Tuyển dụng sôi động, người vẫn thiếu

Doanh nghiệp tăng lương, bổ sung phúc lợi, hạ chuẩn tuyển dụng nhưng vẫn tìm không đủ lao động

Những ngày đầu tháng 6-2026, dọc các tuyến đường dẫn vào KCN Tân Tạo, KCN Bàu Bàng, KCX Tân Thuận, KCX Linh Trung (TP HCM), dễ dàng bắt gặp những tấm bảng tuyển dụng treo kín trước cổng nhà máy. Biển hiệu nổi bật với thông tin về lương, thưởng, phúc lợi được in đậm, tạo nên không khí tuyển dụng sôi động hiếm thấy.

Trải thảm chờ lao động

Tại Công ty TNHH Lee Shin International (KCN Tân Tạo), doanh nghiệp (DN) 100% vốn nước ngoài hoạt động trong lĩnh vực may mặc, nhu cầu mở rộng sản xuất khiến công ty cần tuyển thêm hàng trăm lao động. Các vị trí tuyển dụng trải dài từ thợ may mẫu, thợ cắt, nhân viên bảo trì máy may đến lao động phổ thông (LĐPT).

Không chỉ đưa ra mức lương cạnh tranh, DN còn hỗ trợ 500.000 đồng tiền nhà trọ mỗi tháng, thưởng chuyên cần, thưởng năng suất và chấp nhận đào tạo người chưa có kinh nghiệm. Người lao động (NLĐ) có thể phỏng vấn và nhận việc gần như ngay lập tức.

Trong lĩnh vực xây dựng, nhu cầu tuyển dụng còn lớn hơn. Một DN thi công quy mô lớn tại TP HCM đang cần hàng chục ngàn LĐPT cho các dự án trải dài từ TP HCM đến Tây Ninh. Thu nhập của công nhân - dao động từ 14-33 triệu đồng/tháng; tổ trưởng có thể nhận trên 40 triệu đồng/tháng, kèm chỗ ở và suất ăn miễn phí.

Dù vậy, theo ông Nguyễn Trường Giang, trưởng phòng nhân sự một DN cơ khí tại xã Củ Chi, việc tuyển dụng vẫn không hề dễ dàng. "Chúng tôi tận dụng mọi kênh tuyển dụng, từ tuyển trực tiếp, tham gia ngày hội việc làm đến đăng tuyển trực tuyến nhưng nguồn lao động vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu" - ông Giang cho biết.

Ở chiều ngược lại, việc tìm việc đang trở nên thuận lợi hơn với một bộ phận NLĐ. Chị Nguyễn Thị Hòa (22 tuổi, quê Vĩnh Long) cho biết chỉ sau vài ngày nộp hồ sơ đã được nhận vào làm việc tại TP HCM. "Tôi chưa có kinh nghiệm nhưng công ty vẫn tiếp nhận và đào tạo trong 3 tháng trước khi ký hợp đồng chính thức" - chị Hòa nói.

Không chỉ thiếu LĐPT, nhiều DN còn đối mặt tình trạng khan hiếm nhân sự có tay nghề và trình độ chuyên môn. Bà Nguyễn Thị Trà My, trưởng phòng hành chính - nhân sự một DN thực phẩm tại TP HCM, cho biết từ đầu năm đến nay, công ty liên tục tuyển dụng các vị trí từ kế toán, nhân viên kinh doanh đến lao động sản xuất nhưng vẫn chưa đủ nhân sự.

"Vấn đề hiện nay không phải thiếu việc làm mà là sự thay đổi trong lựa chọn nghề nghiệp của NLĐ. Nhiều bạn trẻ muốn làm việc văn phòng, trong khi ngày càng ít người mặn mà với công việc sản xuất dù thu nhập không hề thấp" - bà My nhìn nhận.

Theo Sở Nội vụ TP HCM, năm 2026, nhu cầu nhân lực của thành phố ước khoảng 300.000-320.000 vị trí việc làm, tập trung chủ yếu ở các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, thương mại - dịch vụ và logistics. Nhưng nguồn cung lao động, nhất là lao động có tay nghề, vẫn chưa đáp ứng kịp nhu cầu.

