Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản có thể giảm hàng tỉ USD vì xung đột ở Trung Đông

(NLĐO) - Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam có thể chịu ảnh hưởng lớn nếu xung đột ở Trung Đông kéo dài.

Sáng 11-3, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT) tổ chức họp báo thường kỳ.

Theo ông Phùng Đức Tiến, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2026 sẽ khó khăn hơn 2025, phần nào lộ rõ khi căng thẳng Trung Đông xảy ra ảnh hưởng trực tiếp tới ngành phân bón, xăng dầu của nhiều nước, trong đó có Việt Nam. Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành theo dõi sát tình hình, đánh giá tổng thể tác động để chủ động xây dựng các phương án ứng phó.

3 kịch bản ảnh hưởng về xuất khẩu nông sản do ảnh hưởng bởi xung đột Trung Đông

Ông Trần Gia Long, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch-Tài chính, thông tin trong 2 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ước đạt 11,3 tỉ USD, tăng 17,1% so với cùng kỳ năm trước.

Theo đánh giá sơ bộ, biến động giá dầu thế giới có thể khiến chi phí đầu vào của sản xuất nông nghiệp tăng lên. Giá năng lượng, vận tải và vật tư sản xuất có xu hướng tăng, đặc biệt là giá phân bón urê hiện dao động khoảng 540–545 USD/tấn, mức cao nhất kể từ năm 2025. Điều này có thể làm chi phí sản xuất nông nghiệp tăng khoảng 3-5%.

Bên cạnh đó, chi phí logistics cũng gia tăng khi cước vận tải biển có thể tăng từ 25–35%, thời gian vận chuyển kéo dài thêm từ 7-14 ngày do phải thay đổi tuyến vận tải để tránh các khu vực xung đột.

Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của một số mặt hàng nông sản chủ lực của Việt Nam như gỗ, thủy sản và nông sản chế biến.

Ngoài ra, xung đột địa chính trị cũng có nguy cơ tác động gián tiếp đến nhu cầu của thị trường thế giới khi tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể chậm lại, từ đó ảnh hưởng đến nhu cầu nhập khẩu nông sản.

Theo số liệu năm 2025, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam sang khu vực Trung Đông đạt khoảng 1,74 tỉ USD. Do đó, việc xây dựng các kịch bản ứng phó là cần thiết.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng 3 kịch bản. Kịch bản 1, trong trường hợp xung đột kéo dài khoảng một tháng, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản có thể giảm khoảng 1 tỉ USD.

Kịch bản 2, nếu kéo dài 3 tháng, mức giảm có thể lên tới 3-3,5 tỉ USD. Trong đó, xuất khẩu sang Trung Đông có thể giảm khoảng 500-600 triệu USD, sang châu Âu giảm khoảng 1,5-1,6 tỉ USD và sang Bắc Phi giảm khoảng 200-250 triệu USD.

Kịch bản 3, xung đột kéo dài cả năm, xuất khẩu sang Trung Đông có thể bị gián đoạn, trong khi xuất khẩu sang châu Âu và Bắc Phi có thể giảm tới khoảng 50%.

"Các kịch bản này hiện vẫn đang được Bộ tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để tham mưu Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ các giải pháp điều hành phù hợp, bao gồm cơ cấu lại thị trường xuất khẩu và các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với biến động của thị trường thế giới"- ông Long cho biết.

Ngành nông nghiệp sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp theo chương trình hành động của Chính phủ nhằm bảo đảm mục tiêu tăng trưởng. Ngành đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2026 đạt khoảng 73-74 tỉ USD.