Xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh rộng lớn, văn nghệ sĩ nâng cao trách nhiệm kiến tạo giá trị

(NLĐO) - Không gian văn hóa Hồ Chí Minh không dừng ở những thiết chế hữu hình hay khẩu hiệu tuyên truyền mà phải đi vào thực tiễn sáng tác, biểu diễn

Sáng 5-6, tại Hội thảo khoa học "Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến - Lời kêu gọi đồng bào và chiến sĩ cả nước - Ý chí bảo vệ độc lập, tự do với tinh thần tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam", thông điệp xây dựng TP HCM thành Không gian văn hóa Hồ Chí Minh rộng lớn tiếp tục được đặt ra như một nhiệm vụ mang tính chiến lược.

Hiện diện thường xuyên trong đời sống, trở thành tài sản tinh thần

Phát biểu tại hội thảo, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TP HCM Lê Quốc Phong nhấn mạnh quyết tâm xây dựng thành phố trở thành nơi tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh hiện diện thường xuyên trong đời sống, trở thành tài sản tinh thần của người dân thành phố.

Điều đáng chú ý là mục tiêu này xuất hiện trong bối cảnh TP HCM đang bước vào giai đoạn phát triển mới sau mở rộng không gian liên kết vùng, với yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh bằng văn hóa, sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực. Nếu kinh tế tạo nên tốc độ phát triển thì văn hóa quyết định chiều sâu phát triển.

Văn nghệ sĩ không đứng ngoài tiến trình kiến tạo thành phố

NSND Trần Minh Ngọc cho rằng việc xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh cần bắt đầu từ chính người sáng tạo. "Không gian văn hóa không phải câu chuyện trưng bày hình ảnh hay khẩu hiệu. Nó phải sống trong tác phẩm, trong nhân cách nghệ sĩ và trong thái độ ứng xử văn hóa với công chúng. Nghệ sĩ là người tạo ra ký ức xã hội nên trách nhiệm ấy càng lớn hơn" – ông nói.

Ở góc nhìn của người nghệ sĩ gắn bó nhiều thập niên với công chúng, NSND Ngọc Giàu xem đây là hành trình tiếp nối truyền thống. "Thế hệ nghệ sĩ chúng tôi trưởng thành từ tinh thần yêu nước, từ lý tưởng sống vì cộng đồng. Nếu hôm nay lớp trẻ tiếp tục kể những câu chuyện đẹp bằng ngôn ngữ nghệ thuật mới thì đó cũng là cách giữ gìn lời dạy của Bác" – bà chia sẻ.

NSƯT Lê Thiện nhìn nhận xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trước hết là xây dựng con người văn hóa. "Người nghệ sĩ phải sống tử tế, làm nghề nghiêm túc và giữ trách nhiệm xã hội. Công chúng nhìn nghệ sĩ như một hình mẫu văn hóa nên mỗi hành động đều có sức lan tỏa" – bà bày tỏ.

Từ không gian vật lý đến hệ sinh thái sáng tạo

Nhiều năm qua, TP HCM đã hình thành hàng nghìn mô hình Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại cơ quan, trường học, đơn vị nghệ thuật và khu dân cư.

Tuy nhiên, theo giới nghiên cứu, giai đoạn mới cần vượt khỏi cách tiếp cận mang tính trưng bày để chuyển sang kiến tạo hệ sinh thái văn hóa. PGS-TS Nguyễn Thị Minh Thái cho rằng vấn đề cốt lõi nằm ở việc tạo dựng môi trường văn hóa. Bà Thái nói: "Không gian văn hóa phải giúp hình thành lối sống, chuẩn mực ứng xử và cảm hứng sáng tạo. Khi người dân cảm thấy mình đang sống trong một môi trường nhân văn, văn minh thì lúc đó văn hóa mới trở thành sức mạnh mềm thực sự".

PGS-TS Trần Yến Chi cho rằng thành phố cần những biểu tượng văn hóa mới. "Không gian văn hóa Hồ Chí Minh cần được cụ thể hóa bằng công trình, dự án nghệ thuật cộng đồng, tác phẩm lớn và các chương trình nuôi dưỡng công dân văn hóa. Văn hóa phải trở thành nguồn lực phát triển".

Khi văn hóa trở thành năng lực cạnh tranh đô thị

Thành phố đang bước vào giai đoạn phát triển với dư địa mới về kinh tế, công nghiệp, cảng biển và liên kết vùng. Nhưng trong dài hạn, năng lực cạnh tranh của đô thị không chỉ đến từ hạ tầng hay tốc độ tăng trưởng.

Đó còn là khả năng tạo ra bản sắc. Đó là việc hình thành cộng đồng sáng tạo. Đó là năng lực chuyển hóa di sản tinh thần thành nguồn lực phát triển.

Xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh rộng lớn vì thế không chỉ là một nhiệm vụ chính trị hay văn hóa đơn thuần. Đây là chiến lược phát triển con người và tái định vị sức mạnh mềm của thành phố trong kỷ nguyên mới.