Bảo, Tổ trưởng chuyên môn Tổ ngữ văn - Trường THCS Nguyễn Du (phường Bến Thành, TP HCM), cho hay lâu nay, đa số trường học ở thành phố đều dạy bộ sách "Chân trời sáng tạo". Vì vậy, khi đổi SGK, GV sẽ phải mất thời gian soạn lại tất cả bài giảng, làm quen với sách từ đầu, từ các lớp dưới để kiến thức thành hệ thống xuyên suốt, thống nhất.

Theo thầy Bảo, cách thức trình bày kiến thức của "Chân trời sáng tạo" và "Kết nối tri thức với cuộc sống" khác nhau; một số nội dung, quan điểm, kiến thức cũng không giống nhau, cách làm bài viết văn cũng khác. Do vậy, thầy cô cần điều chỉnh để hướng dẫn lại cho HS.

"Hiện nay, Chương trình GDPT 2018 đã về đích, GV đã quen với chương trình này. Các kỳ thi cũng không sử dụng ngữ liệu từ SGK, do đó có thể dùng ngữ liệu ở các bộ sách cũ. Cả GV và HS sẽ không bỡ ngỡ, lệ thuộc vào sách" - thầy Bảo nhìn nhận.

Hạn chế tiêu cực dạy thêm, học thêm

Thầy Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân (phường Bến Thành, TP HCM), cho rằng đây là lần chọn SGK chứ không phải đổi, vì bộ sách nào GV cũng có thời gian tìm hiểu, nghiên cứu từ trước. Hơn nữa, ngữ liệu ở các bộ sách cũng là tài liệu để GV tham khảo trong quá trình giảng dạy.

Theo thầy Phú, khi HS cả nước dùng chung 1 bộ SGK sẽ tạo điều kiện thống nhất về mặt bằng kiến thức chung; việc kiểm tra, đánh giá cũng thống nhất; hạn chế tiêu cực trong dạy thêm, học thêm. Tuy nhiên, trong quá trình GV giảng dạy, Bộ GD-ĐT cần chỉnh sửa một số thuật ngữ địa phương trong sách để chính xác, có thể dùng chung cho cả nước. "Thầy cô cũng phải thích ứng, tự tìm tòi, nghiên cứu để giảng dạy sao cho không gây xáo trộn, ảnh hưởng đến HS" - thầy Phú nhấn mạnh.

Theo Sở GD-ĐT TPHCM, từ năm học 2026 – 2027, triển khai dùng SGK “Kết nối tri thức với cuộc sống” trong xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường, kiểm tra đánh giá học sinh

Sở GD-ĐT TP quy định, các cơ sở giáo dục rà soát và dự báo số lượng học sinh của từng khối lớp để dự toán nhu cầu, kinh phí trang bị sách giáo khoa (SGK) cho học sinh và cho thư viện nhà trường (3-5 bộ/môn/khối lớp).

Lãnh đạo Sở GD-ĐT TP, cho biết thực hiện theo Quyết định 3588/ 2025 của Bộ GD-ĐT về bộ SGK giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất toàn quốc đã quyết định lựa chọn bộ SGK "Kết nối tri thức với cuộc sống” làm bộ SGK sử dụng thống nhất toàn quốc từ năm học 2026–2027". Do vậy, từ năm học 2026 – 2027, triển khai sử dụng bộ SGK “Kết nối tri thức với cuộc sống” trong xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường, sinh hoạt chuyên môn, kiểm tra đánh giá học sinh và các hoạt động liên quan đến SGK theo đúng chương trình GDPT đảm bảo tính linh hoạt, chủ động trong tổ chức dạy của nhà trường.

Nhà trường có trách nhiệm cử cán bộ quản lý, giáo viên tham gia tập huấn hướng dẫn sử dụng bộ SGK “Kết nối tri thức với cuộc sống” khi có kế hoạch của Sở GD-ĐT. Đồng thời hướng dẫn học sinh sử dụng, bảo quản SGK, không viết, vẽ vào SGK để sử dụng tiết kiệm, lâu dài. Nghiêm cấm hành vi ép học sinh mua mới khi SGK còn có thể sử dụng được.

Đối với những bộ sách giáo khoa khác, trường học chủ động xây dựng phương án tiếp tục sử dụng các bộ SGK đã được Bộ trưởng Bộ GD-ĐT phê duyệt trên cơ sở thực hiện Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội với vai trò là tài liệu tham khảo, bổ trợ nội dung dạy học đáp ứng yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông và phù hợp với điều kiện thực tế; không gây xáo trộn, lãng phí; không làm phát sinh thêm gánh nặng cho học sinh và cha mẹ học sinh. Đồng thời cử cán bộ quản lý, giáo viên tham gia tập huấn, bồi dưỡng giảng dạy nội dung tài liệu giáo dục địa phương khi có kế hoạch của Sở GD-ĐT.