Bộ Nội vụ đề xuất "thoát ly" mức tham chiếu bảo hiểm xã hội khỏi lương cơ sở

(NLĐO)- Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến đối với hồ sơ dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH).

Tại dự thảo, Bộ Nội vụ đề xuất sửa đổi nhiều quy định liên quan đến mức tham chiếu để tính đóng, tính hưởng BHXH nhằm khắc phục tình trạng chênh lệch lương hưu giữa các nhóm người nghỉ hưu.

Theo dự thảo tờ trình, Bộ Nội vụ cho biết Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 21-5-2018 của Hội nghị Trung ương 7 khóa XII về cải cách chính sách tiền lương đã đặt ra lộ trình bãi bỏ mức lương cơ sở. Tuy nhiên, đến nay nội dung này vẫn chưa được thực hiện.

Luật BHXH năm 2024 đã đưa ra khái niệm "mức tham chiếu" làm căn cứ tính đóng và tính hưởng một số chế độ BHXH. Tuy nhiên, luật cũng quy định trong thời gian chưa bãi bỏ mức lương cơ sở thì mức tham chiếu được xác định bằng mức lương cơ sở. Đồng thời, luật quy định khi mức lương cơ sở bị bãi bỏ thì mức tham chiếu không được thấp hơn mức lương cơ sở tại thời điểm đó.

Theo Bộ Nội vụ, quy định này phát sinh bất cập trong trường hợp Chính phủ điều chỉnh mức lương cơ sở và lương hưu với các mức tăng khác nhau. Điển hình như tháng 7-2024, mức lương cơ sở tăng 30%, trong khi lương hưu chỉ tăng 15%.

Điều này dẫn tới tình trạng chênh lệch mức lương hưu của những người nghỉ hưu trước và sau thời điểm điều chỉnh, đặc biệt đối với người nghỉ hưu từ khu vực nhà nước.

Để khắc phục bất cập nêu trên, trong bối cảnh chưa xác định được thời điểm cụ thể bãi bỏ mức lương cơ sở, dự thảo luật đề xuất bãi bỏ Điều 74 và khoản 13 Điều 141 của Luật BHXH năm 2024. Mục tiêu của đề xuất là giúp mức tham chiếu không còn phụ thuộc trực tiếp vào mức lương cơ sở.

Bên cạnh đó, dự thảo sửa đổi khoản 3 Điều 7 theo hướng giao Chính phủ quy định thời điểm và mức điều chỉnh mức tham chiếu. Việc này nhằm tạo cơ chế để Chính phủ điều chỉnh mức tham chiếu định kỳ, đồng thời với thời điểm điều chỉnh lương hưu.

Theo Bộ Nội vụ, cách làm này sẽ góp phần hạn chế tình trạng chênh lệch lớn về lương hưu khi Nhà nước thực hiện điều chỉnh lương cơ sở và lương hưu với các mức tăng khác nhau.

Dự thảo cũng đề xuất sửa đổi Điều 73 của Luật BHXH theo hướng việc điều chỉnh tiền lương làm căn cứ đóng BHXH đối với người lao động thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định sẽ dựa trên mức tăng của mức tham chiếu theo từng thời kỳ.

Đối với thời gian đóng BHXH trước khi luật sửa đổi có hiệu lực, việc điều chỉnh sẽ được thực hiện theo mức lương cơ sở tại thời điểm luật có hiệu lực, sau đó tiếp tục điều chỉnh theo mức tăng của mức tham chiếu ở các giai đoạn tiếp theo.

Theo Bộ Nội vụ, về cơ bản, phương pháp điều chỉnh theo mức tăng của mức tham chiếu sẽ tương tự cách điều chỉnh theo chỉ số giá tiêu dùng đang áp dụng đối với người lao động hưởng lương do doanh nghiệp quyết định. Tuy nhiên, mức tăng sẽ được thiết kế phù hợp với tốc độ tăng lương hưu, qua đó bảo đảm công bằng hơn giữa các nhóm người nghỉ hưu.