Xây dựng nền tảng tri thức cho “siêu đô thị”

TP HCM hướng đến mục tiêu trở thành trung tâm giáo dục hàng đầu vào năm 2030 và đạt trình độ tiên tiến thế giới vào năm 2045.

Dẫn đầu cả nước về triển khai giáo dục số

Theo ông Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Sở GD-ĐT TP HCM, sau 50 năm, TP HCM hiện dẫn đầu cả nước trong việc triển khai các chương trình đánh giá học sinh theo chuẩn quốc tế, tiên phong đưa các chứng chỉ quốc tế về tiếng Anh, tin học vào nhà trường, triển khai thực hiện hoạt động dạy học tiếng Anh tự chọn từ lớp 1, tổ chức nhiều hoạt động chuẩn bị cho công tác triển khai Đề án "Từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học"...

Với 98% cơ sở giáo dục phổ thông triển khai quản lý, giảng dạy trên môi trường số; 60% cơ sở giáo dục thường xuyên triển khai giảng dạy, học tập trên môi trường số..., TP HCM đã hoàn thành và vượt mức hầu hết các mục tiêu chuyển đổi số trong lĩnh vực giáo dục đến năm 2025, trở thành địa phương dẫn đầu cả nước về tốc độ và quy mô triển khai giáo dục số.

Sau khi sáp nhập với Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu, TP HCM hình thành một trung tâm kinh tế công nghiệp - dịch vụ - logistics hàng đầu cả nước với mạng lưới khu công nghiệp, cảng biển và chuỗi cung ứng năng động. Điều này đặt ra yêu cầu bức thiết về nguồn nhân lực chất lượng cao, có kỹ năng số, kỹ năng công nghệ hiện đại.

Hiện ngành GD-ĐT TP HCM có quy mô lớn nhất nước với hơn 2,6 triệu học sinh, 110.000 giáo viên và gần 3.500 trường học các cấp. Lãnh đạo Sở GD-ĐT TP HCM nhấn mạnh với tầm nhìn dài hạn, Nghị quyết số 71-NQ/TW khẳng định muốn phát triển nhanh và bền vững thì phải bắt đầu từ con người, từ nền giáo dục tiên tiến, hiện đại, mang bản sắc Việt Nam và tầm nhìn toàn cầu.

"Với tinh thần đó, ngành GD-ĐT TP HCM được giao trọng trách đi đầu trong xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, phát triển xã hội học tập, hình thành công dân toàn cầu - những người vừa thấm nhuần bản sắc dân tộc vừa có năng lực hội nhập trong nền kinh tế tri thức" - ông Hiếu nhấn mạnh.

Mục tiêu: Hiện đại và phát triển toàn diện

Theo lãnh đạo Sở GD-ĐT TP HCM, thế giới đang thay đổi từng ngày với sự bùng nổ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT) và thực tế ảo (VR/AR). Trong bối cảnh ấy, giáo dục buộc phải chuyển mình mạnh mẽ - từ "học để biết" sang "học để làm, học để sáng tạo và học suốt đời". TP HCM đã sớm xác định đổi mới căn bản, toàn diện GD-ĐT là yêu cầu chiến lược cho giai đoạn 2025-2030, nhằm xây dựng nền giáo dục mở - linh hoạt - hiện đại - hội nhập quốc tế, hướng đến việc mỗi học sinh đều có cơ hội phát triển tối đa tiềm năng của bản thân.

Những trụ cột lớn đang được thành phố tập trung triển khai tạo nên bước đột phá thực chất gồm:

Thứ nhất, phát triển tiếng Anh - ngôn ngữ của tri thức và hội nhập. Thành phố kiên định nâng chuẩn đầu ra ngoại ngữ theo khung năng lực quốc tế, mở rộng chương trình song ngữ và hợp tác đào tạo với các tổ chức giáo dục uy tín. Ứng dụng AI hỗ trợ luyện nói, nhận diện giọng nói, giúp học sinh tự tin giao tiếp và phát huy năng lực ngoại ngữ trong học tập, nghiên cứu và tương tác toàn cầu.

Thứ hai, chuyển đổi số được xác định là nền tảng của giáo dục hiện đại và AI được xác định là cánh tay mới của người thầy. Thực tế, TP HCM đang xúc tiến xây dựng Trung tâm AI Giáo dục thành phố, nhằm đưa công nghệ vào hỗ trợ dạy học, phân tích học tập, chấm bài tự động, mô phỏng 3D và thiết kế bài giảng cá nhân hóa. AI không thay thế người thầy mà giúp thầy cô trở thành "người dẫn đường thông minh", dành nhiều thời gian hơn cho sáng tạo và giáo dục nhân cách.

Sự kết hợp giữa chuyển đổi số, AI và đổi mới sư phạm đang đưa ngành GD-ĐT TP HCM tiến gần hơn tới mô hình "Giáo dục 4.0" - nơi người học là trung tâm, tri thức được số hóa và học tập diễn ra mọi lúc, mọi nơi.

Giám đốc Sở GD-ĐT TP HCM Nguyễn Văn Hiếu cho biết ngành GD-ĐT thành phố cũng xác định đầu tư cho con người, xây dựng công dân sáng tạo từ mầm non đến đại học. Trong đó, ở bậc tiểu học là nền tảng nhân cách và tư duy số với các mô hình "Trường học hạnh phúc", "Trường học số", "Giáo dục cảm xúc và giá trị sống" được triển khai đồng bộ, giúp học sinh hình thành thói quen tích cực, tư duy phản biện và kỹ năng công nghệ từ sớm.

Ở bậc THCS là phát triển năng lực công dân số. Thành phố đã chú trọng giáo dục kỹ năng mềm, đạo đức số, kỹ năng tư duy phản biện và năng lực hợp tác. Các chương trình STEM, Robotics, AI, học qua dự án giúp học sinh gắn học với hành, hiểu biết công nghệ và định hình nghề nghiệp tương lai.

Còn ở bậc THPT là ươm mầm nhân lực sáng tạo và hội nhập. Nhiều trường áp dụng chương trình quốc tế như Cambridge, IB, Edexcel, chú trọng học cá nhân hóa, đánh giá năng lực thực tế, phát triển tư duy khởi nghiệp.

Ở bậc giáo dục cao đẳng - đại học sẽ là trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, đào tạo nhân lực trình độ cao cho khu vực phía Nam. Thành phố hướng đến mô hình "Thành phố học tập - Thành phố tri thức" - nơi mọi công dân đều có thể học tập suốt đời và tham gia chuỗi đổi mới sáng tạo.