Ứng phó sức ép giá xăng dầu

Nước ta đang đối mặt với áp lực lớn từ biến động giá xăng dầu do chiến sự tại Trung Đông leo thang.

Điều này gây hiệu ứng domino lên chi phí vận chuyển, logistics, phí bảo hiểm và thời gian giao hàng (do phải đi đường vòng tránh eo biển Hormuz), dẫn đến đứt gãy chuỗi cung ứng, tăng chi phí nguyên vật liệu đầu vào, rủi ro thực thi hợp đồng xuất nhập khẩu và thanh toán quốc tế.

Để kiểm soát lạm phát, bảo đảm an sinh xã hội và duy trì đà tăng trưởng kinh tế, Chính phủ cần triển khai các biện pháp đồng bộ, chủ động, kịp thời và linh hoạt.

Chính phủ đã tích lũy kinh nghiệm từ các cú sốc trước đây, như khủng hoảng tài chính 2008 (khi lạm phát vượt 20%) và xung đột Nga - Ukraine năm 2022 (kiểm soát lạm phát thành công dưới 4% trong năm 2022) trong khi lạm phát thế giới lên hơn 7%.

Bài học thành công năm 2022 là sử dụng chính sách tài khóa linh hoạt: hy sinh một phần thu ngân sách để giảm thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế nhập khẩu và các loại phí liên quan đến xăng dầu, giúp bình ổn giá trong nước sớm hơn so với biến động thế giới.

Thế nên, Chính phủ cần sử dụng tổng lực các công cụ này, tận dụng nguồn thu ngân sách tăng trưởng tốt trong 2 tháng đầu năm và tình hình nợ công thấp (37% GDP) để tiếp tục giảm thuế, phí xăng dầu, thậm chí kích hoạt Quỹ Bình ổn giá.

Đặc biệt, khi ổn định được giá xăng dầu thì sẽ kéo theo ổn định chi phí doanh nghiệp giảm chi phí logistics, chi phí vận chuyển, hàng hóa cũng sẽ giảm giá. Việc giữ giá xăng dầu ổn định hoặc giảm sẽ ngăn chặn hiệu ứng domino, tránh tình trạng khi giá thế giới giảm sau này, mặt bằng giá nội địa vẫn neo cao, gây khó khăn cho đời sống người dân và doanh nghiệp.

Ngoài ra, Chính phủ cần tăng cường kiểm soát chặt chẽ buôn lậu qua biên giới (khi giá xăng dầu trong nước thấp hơn khu vực), ngăn chặn đầu cơ tích trữ, giám sát thị trường để bảo đảm nguồn cung. Các cơ quan chức năng cần sớm ngăn chặn, mạnh tay xử lý các tin đồn thất thiệt về giá cả hàng hóa, thường tạo ra hiệu ứng đám đông, gây hoang mang dư luận xã hội, tránh tình trạng "té nước theo mưa" và bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu với giá cả ổn định. Đối với doanh nghiệp gặp khó khăn như thiếu nhiên liệu để hoạt động, các cơ quan quản lý nên linh hoạt điều chỉnh chính sách hỗ trợ ứng phó.

Về dài hạn, Việt Nam cần củng cố và bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực và an ninh kinh tế…, phát huy nội lực thị trường nội địa, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, hạ tầng giao thông xanh, sử dụng năng lượng sạch để giảm phụ thuộc vào nguồn cung xăng dầu - phù hợp với định hướng của Tổng Bí thư Tô Lâm về chuyển đổi số - xanh và nền kinh tế thân thiện với môi trường.

Xung đột ở khu vực Trung Đông rồi sẽ kết thúc, giá xăng dầu tăng sốc rồi cũng sẽ hạ nhiệt. Vấn đề then chốt là Việt Nam duy trì ổn định kinh tế vĩ mô trong giai đoạn này để bảo vệ thành quả kinh tế - xã hội, thu hút đầu tư và du lịch… không bị ảnh hưởng bởi cú sốc bên ngoài.