Châu Phi và những giấc mơ không còn đơn độc

(NLĐO) - Từ Morocco đến Nam Phi, Bờ Biển Ngà và những đội vẫn còn hy vọng, bóng đá châu Phi đang có nhiều hơn một câu chuyện để kể.

Chiều rộng của bóng đá châu Phi

Ở Qatar 2022, Morocco từng làm cả thế giới nhìn châu Phi bằng ánh mắt khác. Họ không chỉ là đội bóng gây bất ngờ. Họ là đội tuyển châu Phi đầu tiên vào bán kết World Cup, là biểu tượng của niềm tin rằng bóng đá lục địa đen không còn chỉ đến giải đấu lớn để học hỏi, cọ xát hay chờ một vài khoảnh khắc lãng mạn.

Bốn năm sau, Morocco vẫn giữ được vị thế ấy. Việc họ giành vé vào vòng 1/16 World Cup 2026 sau vòng bảng không còn được nhìn như một cú sốc, mà gần như là điều thuộc về năng lực. Một đội từng vào bán kết World Cup, từng đứng vững trước những đối thủ lớn, giờ đi tiếp không phải để kể lại chuyện cũ, mà để chứng minh rằng kỳ tích Qatar không phải là tia chớp lóe lên rồi tắt.

Nhưng điểm thú vị của World Cup 2026 là châu Phi không chỉ còn nhìn vào Morocco. Nam Phi đã đi tiếp. Bờ Biển Ngà cũng đã đi tiếp. Ghana và Ai Cập đang ở rất gần vòng knock-out. 

Cape Verde, Algeria, Congo DR và Senegal vẫn còn những cửa khác nhau trước lượt trận cuối. Điều đó tạo nên một bức tranh rộng hơn: nếu Morocco là đỉnh cao của châu Phi ở kỳ World Cup trước, thì World Cup lần này đang cho thấy chiều rộng của bóng đá châu Phi.

Nam Phi viết lại ký ức

Với Nam Phi, tấm vé vào vòng 1/16 mang ý nghĩa rất đặc biệt. Năm 2010, khi là chủ nhà World Cup, Nam Phi từng để lại nhiều hình ảnh đẹp, từ tiếng kèn vuvuzela đến bầu không khí lễ hội, nhưng lại không thể vượt qua vòng bảng. Đó là niềm vui còn dang dở của một kỳ World Cup lịch sử trên đất châu Phi.

Bây giờ, khi không còn là chủ nhà, khi không còn đứng giữa ánh đèn của cả thế giới như năm 2010, Nam Phi lại làm được điều mà họ từng bỏ lỡ: bước vào vòng knock-out. Một chiến thắng đủ để thay đổi ký ức. Một tấm vé đủ để bóng đá Nam Phi có thêm trang mới sau nhiều năm chờ đợi.

Điểm hay của Nam Phi không chỉ là họ đi tiếp, mà là cách họ đi tiếp trong một bảng đấu có chủ nhà Mexico và những áp lực rất riêng. World Cup 2026 mở rộng, nhưng điều đó không có nghĩa mọi tấm vé đều dễ dàng. 

Muốn sống sót sau vòng bảng, một đội bóng vẫn phải biết chịu đựng, biết đứng dậy sau thời điểm khó khăn và biết tận dụng cơ hội trong những trận đấu quyết định.

Nam Phi đã làm được điều đó trong trận quyết định ở lượt cuối vòng bảng: thắng Hàn Quốc 1-0, và thay đổi số phận - từ đội bị loại thành đội vào vòng 1/16.

Bờ Biển Ngà mở cửa lịch sử

Nếu Nam Phi viết lại ký ức năm 2010, Bờ Biển Ngà lại mở được cánh cửa từng đóng trước rất nhiều ngôi sao lớn của họ.

Chiến thắng 2-0 trước Curaçao không chỉ giúp Bờ Biển Ngà giành quyền vào vòng 1/16. Đó còn là lần đầu tiên trong lịch sử, "Những chú voi" vượt qua vòng bảng World Cup. Một cột mốc đến sau ba lần lỡ hẹn vào các năm 2006, 2010 và 2014, khi họ từng sở hữu những cái tên lớn như Didier Drogba, Yaya Toure, Kolo Toure, Salomon Kalou hay Gervinho.

Sự khác biệt của hiện tại nằm ở chỗ Bờ Biển Ngà không chỉ có tên tuổi. Họ có một hệ thống rõ hơn, kỷ luật hơn và biết thắng những trận phải thắng. Trước Curaçao, cú đúp của Nicolas Pépé đến đúng lúc đội bóng cần một người định đoạt. Bàn mở tỷ số từ rất sớm giúp Bờ Biển Ngà tháo gỡ áp lực, còn bàn thứ hai ở phút 64 gần như khép lại mọi hy vọng của tân binh Caribbean.

Nhưng phía sau hai bàn thắng ấy là cả một cách vận hành. Yan Diomande và Amad Diallo đem lại tốc độ, kỹ thuật và khả năng tạo khác biệt ở biên. Ibrahim Sangare mang đến đường chọc khe quyết định cho Pépé lập công lần hai. 

Hàng thủ giữ được sự tập trung trước một Curaçao chơi đầy nỗ lực, nhưng không đủ chất lượng nhân sự để xuyên phá vòng cấm của một trong những đội bóng phòng ngự tốt nhất châu Phi hiện nay.

