"Đan" giá trị xanh từ làng nghề truyền thống
(NLĐO)- Từ những đôi tay khéo léo, làng nghề mây tre lá Tân Khánh không chỉ gìn giữ giá trị truyền thống mà còn tạo sinh kế, đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh.
Giữa nhịp sống đô thị ngày càng hiện đại, tại nhiều khu vực thuộc phường Tân Khánh (TPHCM), một số người thợ vẫn ngày ngày ngồi bên những bó mây, nan tre, sợi cói, tạo nên các sản phẩm thủ công mang đậm dấu ấn văn hóa Việt. Từ những vật dụng quen thuộc như rổ, rá, thúng, mẹt…, nghề đan mây tre lá đã từng bước chuyển mình, trở thành ngành hàng thủ công mỹ nghệ có giá trị.
Từ vật dụng đời thường đến sản phẩm nghệ thuật
Chúng tôi đến vùng đất làm nghề thủ công mỹ nghệ từ vật liệu mây tre lá ở Tân Khánh tìm gặp những hộ gia đình hiện đang sinh sống bằng công việc thủ công này. Trong đó, có các cơ sở sản xuất khá lớn vẫn đang hàng ngày hối hả làm ra những sản phẩm đưa đến mọi miền, xuất khẩu ra cả nhiều nước. Ngoài những hộ làm nhỏ lẻ, hiện việc làm nghề này hầu hết được gom lại hoạt động dưới hình thức các công ty, doanh nghiệp, cơ sở tập trung.
Nghề mây tre lá tạo việc làm và thu nhập ổn định cho nhiều lao động nông thôn tại Tân Khánh.
Tại xưởng sản xuất của Công ty mây tre lá MTL, vài chục nhân công đang làm việc với không khí khá nhộn nhịp. Người đan giỏ, người xịt sơn cho chiếc khay xinh xắn, người vận chuyển nguyên vật liệu. Khu xưởng rộng hàng ngàn mét vuông chất đầy các loại sản phẩm, đang đợi đến giờ xuất hàng. Ngoài cổng, các xe tải chở hàng đã đứng đợi. Nguyên vật liệu nhiều thứ được phơi nắng khắp các khu vực trống, tạo nên không khí rất riêng của làng nghề mây tre đan.
Cô Nguyễn Thị Lan, 58 tuổi, cho biết công việc có vẻ nhẹ nhưng cũng nhiều áp lực. Dẫu vậy, mỗi khi hoàn thành sản phẩm đều rất vui. "Nghề này được truyền lại, gắn bó với cô đã mấy chục năm, hiện nay các cơ sở vực dậy nghề, cô rất vui được gắn bó với nó" - cô Lan tâm sự. Đang làm việc bên cạnh, Hồng Quân, 24 tuổi, cho hay đã làm công việc này được 7 năm, thấy rất vui và yêu nghề, thu nhập cũng tạm ổn.
Những đôi tay khéo léo của người thợ Tân Khánh đang gìn giữ nghề mây tre lá truyền thống qua từng sản phẩm thủ công.
Theo những người thợ lớn tuổi, nghề mây tre đan ở Tân Khánh hình thành từ nhiều thập kỷ trước. Trong ký ức nhiều thế hệ, những chiếc giỏ tre, chiếc thúng, cái nia… từng hiện diện trong mỗi gia đình, phục vụ công việc đồng áng và sinh hoạt hằng ngày. Theo thời gian, với sự sáng tạo của người thợ, các sản phẩm không còn đơn thuần là vật dụng gia đình mà trở thành những món đồ thủ công mỹ nghệ. Những sợi mây, nan tre giản dị qua bàn tay của nghệ nhân biến thành đèn trang trí, giỏ hoa, bàn ghế, khay đựng, vật phẩm trang trí nội thất…
Điểm đặc biệt của nghề là các sản phẩm chứa đựng dấu ấn riêng của làng nghề, từng công đoạn từ chọn nguyên liệu, xử lý, phơi, uốn, đan đều đòi hỏi sự kiên nhẫn và kinh nghiệm. Có thể thấy, nghề đan mây tre lá không chỉ là mưu sinh mà còn là nơi lưu giữ kỹ thuật thủ công được truyền qua nhiều thế hệ.
Làng nghề mây tre lá Tân Khánh góp phần bảo tồn nét đẹp văn hóa truyền thống của địa phương.
Phát triển theo hướng xanh và bền vững
Hiện nay, trong bối cảnh công nghiệp hóa, nghề đan mây tre lá đang đứng trước những thách thức như sự cạnh tranh của các sản phẩm công nghiệp, thay đổi trong thói quen tiêu dùng, thiếu lực lượng lao động. Tuy nhiên, những người còn gắn bó, yêu nghề và một số chủ doanh nghiệp vẫn tâm huyết, nỗ lực giúp sản phẩm đến được các thị trường tốt, thậm chí được ưa chuộng ở thị trường quốc tế.
Để tạo sức sống mới, hiện các cơ sở cũng đang kết hợp phát triển sản phẩm với du lịch trải nghiệm. "Sản phẩm không chỉ là món hàng mà còn là công sức, sự sáng tạo, gửi gắm tình yêu nghề" - chị Kim Tuyến, đại diện Công ty MTL, chia sẻ.
Một trong những hướng đi được đánh giá phù hợp với làng nghề đan mây tre lá ở Tân Khánh hiện nay là phát triển theo hướng xanh và bền vững.
Chính quyền địa phương cho biết, những năm gần đây, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sản phẩm thân thiện môi trường. So với các vật liệu công nghiệp như nhựa hay kim loại, mây tre lá của địa phương mang vẻ đẹp tự nhiên, gần gũi, tạo cảm giác ấm áp.
Những sản phẩm thủ công từ vật liệu tự nhiên góp phần lan tỏa lối sống thân thiện với môi trường.
Các sản phẩm từ nguyên liệu tự nhiên cũng góp phần giảm sử dụng vật liệu khó phân hủy, phù hợp với xu hướng xây dựng lối sống xanh.
Theo UBND phường Tân Khánh, là vùng đất giàu truyền thống văn hóa và có nhiều làng nghề, hiện địa phương đang định hướng việc phát triển các ngành nghề truyền thống, trong đó có nghề thủ công mỹ nghệ mây tre lá, theo hướng vừa tạo công ăn việc làm, vừa giữ gìn văn hóa truyền thống và thân thiện với môi trường, phát triển xanh và bền vững.
Các sản phẩm giỏ, khay, vật dụng trang trí làm từ mây tre lá được nhiều khách hàng đánh giá cao về tính thẩm mỹ và thân thiện môi trường.
"Phát triển du lịch làng nghề xanh gắn với bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa lịch sử. Mỗi sản phẩm không chỉ kể câu chuyện về bàn tay, trí tuệ và sự bền bỉ của con người mà còn mang vẻ đẹp của thiên nhiên…" - lãnh đạo phường Tân Khánh chia sẻ.
