Xóa kênh đen, mở lối đổi đời

Hàng chục ngàn tỉ đồng được đầu tư để hồi sinh kênh rạch, vừa làm đẹp đô thị vừa giúp người dân thoát cảnh sống ô nhiễm

Từ những "điểm đen" ô nhiễm nhức nhối, sự quyết liệt trên công trường rạch Xuyên Tâm, Tham Lương - Bến Cát, Kênh Đôi, rạch Bà Tiếng và rạch Hy Vọng đang phát đi một thông điệp vô cùng mạnh mẽ: xóa bỏ nhà lụp xụp, trả lại màu xanh cho sông nước là mục tiêu cấp bách, dứt khoát không thể trì hoãn.

Khát vọng thoát cảnh lụp xụp

Dạo quanh các công trường kênh rạch tháng 4-2026, sức nóng thi công lan tỏa rõ rệt. Tâm điểm là dự án rạch Xuyên Tâm với "tối hậu thư" bàn giao mặt bằng trước tháng 6-2026. Tinh thần quyết tâm cao độ giúp những đoạn kè vững chãi dần thành hình, đối lập hoàn toàn với những khu nhà lụp xụp chờ giải tỏa, tô đậm tính chất cam go của dự án hơn 17.200 tỉ đồng.

Quyết tâm khơi thông dòng chảy còn hiện diện tại dự án Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên. Dù gặp khó khăn về nguồn cát san lấp, nhịp độ thi công vẫn bám sát mục tiêu hoàn thành toàn tuyến vào cuối năm nay. Cùng lúc, dự án Kênh Đôi đang tập trung nguồn lực cho cầu Hiệp Ân 2. Ấn tượng nhất là rạch Bà Tiếng đã cơ bản hoàn thiện cống hộp và thảm nhựa, xóa sổ điểm đen ô nhiễm. Ngược lại, rạch Hy Vọng vẫn đang nỗ lực tháo gỡ điểm nghẽn bồi thường bằng mọi giá.

Nếu sự chỉ đạo của chính quyền là động cơ thì sự đồng thuận của nhân dân chính là nhiên liệu để dự án về đích. Sau bao thập kỷ sống chung với dòng nước hôi thối, triều cường, hạt mầm hy vọng đổi đời của cư dân đang nảy nở theo tiến độ trên công trường. Bài học thành công từ rạch Bà Tiếng minh chứng rằng: khi dòng chảy khơi thông, môi trường cải thiện, giá trị thụ hưởng của cộng đồng và kinh tế địa phương sẽ khởi sắc rõ rệt. Người dân đang kỳ vọng vào sự hồi sinh văn hóa "trên bến dưới thuyền", nơi mạng lưới giao thông thủy trở thành trục cảnh quan tuyệt đẹp, tạo sức bật mới cho du lịch và phát triển đô thị.

An cư là gốc rễ

Quyết tâm và kỳ vọng là tiền đề quan trọng, song hành trình hồi sinh hệ thống kênh rạch khổng lồ này đòi hỏi những giải pháp sắc bén, linh hoạt để gỡ bỏ triệt để các nút thắt hiện tại.

Để giải quyết dứt điểm rào cản về nguồn cát san lấp tại dự án Tham Lương - Bến Cát, ưu tiên hàng đầu là chủ động điều phối liên vùng. Thành phố cần tăng cường làm việc với các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long tháo gỡ thủ tục cấp phép khai thác mỏ. Đồng thời, việc sử dụng vật liệu thay thế như cát biển, tro xỉ phải được đẩy nhanh tiến độ.

Mấu chốt của mọi dự án hạ tầng đô thị luôn nằm ở công tác giải phóng mặt bằng. Do đó, cần linh hoạt tối đa chính sách bồi thường, đẩy nhanh thủ tục phân bổ quỹ nhà tái định cư. Hệ thống chính quyền cơ sở tại các phường, xã, đặc khu phải vào cuộc quyết liệt, đi sâu sát vận động từng hộ dân. Việc gắn chặt trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương với tiến độ giải tỏa là thước đo năng lực không thể thiếu.

Để bảo đảm tính bền vững và tạo sự đồng thuận cao, yếu tố quyết định là sinh kế hậu giải tỏa. Chính quyền không chỉ trao chỗ ở mới an toàn, mà còn phải triển khai ngay các gói hỗ trợ tín dụng chính sách, tổ chức đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp bài bản. Phải bảo đảm không một ai bị bỏ lại phía sau trong suốt quá trình thành phố khoác lên mình chiếc áo mới. Có như vậy, những dòng kênh đen mới thực sự lùi sâu vào dĩ vãng, nhường chỗ trọn vẹn cho một đô thị văn minh, hiện đại và ngập tràn sức sống bên những dòng nước xanh mát lành.