Điểm nóng xung đột ngày 24-3: Đằng sau những tuyên bố trái chiều của ông Donald Trump

(NLĐO) - Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tự vạch lằn ranh đỏ nguy hiểm mới khi ra "tối hậu thư" về eo biển Hormuz, khiến ông khó tìm lối thoát cho chiến sự Iran.

Hôm 20-3, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đang cân nhắc “thu hẹp” quy mô chiến sự với Iran. Một ngày sau, ông đe dọa phá hủy các nhà máy điện của Iran nếu Tehran không mở eo biển Hormuz trong 48 giờ, một động thái có thể đẩy xung đột vượt ngoài tầm kiểm soát. 

Ngay trước thời hạn, ông Trump lại chia sẻ Mỹ và Iran “đã đàm thoại hiệu quả” vào cuối tuần qua, nên Mỹ sẽ hoãn tấn công các cơ sở điện và năng lượng trong vòng 5 ngày.

CNN nhận định ông Donald Trump ngày càng có xu hướng đưa ra những bình luận trái chiều.

Chẳng hạn, ông từng yêu cầu các đồng minh hỗ trợ khai thông eo biển Hormuz. Khi bị từ chối, ông khẳng định không cần ai giúp đỡ và gọi NATO là “hèn nhát”. Trước khi yêu cầu Iran mở eo biển trong 48 giờ, ông nhấn mạnh “đến một lúc nào đó” eo biển sẽ tự mở.

Những tuyên bố mâu thuẫn này nhấn mạnh tầm quan trọng của eo biển Hormuz trong xung đột giữa Mỹ và Iran. Tuy nhiên, lời lẽ mơ hồ không còn có thể che giấu hậu quả từ những lựa chọn của Mỹ.

Nhà Trắng dường như sắp đánh cược xem việc leo thang xung đột có dẫn đến một lối thoát hay sẽ làm trầm trọng hóa những hệ lụy kinh tế và chính trị.

Với "tối hậu thư Hormuz" (trước khi tạm hoãn), vị tổng thống tự vạch ra một lằn ranh đỏ mới rất lớn cho chính mình. 

Nếu ra lệnh tấn công nhà máy điện, ông Donald Trump có thể kích hoạt đòn trả đũa dữ dội nhất từ phía Iran, dẫn tới sự sụp đổ thị trường dầu mỏ toàn cầu. Song nếu không hành động, ông Trump cho phép Iran chứng minh họ có thể thách thức sức mạnh quân sự vượt trội của Mỹ.

Xét trên phạm vi rộng hơn, thế tiến thoái lưỡng nan này phần nào cho thấy ông Donald Trump thiếu chiến lược hoặc kế hoạch kết thúc cuộc chiến.

“Họ không có tầm nhìn, không có kế hoạch, không có chiến lược rút lui. Rõ ràng họ không lường trước được một số diễn biến, trong đó có đóng cửa eo biển Hormuz” - ông Hakeem Jeffries, lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện Mỹ, phát biểu.

Tuy nhiên, nhiều người ủng hộ vẫn khẳng định chiến dịch không kích đã làm suy yếu mối đe dọa quân sự từ Iran và chiến dịch ám sát lãnh đạo Iran của Israel sẽ sớm cho thấy kết quả.

Một số chuyên gia tin rằng ông Donald Trump có thể phá vỡ sự kháng cự của Iran bằng một đòn vào trung tâm xuất khẩu dầu mỏ trên đảo Kharg hoặc truy quét các địa điểm phóng tên lửa cùng máy bay không người lái dọc theo eo biển Hormuz. Tuy nhiên, hoạt động này cần điều động bỗ binh, một canh bạc thậm chí còn lớn hơn cả lời đe dọa tấn công nhà máy điện.

Iran vẫn tiếp tục chứng minh khả năng trả đũa vào Israel và trên khắp Trung Đông. Do đó, những nước đi sắp tới của Mỹ mang tính sống còn, song ông Donald Trump đối mặt với một con đường ngày càng hẹp dần. 

Ông Trump có thể hiện thực hóa “tối hậu thư” để giữ uy tín nhưng cái giá phải trả là một cuộc chiến lan rộng không kiểm soát. Ông cũng có thể tìm kiếm thỏa thuận với Iran, song một Tehran vốn cứng rắn sẽ lại càng gai góc hơn sau chiến sự.

“Chúng ta đang tiến gần đến thời điểm quyết định. Thật không may cho nước Mỹ, họ không còn lựa chọn nào tốt, chỉ toàn những lựa chọn tồi tệ” - ông Danny Citrinowicz, chuyên gia phân tích Iran của tình báo quân đội Israel, chia sẻ.