Tung học bổng thu hút sinh viên vào ngành mũi nhọn

Dự kiến từ ngày 1-9, sinh viên học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược có thể nhận học bổng tới 5,5 triệu đồng/tháng

Việc Chính phủ ban hành danh mục 10 nhóm công nghệ chiến lược đang tạo hiệu ứng tích cực trong mùa tuyển sinh 2026. Nhiều trường đại học kỳ vọng chính sách học bổng và ưu tiên đầu tư sẽ kéo thí sinh đến gần hơn với các ngành kỹ thuật - công nghệ vốn khó tuyển sinh nhưng có nhu cầu nhân lực lớn.

Học bổng cho sinh viên 15 nhóm ngành

GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học - Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT), cho biết bộ đang trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược, từ sinh viên cử nhân, kỹ sư đến học viên thạc sĩ, nghiên cứu sinh tiến sĩ.

Theo đó, sinh viên học 15 nhóm ngành sau sẽ có cơ hội được cấp học bổng từ khoảng 3,7 triệu đến 5,5 triệu đồng/tháng: sinh học, sinh học ứng dụng, khoa học vật chất, khoa học trái đất, toán học, thống kê, máy tính, công nghệ thông tin, kỹ thuật cơ khí và cơ kỹ thuật, kỹ thuật điện - điện tử và viễn thông, kỹ thuật hóa học - vật liệu - luyện kim và môi trường, vật lý kỹ thuật, kỹ thuật địa chất - địa vật lý và trắc địa, kỹ thuật mỏ, xây dựng.

Ở bậc thạc sĩ và tiến sĩ, mức hỗ trợ cao hơn, tối đa lên tới 8,4 triệu đồng/tháng. Đây là mức học bổng giúp người học đủ trang trải chi phí sinh hoạt khi theo học các chương trình đào tạo.

Theo ông Nguyễn Tiến Thảo, mức học bổng được thiết kế trên nguyên tắc bảo đảm nhu cầu học tập và sinh hoạt tối thiểu, đồng thời có tính khuyến khích. Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học cho rằng mục tiêu của chính sách này không chỉ dừng ở việc hỗ trợ chi phí học tập, sinh hoạt, mà quan trọng hơn là tạo động lực đủ mạnh để thu hút và giữ chân người học giỏi theo đuổi các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Đây là những lĩnh vực có vai trò quyết định đối với năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đối tượng nhận học bổng là thí sinh đoạt giải nhất, nhì, ba trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia hoặc quốc tế (thời gian đoạt giải không quá 3 năm). Nhóm thứ hai là thí sinh có tổng điểm thi tốt nghiệp THPT trong tổ hợp xét tuyển - gồm môn toán và 2 môn trong số 4 môn vật lý, hóa học, sinh học, tiếng Anh - từ 22,5 trở lên (không tính điểm ưu tiên, điểm cộng, không tính điểm quy đổi môn tiếng Anh nếu thí sinh sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ để miễn thi tốt nghiệp). Các thí sinh này cũng phải bảo đảm nằm trong nhóm 30% thí sinh đạt điểm trúng tuyển cao nhất cùng nhóm ngành trên phạm vi toàn quốc.

Bên cạnh đó, để duy trì học bổng trong toàn khóa, người học phải đáp ứng các yêu cầu về kết quả học tập, tiến độ tích lũy tín chỉ, kỷ luật học tập và đối với bậc sau đại học là năng lực nghiên cứu khoa học. Ông Nguyễn Tiến Thảo đánh giá đây không chỉ là chính sách "trao cơ hội" mà còn là cơ chế sàng lọc và thúc đẩy người học phát triển liên tục.

Kéo sinh viên đến gần hơn những ngành chiến lược

Danh mục công nghệ chiến lược gồm 10 nhóm công nghệ then chốt: công nghệ số (trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bản sao số, điện toán đám mây, internet vạn vật, chuỗi khối), công nghệ mạng di động thế hệ sau, robot và tự động hóa, công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến, năng lượng và vật liệu tiên tiến, chip bán dẫn, an ninh mạng và lượng tử, công nghệ biển - đại dương - lòng đất, hàng không vũ trụ, đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.

Việc định hình các ngành học chiến lược được xem là tín hiệu mạnh mẽ cho thấy định hướng ưu tiên phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao trong giai đoạn tới. Khác với xu hướng tập trung vào các ngành "hot" truyền thống như kinh tế hay quản trị kinh doanh, mùa tuyển sinh năm nay chứng kiến nhiều trường đại học bắt đầu đẩy mạnh chính sách học bổng cho các ngành thuộc nhóm công nghệ chiến lược.

PGS-TS Bùi Hoài Thắng, Trưởng Phòng Đào tạo Trường ĐH Bách khoa - ĐHQG TP HCM, cho rằng chính sách học bổng cho sinh viên theo học các ngành thuộc 10 nhóm công nghệ chiến lược nhiều khả năng sẽ không giới hạn ở một số cơ sở đào tạo cụ thể.

Theo ông Bùi Hoài Thắng, Bộ GD-ĐT có thể không cấp học bổng theo hướng dàn trải mà sẽ đặt ra các điều kiện về năng lực học tập cũng như cam kết của người học để được thụ hưởng chính sách. Khi có học bổng, sinh viên sẽ quan tâm nhiều hơn đến các ngành công nghệ chiến lược, từ đó góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và tạo ra các sản phẩm công nghệ cụ thể phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Tại Trường ĐH Bách khoa TP HCM, 10 nhóm công nghệ chiến lược bao trùm phần lớn ngành đào tạo. Bên cạnh nhiều ngành luôn có sức hút mạnh mẽ, chất lượng thí sinh đầu vào cao, vẫn tồn tại một số ngành ít người học như: kỹ thuật địa chất - thuộc nhóm công nghệ biển, đại dương và lòng đất. "Nếu đi kèm chính sách học bổng tốt cùng cơ hội việc làm rộng mở, các ngành này sẽ cải thiện đáng kể khả năng tuyển sinh và nâng chất lượng đầu vào" - PGS-TS Bùi Hoài Thắng nhận định.

Trong khi đó, ThS Nguyễn Thị Bích Ngọc, Trưởng Ban Truyền thông Trường ĐH Quốc tế - ĐHQG TP HCM, cho biết khoảng một nửa trong số 10 nhóm công nghệ chiến lược hiện bao phủ hầu hết ngành đào tạo của trường.

Theo bà Nguyễn Thị Bích Ngọc, nhiều năm qua, trường có không ít ngành tuyển sinh tốt nhưng cũng có ngành gặp khó khăn, điển hình là kỹ thuật hàng không - lĩnh vực đòi hỏi người học phải thực sự đam mê. Việc Chính phủ xác định các nhóm công nghệ chiến lược sẽ góp phần tạo sức bật mới cho những ngành này, không chỉ ở số lượng thí sinh đăng ký mà còn ở chất lượng nguồn tuyển.