Trong khi đó, số liệu từ Trung tâm Dịch vụ việc làm TP HCM cho thấy trong 5 tháng đầu năm 2026, thành phố ghi nhận hơn 68.400 hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp, giảm hơn 24% so với cùng kỳ năm trước; số người được giải quyết hưởng trợ cấp cũng giảm gần 27,5%. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy thị trường lao động đang phục hồi, song bộc lộ rõ tình trạng lệch pha giữa cung và cầu.

Cần giải pháp dài hơi

Phân tích nguyên nhân của tình trạng thiếu hụt lao động, ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TP HCM, cho rằng có 3 yếu tố chính.

Thứ nhất, cơ cấu đào tạo chưa theo kịp nhu cầu của DN, dẫn đến tình trạng "thừa thầy, thiếu thợ". Thứ hai, sau đại dịch COVID-19, một bộ phận lao động không quay lại các đô thị mà lựa chọn ở lại quê hoặc chuyển sang làm việc tự do. Thứ ba, thế hệ lao động trẻ có xu hướng ưu tiên tính linh hoạt và không muốn gắn bó lâu dài với môi trường nhà máy.

"Xu hướng làm việc tự do, kinh doanh trực tuyến hoặc chạy xe công nghệ đang thu hút một lượng lớn lao động trẻ. Điều này làm giảm nguồn cung lao động cho khu vực sản xuất - nơi đòi hỏi tính ổn định và kỷ luật cao" - ông Tuấn phân tích.

Tình trạng thiếu hụt lao động đang tạo áp lực lớn lên hoạt động sản xuất - kinh doanh của DN. Nhiều DN phải kéo dài thời gian tuyển dụng, tăng chi phí nhân sự hoặc điều chỉnh kế hoạch sản xuất do không tuyển đủ lao động. Thậm chí, có đơn vị buộc phải từ chối đơn hàng hoặc giãn tiến độ thực hiện vì thiếu nhân lực.

Theo TS Nguyễn Thụy Vũ, Viện trưởng Viện Đào tạo và Nâng cao TP HCM, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang phục hồi và cạnh tranh ngày càng gay gắt, tình trạng thiếu hụt nhân lực có thể khiến DN mất lợi thế ngay trên sân nhà.

Ở góc độ dài hạn, sự phát triển của tự động hóa và chuyển đổi số đang làm thay đổi cơ cấu nhu cầu lao động. Các vị trí kỹ sư cơ khí, điện - điện tử, công nghệ thông tin hay vận hành hệ thống ngày càng được săn đón, trong khi nguồn cung nhân lực chất lượng cao vẫn chưa theo kịp.

Để giải quyết bài toán nhân lực, trước mắt cần tăng cường kết nối cung - cầu lao động giữa các địa phương, nhất là đưa thông tin tuyển dụng đến những khu vực còn dư thừa lao động. Đồng thời, đẩy mạnh đào tạo nghề gắn với nhu cầu thực tế của DN thay vì đào tạo theo khả năng sẵn có của cơ sở giáo dục.

Về lâu dài, các chính sách an sinh như nhà ở công nhân, trường học, y tế và chi phí sinh hoạt cần được cải thiện để giữ chân NLĐ tại các đô thị lớn. Về phía DN, bên cạnh việc tăng lương và phúc lợi, cần xây dựng môi trường làm việc ổn định, tạo cơ hội phát triển nghề nghiệp rõ ràng để nâng cao sức hút đối với NLĐ.

"Thị trường lao động hiện nay không còn là câu chuyện DN lựa chọn NLĐ, mà là cuộc cạnh tranh để thu hút và giữ chân nhân lực. DN nào thích ứng nhanh hơn sẽ có lợi thế" - TS Vũ nói.

Trong bức tranh phục hồi kinh tế, "cơn khát" lao động không chỉ là thách thức mà còn là phép thử đối với năng lực thích ứng của DN. Khi cung và cầu lao động chưa gặp nhau, bài toán nhân lực sẽ tiếp tục là điểm nghẽn, ảnh hưởng đến tốc độ phục hồi và phát triển của khu vực kinh tế phía Nam.