Điều đáng nói là Bờ Biển Ngà của HLV Emerse Faé không còn chỉ là đội bóng của cảm hứng. Họ đi qua vòng loại World Cup 2026 khu vực châu Phi với thành tích rất thuyết phục, thắng 8 trong 10 trận và không để thủng lưới. Tính riêng trong năm 2026, họ cũng cho thấy sự ổn định đáng kể. Một đội bóng có thể không luôn rực rỡ, nhưng biết cách kiểm soát nhịp trận, biết giảm tốc khi cần và biết tung đòn kết liễu đúng thời điểm.

Vì thế, tấm vé của Bờ Biển Ngà có ý nghĩa rất lớn. Nó không chỉ là phần thưởng cho thế hệ hiện tại, mà còn như một lời giải thích muộn cho những tiếc nuối cũ: bóng đá không chỉ cần những ngôi sao, mà còn cần một tập thể đủ cân bằng để đi qua các trận đấu lớn.

Ghana, Ai Cập và những cánh cửa mở

Nếu chỉ có Morocco, Nam Phi và Bờ Biển Ngà, châu Phi đã có thể hài lòng. Nhưng World Cup 2026 chưa dừng ở đó.

Ghana đang có cửa rất sáng. Chỉ cần không thua Croatia, họ sẽ tự quyết được số phận. Ngay cả trong kịch bản không thuận lợi, Ghana vẫn có thể còn đường đi tiếp theo diện hạng ba có thành tích tốt. Với một đội bóng từng làm cả châu Phi tiếc nuối ở World Cup 2010, mỗi lần Ghana tiến gần vòng knock-out luôn gợi lại rất nhiều ký ức.

Ai Cập cũng ở vị trí thuận lợi. Một kết quả hòa hoặc thắng trước Iran sẽ đưa họ vào vòng sau. Với Mohamed Salah và một nền bóng đá giàu truyền thống ở châu Phi, Ai Cập luôn mang theo kỳ vọng lớn hơn chính bảng xếp hạng. Họ không chỉ muốn đi tiếp, mà còn muốn chứng minh rằng khoảng cách giữa thành công ở châu lục và dấu ấn ở World Cup không còn quá xa.

Cape Verde lại là câu chuyện khác. Họ không có bề dày World Cup, không có lịch sử hào nhoáng, không có dân số đông hay nền bóng đá đồ sộ. Nhưng chính vì thế, mỗi điểm số của Cape Verde tại World Cup 2026 đều mang vẻ đẹp riêng. Một tân binh nhỏ bé, nhưng đã biết đứng vững trước những đối thủ lớn, giờ chỉ cần một chiến thắng trước Saudi Arabia để tự mở cửa đi tiếp. Nếu điều đó xảy ra, Cape Verde sẽ là một trong những câu chuyện đẹp nhất của giải đấu.

Algeria, Congo DR và Senegal khó khăn hơn, nhưng vẫn chưa hết hy vọng. Algeria cần thắng Áo để tự cứu mình. Congo DR phải thắng Uzbekistan rồi chờ cục diện các bảng khác. Senegal, sau hai trận trắng điểm, cần thắng Iraq và còn phải chờ những điều kiện bên ngoài. Những cánh cửa ấy không rộng, nhưng World Cup vốn vẫn sống nhờ những đội chưa chịu rời khỏi cuộc chơi.

Các đội châu Phi không còn đơn độc

Thể thức 48 đội từng gây nhiều tranh cãi. Có người lo World Cup bị loãng. Có người sợ vòng bảng mất đi độ khốc liệt. Nhưng với châu Phi, sân chơi mở rộng này đang tạo ra một cơ hội thực tế: nhiều đại diện hơn, nhiều câu chuyện hơn và nhiều con đường hơn để tồn tại sau vòng bảng.

Bờ Biển Ngà là ví dụ rõ nhất. Trong một World Cup 32 đội, chỉ cần rơi vào bảng khó, chỉ cần sẩy chân một trận, cánh cửa knock-out có thể khép lại rất nhanh. Nhưng ở World Cup 48 đội, các đội bóng có thêm khoảng thở, thêm cơ hội sửa sai và thêm con đường để chứng minh giá trị của mình.

Điều đó không làm giảm ý nghĩa của chiến thắng. Ngược lại, nó giúp những đội có tổ chức, có bản lĩnh và biết sống sót được tưởng thưởng. World Cup mở rộng không tự động biến một đội bóng thành mạnh hơn. Nó chỉ trao thêm cơ hội. Phần còn lại vẫn thuộc về năng lực.

Châu Phi đang tận dụng điều ấy khá tốt. Không phải đội nào cũng chơi bùng nổ. Không phải trận nào cũng đẹp. Nhưng càng đi qua vòng bảng, người ta càng thấy các đội châu Phi không còn đơn độc trong một biểu tượng duy nhất. 

Morocco vẫn là ngọn cờ lớn, nhưng phía sau họ đã có thêm Nam Phi, Bờ Biển Ngà, và có thể là Ghana, Ai Cập, Cape Verde hay Algeria.

Đó mới là tín hiệu quan trọng. Một nền bóng đá mạnh không chỉ cần một đội tuyển đi thật xa. Nó cần nhiều đội đủ sức cạnh tranh, đủ bản lĩnh vượt qua vòng bảng, đủ khả năng khiến các đối thủ lớn phải dè chừng. World Cup 2026 đang cho thấy bóng đá châu Phi có thể chưa đồng đều như châu Âu hay Nam Mỹ, nhưng đã không còn là vùng đất của những hy vọng lẻ loi.