Liên hợp quốc trước thách thức lớn

Xung đột vũ trang khu vực giữa các quốc gia và đối tác nào đấy với nhau luôn đẩy Liên hợp quốc đến trước nhiều thách thức to lớn

Trong lịch sử từ ngày chính thức thành lập 24-10-1945 đến nay của Liên hợp quốc (LHQ), xung đột vũ trang khu vực giữa các quốc gia và đối tác nào đấy với nhau luôn đẩy LHQ đến trước nhiều thách thức to lớn, thử thách bản lĩnh và năng lực xử lý khủng hoảng của tổ chức liên chính phủ này.

Thách thức như thế còn lớn hơn và phức tạp hơn ở lần giao tranh thứ hai hiện tại giữa Mỹ, Israel và Iran bởi mức độ chiến sự quyết liệt hơn, hệ lụy và hậu quả nghiêm trọng và bất định hơn rất nhiều, mối thù địch giữa hai bên thêm khó hóa giải bởi chiến sự đã lan rộng ra khắp khu vực Trung Đông, Bắc Phi và vùng Vịnh.

LHQ đã hành động rất nhanh chóng và đã làm những gì có thể làm được trong phạm vi khuôn khổ sứ mệnh và quyền hạn, trách nhiệm và năng lực thực tế của mình cho dù biết trước rằng tác dụng và hiệu quả trên thực tế chỉ rất hạn chế. Nguyên do ở chỗ Mỹ là một bên chủ động phát động cuộc chiến và có quyền phủ quyết trong Hội đồng Bảo an (HĐBA) LHQ nên sẽ như xưa nay luôn đứng về phía Israel. Cho nên việc HĐBA LHQ không thể hành động được gì nhiều là điều đương nhiên.

Những khó khăn khác của LHQ là nguồn tài chính hạn hẹp, Mỹ và Israel bất chấp cũng như chiến sự leo thang mức độ quyết liệt. LHQ chỉ còn cách đưa sự việc ra diễn đàn Đại hội đồng LHQ để dùng quan điểm thống nhất của đông đảo thành viên gây áp lực chính trị cũng như đạo lý đối với các bên tham chiến để họ nhanh chóng chấm dứt xung đột vũ trang. LHQ đồng thời nỗ lực tìm kiếm phương cách đảm trách vai trò ngoại giao trung gian giữa các bên liên quan.

Ngay trong những ngày tới, LHQ sẽ phải tổ chức và điều phối công việc cứu trợ nhân đạo khẩn cấp cho người dân ở những vùng bị ảnh hưởng bởi chiến sự và phải bảo vệ an toàn cho lực lượng gìn giữ hòa bình ở Lebanon. Ngoài ra, những gì LHQ phải làm là ngăn chặn chiến sự leo thang, lan rộng và kéo dài, cuốn kéo nhiều bên khác nữa trong cũng như ngoài khu vực vào cuộc; không để cho cuộc chiến vượt ra ngoài tầm kiểm soát của các bên liên quan, trở thành một cuộc khủng hoảng chính trị an ninh toàn cầu.

Thách thức lớn mới nói trên không thể không thức tỉnh nhận thức của LHQ và các thành viên về vai trò và ảnh hưởng của cơ quan này trong thế giới hiện đại, càng cho thấy sự cần thiết phải cải tổ cơ bản và gấp gáp LHQ, đặc biệt là HĐBA mà trong đó có việc bãi bỏ đặc quyền đặc lợi về phủ quyết của 5 thành viên thường trực hiện tại. LHQ chỉ có thể mạnh khi các thành viên muốn và cùng nhau làm cho LHQ mạnh. Thế giới vẫn rất cần LHQ và kỳ vọng nhiều ở LHQ. Thách thức lớn mới này lại một lần nữa thử thách LHQ có đáp ứng được kỳ vọng ấy hay không...