Syria: Lối thoát cho các bên liên quan

Tin mới

10/09/2013 21:54

Nếu đề xuất của Nga thành hiện thực, phát biểu “vu vơ” của Ngoại trưởng Mỹ John Kerry có thể trở thành khoảnh khắc lịch sử của giới ngoại giao

Cho đến bây giờ, vẫn không rõ phát biểu yêu cầu Syria giao nộp vũ khí hóa học của Ngoại trưởng Mỹ John Kerry là lỡ lời hay có ẩn ý khéo léo. Nhưng việc Nga nhanh chóng chớp lấy cơ hội này dường như đang mở ra một lối thoát cho các nước liên quan: Syria thoát khỏi nguy cơ bị tấn công, Mỹ tránh được cuộc giằng co giữa Tổng thống Barack Obama và các nghị sĩ, còn Nga trở thành sứ giả hòa bình.

Diễn biến không ngờ

Ngày 9-9 có thể xem là ngày bất thường của ngoại giao! Tại London - Anh, khi phóng viên hỏi chính phủ Assad có cách nào để ngăn Mỹ tấn công hay không, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry đáp: “Có! Ông ta có thể giao nộp toàn bộ vũ khí hóa học cho cộng đồng quốc tế trong tuần tới. Giao không chậm trễ, giao toàn bộ và cho phép quốc tế thống kê chúng”. Bộ Ngoại giao Mỹ sau đó nói ông Kerry đã có một cuộc tranh luận “quá lời”, rằng ý ông chỉ là “đời nào Assad lại làm thế”. Thế nhưng, chưa đến 5 giờ sau, Nga chớp cơ hội thúc giục Syria đặt các cơ sở chứa vũ khí hóa học dưới sự kiểm soát của quốc tế để tránh bị tấn công. Ngoại trưởng Syria Walid al-Moualem đang ở thăm Moscow cũng nhanh chóng “hoan nghênh” đề xuất này dù không nói rõ Syria sẽ làm gì.
 
Trẻ em Syria chờ phát hàng cứu trợ tại một trại tị nạn ở biên giới với Thổ Nhĩ Kỳ. Ảnh: AP

Liên Hiệp Quốc, các nước phương Tây như Anh, Đức, Pháp, rồi Trung Quốc, Iran liên tiếp “bàn vô” cho đề xuất “thú vị” của Nga - theo nhận xét của Thủ tướng Đức Angela Merkel. Thủ tướng Anh David Cameron tuyên bố “sẽ có bước tiến khổng lồ” nếu Syria giao nộp vũ khí hóa học, song cũng nhấn mạnh cộng đồng quốc tế cần bảo đảm ý tưởng này không trở thành “chiến thuật đánh lạc hướng” hay câu giờ. Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki-moon thì tuyên bố: “Tôi đang cân nhắc thúc giục Hội đồng Bảo an yêu cầu chuyển vũ khí hóa học của Syria đến một số khu vực tập trung tại nước này để lưu trữ và và tiêu hủy an toàn”.

Ngay cả Mỹ cũng có động tác hãm phanh. Thượng viện Mỹ, sau ngày đầu tranh luận 9-9, đã quyết định hoãn bỏ phiếu có cho Mỹ can thiệp quân sự vào Syria hay không. Trong khi đó, trả lời phỏng vấn 6 đài truyền hình lớn của Mỹ ngày 9-9, Tổng thống Obama khẳng định “hoàn toàn có thể tạm dừng kế hoạch tấn công Syria” nếu đề xuất của Nga thành hiện thực. Tuy vậy, ông Obama vẫn giữ quan điểm đẩy mạnh các nỗ lực thuyết phục quốc hội. Phát biểu trên đài NBC, ông Obama nói: “Đây có thể là một đột phá quan trọng. Nhưng chúng ta phải thận trọng vì đây không phải là cách mà Syria hành xử những năm gần đây”.

Giải pháp viển vông?

Tuy nhiên, giao nộp và tiêu hủy vũ khí hóa học của Syria khó như hái sao trên trời do nước này đang chìm trong nội chiến hỗn loạn, theo lo ngại của giới chức Mỹ và các chuyên gia.

