Vùng phát thải thấp ở Hà Nội: Người dân đi lại ra sao?

Hà Nội sẽ thí điểm Vùng phát thải thấp từ giữa năm 2026. Yêu cầu cấp thiết lúc này là bố trí bãi đỗ xe, trạm sạc pin và chính sách hỗ trợ

Theo dự thảo đề án "Vùng phát thải thấp trong vành đai 1, TP Hà Nội", khu vực hạn chế phương tiện cá nhân sử dụng nhiên liệu hóa thạch, nhất là xe máy, ô tô chạy xăng dầu, được nêu rõ.

Cụ thể, từ ngày 1-7 đến 31-12, Hà Nội triển khai thí điểm tại vùng lõi phường Hoàn Kiếm với 11 tuyến đường bao quanh, gồm: Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân và Lý Thái Tổ.

Từ ngày 1-1 đến 31-12-2027, Hà Nội dự kiến mở rộng khu vực thí điểm tại phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam. Từ ngày 1-1-2028 đến 31-12-2029, Hà Nội dự kiến triển khai mở rộng vùng phát thải thấp toàn bộ khu vực trong vành đai 1.

Ban Đô thị - HĐND TP Hà Nội vừa báo cáo kết quả khảo sát bến bãi đỗ xe và chuyển đổi phương tiện giao thông xanh tại 9 phường trong khu vực vành đai 1, gồm: Ba Đình, Cửa Nam, Giảng Võ, Hai Bà Trưng, Hoàn Kiếm, Ngọc Hà, Ô Chợ Dừa, Tây Hồ, Văn Miếu - Quốc Tử Giám. TP Hà Nội hiện có hơn 8 triệu phương tiện giao thông cá nhân, gồm 1,1 triệu ô tô và 6,9 triệu xe máy, riêng khu vực vành đai 1 có trên 450.000 xe máy.

Theo Ban Đô thị, tổng số xe máy tại 9 phường trong khu vực vành đai 1 rất lớn, cao hơn nhiều so với ô tô, dao động từ 1.700 đến trên 85.000 chiếc mỗi phường. Xét theo cơ cấu nhiên liệu, xe máy sử dụng xăng chiếm tỉ lệ áp đảo tại tất cả các phường, phổ biến khoảng 94%-97% tổng số phương tiện.

Dù xe máy điện đã hiện diện tại tất cả các phường ở Hà Nội nhưng số lượng còn hạn chế, dao động khoảng 1.000-3.500 chiếc/phường, chiếm khoảng 3%-6%. Các loại phương tiện khác gần như không đáng kể.

Ban Đô thị nhận định xe máy hiện vẫn phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nhiên liệu xăng, trong khi tỉ lệ chuyển đổi sang phương tiện điện còn thấp. Dù vậy, số lượng xe điện tại các phường trung tâm như Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng, Tây Hồ bắt đầu tăng, cho thấy xu hướng chuyển dịch đáng kể.

Xét theo cơ cấu nhiên liệu với ô tô, Ban Đô thị cho hay xe chạy xăng chiếm tỉ trọng chủ đạo tại tất cả các phường, phổ biến từ 75% đến trên 80% tổng số phương tiện. Ô tô sử dụng dầu diesel chiếm tỉ lệ đáng kể, khoảng từ 15% đến trên 40%, trong đó nổi bật là phường Cửa Nam với tỉ lệ rất cao.

Ô tô điện bước đầu xuất hiện tại các phường nhưng số lượng còn hạn chế, chiếc khoảng 2%-6% tổng số ô tô. Đối với xe hybrid, số lượng gần như không đáng kể.

Về bãi đỗ xe trung chuyển phục vụ vùng phát thải thấp, Ban Đô thị cho biết Sở Xây dựng đang xây dựng phương án bố trí tại các vị trí cửa ngõ giáp ranh vùng phát thải thấp, phục vụ nhu cầu gửi xe cá nhân và chuyển sang phương tiện công cộng vào khu vực trung tâm Hà Nội. Bước đầu, sở đã rà soát hơn 210 vị trí với tổng diện tích gần 24.000 m² trong vành đai 1.

Ngoài ra, Sở Xây dựng cho hay định hướng phân luồng từ xa cho phép người dân gửi xe tại khu vực ngoài Vành đai 2, kết hợp sử dụng các tuyến buýt gom vào nội đô nhằm giảm áp lực cho các điểm đỗ gần ranh giới. TP Hà Nội tiếp tục rà soát, hoàn thiện dữ liệu và dự kiến công bố bản đồ các điểm đỗ trung chuyển trên nền tảng số để người dân thuận tiện tra cứu. Báo cáo của Sở Xây dựng cho thấy hệ thống bãi đỗ xe hiện nay mới chỉ đáp ứng bước đầu cho giai đoạn thí điểm tại 11 tuyến đường thuộc phường Hoàn Kiếm.

Đề cập chủ trương này, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết thành phố sẽ triển khai Đề án Vùng phát thải thấp trong khu vực Vành đai 1 theo lộ trình phù hợp, có thể bắt đầu bằng các mô hình thí điểm quy mô nhỏ trước khi nhân rộng. Cùng với đó, thành phố tích hợp các chính sách hỗ trợ để bảo đảm tính khả thi.

Để thực hiện tốt chủ trương trên, ông Hoàng Dương Tùng - Chủ tịch Mạng lưới không khí sạch Việt Nam, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) - cho rằng cần có một chương trình hành động toàn diện, đưa ra các chính sách thỏa đáng nhằm giảm thiểu tác động đến việc đi lại và đời sống của người dân trong Vùng phát thải thấp.

Bên cạnh đó, theo ông Hoàng Dương Tùng, khi chuyển đổi sang phương tiện điện, thành phố cần tăng cường số lượng trạm sạc, kể cả xây dựng những hệ thống đổi pin để thuận lợi những người đi xe điện. Bên cạnh đó, thành phố cần tổ chức hệ thống logistic trong vùng để tránh đứt gãy, đồng thời tăng cường hệ thống giao thông công cộng...