Bảo vệ quyền lợi BHXH cho người lao động

Trong bối cảnh nợ BHXH diễn biến phức tạp, Công đoàn các tỉnh, thành đã phát huy vai trò đại diện pháp lý để bảo vệ quyền lợi người lao động

Mới đây, TAND Khu vực 1 - tỉnh Khánh Hòa đã thông báo thụ lý các vụ án lao động sơ thẩm về tranh chấp BHXH, tiền ký quỹ, theo đơn khởi kiện do LĐLĐ tỉnh Khánh Hòa đại diện. Theo đó, LĐLĐ tỉnh được 21 người lao động (NLĐ) ủy quyền khởi kiện Công ty CP Tập đoàn M.L (phường Sài Gòn, TP HCM) để yêu cầu doanh nghiệp (DN) thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về tiền lương, BHXH.

Phát huy vai trò đại diện

Trước đó, 21 NLĐ nêu trên bị DN nợ gần 1,13 tỉ đồng tiền BHXH và hơn 433 triệu đồng tiền lương, ký quỹ... kéo dài trong nhiều năm.

Ông H.T.T, một trong những NLĐ bị ảnh hưởng, cho biết hằng tháng công ty vẫn khấu trừ tiền lương để đóng BHXH nhưng không thực hiện nghĩa vụ với cơ quan BHXH. Riêng trường hợp của ông, thời gian bị nợ BHXH kéo dài từ tháng 7-2020 đến tháng 3-2023, khiến ông không được hưởng các quyền lợi liên quan.

Theo LĐLĐ tỉnh Khánh Hòa, trước tình trạng DN nợ lương, nợ BHXH kéo dài, gây bức xúc trong NLĐ, tổ chức Công đoàn đã nhiều lần đối thoại; UBND tỉnh cũng có văn bản yêu cầu DN khắc phục. Nhưng các biện pháp nhắc nhở hành chính không mang lại hiệu quả. Để bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng cho đoàn viên - lao động và tăng tính răn đe, LĐLĐ tỉnh đã hướng dẫn NLĐ làm thủ tục ủy quyền, trực tiếp tham gia tố tụng tại tòa án.

Trong bối cảnh tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) trên địa bàn vẫn diễn biến phức tạp - với 1.825 đơn vị sử dụng lao động nợ BHXH trong năm 2025 - LĐLĐ tỉnh Khánh Hòa khẳng định sẽ tiếp tục phát huy vai trò đại diện, nhất là quyền khởi kiện của tổ chức Công đoàn theo Luật BHXH, nhằm bảo vệ tốt hơn quyền lợi của đoàn viên - lao động.

Không chỉ ở Khánh Hòa, tại Đồng Nai, tình trạng DN chưa đăng ký, đóng không đầy đủ, chậm đóng hoặc trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN vẫn diễn ra phổ biến, ảnh hưởng nghiêm trọng đến an sinh của NLĐ. Theo BHXH tỉnh Đồng Nai, đến cuối năm 2025, tổng số tiền DN chậm đóng các loại bảo hiểm lên tới hơn 1.000 tỉ đồng. Trong đó, khoảng 134 tỉ đồng thuộc về 599 DN đã phá sản, giải thể, chủ DN bỏ trốn hoặc mất tích, gần như không có khả năng thu hồi.

Ông Vũ Ngọc Hà, Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật Công đoàn (LĐLĐ tỉnh Đồng Nai), cho biết việc DN chậm đóng BHXH khiến NLĐ gặp khó khăn nghiêm trọng khi không được giải quyết các chế độ ốm đau, thai sản, hưu trí, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp.

"Vì vậy, trong năm qua, trung tâm đã đại diện, bảo vệ quyền lợi cho NLĐ tại hơn 100 vụ án liên quan đến BHXH, BHYT, BHTN. Song song đó, đơn vị còn đẩy mạnh công tác tập huấn, tuyên truyền pháp luật, giúp DN và NLĐ hiểu đúng, thực hiện đúng các quy định về bảo hiểm" - ông Hà nói.

Kiên trì vì đoàn viên

Tại TP HCM, theo BHXH thành phố, dù đã triển khai đầy đủ các biện pháp theo thẩm quyền, đến cuối năm 2025 vẫn còn khoảng 25.000 DN chậm đóng BHXH từ 2 tháng trở lên. Một trong những trường hợp điển hình là Công ty TNHH Sản xuất - Thương mại - Dịch vụ Vinh Thông (KCN Tân Bình), chậm đóng BHXH từ tháng 5-2022 đến nay với tổng số tiền hơn 15 tỉ đồng.

Cuối năm 2024, BHXH TP HCM đã thanh tra, trình UBND thành phố ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính với số tiền gần 298,4 triệu đồng, song DN vẫn không khắc phục nợ. Chị N.T.K.L, công nhân của công ty, cho biết đã làm việc 7 năm và hằng tháng đều bị trích lương đóng BHXH. Tuy nhiên, khi sinh con vào giữa năm 2025, chị không được hưởng chế độ thai sản, cuộc sống rơi vào cảnh chật vật.

Không để NLĐ đơn độc trong hành trình đòi quyền lợi, tháng 3-2025, LĐLĐ TP HCM đã cử cán bộ Trung tâm Tư vấn pháp luật đại diện 137 NLĐ khởi kiện công ty này, yêu cầu thanh toán nợ lương và BHXH với tổng số tiền khoảng 7,3 tỉ đồng. Đến tháng 9-2025, quá trình xét xử hoàn tất, tòa án tuyên buộc DN phải thực hiện nghĩa vụ chi trả.

Nhưng đến nay, DN mới thanh toán khoảng 1,3 tỉ đồng tiền lương; số nợ lương còn lại khoảng 4,8 tỉ đồng, tiền BHXH vẫn chưa được thực hiện, dù đã quá thời hạn tự nguyện thi hành án. Trước thực tế này, LĐLĐ TP HCM tiếp tục kiến nghị cơ quan thi hành án áp dụng các biện pháp cưỡng chế như cấm chuyển nhượng tài sản, cấm xuất cảnh đối với người đại diện theo pháp luật của DN. Đồng thời, LĐLĐ thành phố cũng đề nghị BHXH thành phố thực hiện các thủ tục khởi tố hành vi trốn đóng BHXH theo quy định của Bộ Luật Hình sự.

Mới đây, BHXH TP HCM đã có văn bản chuyển hồ sơ, thông tin về hành vi vi phạm pháp luật của Công ty TNHH Sản xuất - Thương mại - Dịch vụ Vinh Thông đến Công an thành phố, đề nghị tiếp nhận, xác minh và xử lý theo thẩm quyền.