Syria chưa ký Công ước quốc tế về cấm vũ khí hóa học trong khi nước này được tin là sở hữu rất nhiều khí độc sarin, hơi độc lò và nhiều chất độc đối với thần kinh khác tại hàng chục địa điểm trên cả nước. “Ý tưởng thì rất hay nhưng rất khó đạt được. Syria đang nội chiến, có khi nào các bên đột ngột dừng bắn giết để các thanh sát viên vào kiểm tra và tiêu hủy vũ khí hóa học không?” - một quan chức Mỹ giấu tên đặt câu hỏi.

Bà Amy Smithson, chuyên gia về hạt nhân và vũ khí sinh hóa tại Trung tâm James Martin (Mỹ), nói việc thiếu dữ liệu về vũ khí hóa học của Syria có thể mất nhiều tháng để định vị chúng và nhiều năm để phá hủy. Theo Trung tâm Nghiên cứu chiến lược quốc tế (CSIS), Trung tâm Nghiên cứu khoa học Syria giám sát các cơ sở vũ khí hóa học ở Dumayr, Khan Abou, Shamat và Firaqlus. Còn tình báo Pháp nói Syria sở hữu hơn 1.000 tấn chất độc hóa học.
 
Trong khi đó, chuẩn tướng đã đào tẩu của quân đội Syria, ông Mustafa al-Sheikh, tiết lộ vũ khí hóa học đã được chuyển đến khu vực do người Alawite kiểm soát ở TP Latakia vào mùa hè vừa qua, một số khác vẫn nằm tại các căn cứ xung quanh Damascus. Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ, tướng Martin Dempsey, cũng xác nhận quân đội của ông Assad bắt đầu di chuyển vũ khí hóa học từ năm ngoái, mục đích có thể là bảo vệ an toàn.

Ngay cả trong thời bình, phá hủy kho vũ khí hóa học của một quốc gia theo luật quốc tế cũng đã rất phức tạp, có thể kéo dài nhiều năm và tiêu tốn hàng tỉ USD cộng với sự theo dõi từng bước một của các thanh sát viên quốc tế. Điển hình, Mỹ chi gần 35 tỉ USD để tiêu hủy 90% kho vũ khí hóa học của họ trong vòng hơn 20 năm. Những phòng tiêu hủy đặc biệt được xây dựng tại các kho vũ khí hóa học trên cả nước và bom, rốc-két, đạn pháo được hủy từng cái một. Có thể đến tận năm 2021, Mỹ mới hoàn thành nhiệm vụ khó khăn này, theo chuyên gia kiểm soát vũ khí Paul Walker của tổ chức Chữ thập xanh. Về phía Nga, dù khởi động từ những năm 1990 nhưng đến năm 2012 mới hủy được 54% kho vũ khí hóa học, theo Tổ chức Cấm vũ khí hóa học (OPCW).

Bà Michelle Obama phản đối tấn công Syria

Tổng thống Mỹ Barack Obama vừa tiết lộ trên đài PBS và NBC rằng vợ ông, bà Michelle Obama, phản đối hành động quân sự nhằm vào Syria khi gia đình ông từng thảo luận về vấn đề này. Trước việc người dân Mỹ phản đối can thiệp vào Syria, tổng thống Mỹ nói: “Tôi hiểu người Mỹ chán ghét chiến tranh. Nếu bạn hỏi Michelle: "Liệu chúng ta có muốn dính dáng vào một cuộc chiến tranh khác nữa không?’. Câu trả lời là: Không” - ông Obama nói với NBC ngày 9-9.

Tổng thống Obama dự kiến làm việc với Thượng viện trong ngày 10-9 (giờ địa phương) về vấn đề Syria. Trong khi đó, Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ James Miller đang ở thăm Trung Quốc cho biết việc can thiệp quân sự vào Syria sẽ giúp ngăn chặn Triều Tiên sử dụng kho vũ khí hóa học. Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Susan Rice cũng có ý kiến tương tự trước đó một ngày.

MỸ NHUNG
Bình luận

Đăng nhập với tài khoản:

Đăng nhập để ý kiến của bạn xuất bản nhanh hơn
 
 
Hoặc nhập thông tin của bạn

Mới nhất Hay nhất