Xanh từ suy nghĩ đến hành động

Việc mở rộng mảng xanh đang là đòi hỏi cấp thiết để TP HCM hướng tới một siêu đô thị đáng sống

Thực tế mảng xanh hiện chỉ đạt 0,55 m2/người. Để đạt mục tiêu 1 m2/người vào năm 2030, TP HCM cần siết chặt quy hoạch, bảo tồn cổ thụ và đặc biệt là huy động sự chung tay của toàn xã hội.

Kế hoạch rõ ràng

Trong những ngày nắng nóng tại TP HCM, người dân cảm thấy bức bối bởi không khí oi ả. Hơi nóng tỏa ra từ các tòa nhà cao tầng, từ mặt đường bê-tông, nhựa đường... ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe và khả năng làm việc của người lao động.

Với vai trò đầu tàu kinh tế, văn hóa của cả nước nói chung và Nam Bộ nói riêng, TP HCM trong những năm tới phải hướng đến xây dựng một siêu đô thị hiện đại vừa sạch vừa xanh, bảo đảm môi trường thoáng đãng, tươi mát và đáng sống.

Trong giai đoạn hiện nay, với mục tiêu đến năm 2030 mật độ cây xanh phải đạt tỉ lệ 1 m2/người, đòi hỏi TP HCM phải có chủ trương, chính sách kịp thời và khả thi nhằm khắc phục những hạn chế trong quá trình xây dựng, phát triển trước đây.

Nhìn vào thực tế, các khu vực trung tâm thành phố do đã ổn định theo quy hoạch cũ nên những mảng xanh vẫn còn rải rác duy trì. Trong khi đó, ở các khu vực khác, đặc biệt là những khu vực mới phát triển, việc tận dụng tối đa diện tích xây dựng đã đẩy mức độ bê-tông hóa lên cao, khiến mảng xanh trở nên vô cùng khan hiếm.

Hiện nay, tỉ lệ mảng xanh tại thành phố chỉ đạt mức rất thấp là 0,55 m2/người. Trong khi đó, tiêu chuẩn tại các đô thị hiện đại trên thế giới đòi hỏi đến 7 m2/người. Mặt khác, sự mọc lên của hàng loạt công trình nhà ở cao tầng đông đúc dân cư, cùng với các khu ký túc xá sinh viên, khu nhà trọ công nhân ngày càng mở rộng đã tạo nên thách thức khổng lồ về mật độ cây xanh.

Qua khảo sát, mảng xanh của TP HCM ngoài khu vực công viên, các công sở, trường học, bệnh viện, khu thể dục - thể thao... cũng đang đứng trước nguy cơ bị xâm lấn, đốn hạ do nhu cầu mở rộng xây dựng. Hệ quả là nhiều cổ thụ đã bị cưa cắt, chặt bỏ. Trong khi đó, để nuôi dưỡng được một cổ thụ phải mất quãng thời gian rất dài, đòi hỏi công chăm sóc kỹ lưỡng và trải qua quá trình thích ứng khắc nghiệt với môi trường.

Nhằm tăng cường mảng xanh, TP HCM đã có chủ trương xây dựng, mở rộng các công viên. Kế hoạch đề ra là tăng thêm ít nhất 150 ha đất công viên, 10 ha mảng xanh công cộng, trồng mới và cải tạo ít nhất 12.000 cây xanh. Tuy nhiên, giải pháp này dù tạo thêm mảng xanh cho thành phố nhưng lại bộc lộ sự phân bố không đồng đều: nơi có công viên mới thì mảng xanh rộng lớn, còn những khu vực lõi có mật độ dân cư dày đặc thì mảng xanh vẫn vô cùng thưa thớt.

Hành động dứt khoát

Trong những năm tới, TP HCM nên tổ chức một cơ quan chuyên trách để thực hiện việc bảo tồn, xây dựng và phát triển mảng xanh. Trước hết, cơ quan này cần nghiên cứu, đề xuất các phương án tuyên truyền, phổ biến chủ trương phát triển mảng xanh từ nay đến năm 2030. Điều này nhằm giúp người dân hiểu rõ tầm quan trọng cũng như kế hoạch của thành phố trong tương lai.

Bên cạnh đó, cần tổ chức khảo sát số lượng cổ thụ tại các công sở, trường học, bệnh viện... để đưa vào diện bảo tồn, đồng thời có phương án xử lý tốt việc phòng chống gãy đổ. Tuyệt đối tránh tư duy "chặt một cây thì trồng nhiều cây bù lại", bởi cổ thụ không chỉ mang giá trị lịch sử mà còn có giá trị to lớn về độ phủ xanh và tính bền vững sinh thái. Cần nghiêm cấm mọi hành vi đốn hạ, phá hủy cây cổ thụ để phục vụ xây dựng các công trình. Đồng thời, thành phố nên tận dụng các kiểu kiến trúc thân thiện, bảo vệ cây xanh như các nước tiên tiến đã làm. Hằng năm, TP HCM cần kiểm tra, sơ kết việc thực hiện tại các cơ quan, đơn vị và địa phương.

Mặt khác, việc trồng cây không chỉ là nhiệm vụ của các đơn vị chuyên trách. TP HCM cần động viên và có chính sách hỗ trợ những cá nhân, tổ chức tự nguyện trồng cây tại nơi ở, nơi làm việc. Cần xã hội hóa, cá nhân hóa phong trào này trong khu vực đô thị với phương châm: "Nơi nào có người ở, có đất, nơi đó có cây xanh". Có thể tận dụng đất trống, trồng trong chậu cảnh hoặc sân nhà để tạo nên những mảng xanh đa dạng, chứ không chỉ trông cậy vào công viên. Mỗi người, mỗi nhà phải có trách nhiệm tự tạo mảng xanh cho không gian sống của mình. Có như vậy, chỉ tiêu 1 m2 cây xanh/người mới khả thi vào năm 2030.

Dọc các tuyến đường bộ, đường sắt đô thị, kênh rạch, cần trồng những loại cây phù hợp với thổ nhưỡng và công năng. TP HCM cần giao trách nhiệm cụ thể cho các địa phương để bảo đảm việc chăm sóc, bảo vệ kịp thời. Những công trình lớn như công viên, trục đường chính có thể giao cho các công ty cây xanh quản lý; còn tại các cơ sở, cơ quan, đơn vị thì phải tự đảm nhiệm mảng xanh nội bộ. Có sự chung tay như thế, thành phố mới có độ phủ xanh đồng đều.

Đặc biệt, các công trình xây dựng cần được phê duyệt thiết kế chặt chẽ, bắt buộc phải có mảng xanh tương ứng với diện tích và quy mô dân số cư ngụ. Phải chấm dứt tình trạng công trình đồ sộ nhưng mảng xanh quá ít hoặc chỉ bày vài chậu cây cảnh tượng trưng, làm tăng mật độ bê-tông hóa trong đô thị.