Người Rồng Trung Quốc: Cuộc chiến của các nhà khoa học
(NLĐO) - Năm 2018, một người đàn ông Trung Quốc trước khi qua đời đã tiết lộ về hộp sọ "Người Rồng" được giấu dưới giếng sâu.
Kể từ khi được công bố khoa học vào năm 2021, "Người Rồng" ở Trung Quốc - tức loài Homo longi - trở thành tâm điểm của nhiều nghiên cứu và tranh luận.
Hộp sọ giấu dưới giếng
Câu chuyện về Người Rồng bắt đầu từ năm 1933, khi những công nhân xây cầu bắc qua sông Tùng Hoa ở TP Cáp Nhĩ Tân, tỉnh Hắc Long Giang - Trung Quốc phát hiện một hộp sọ người khổng lồ. Họ giấu nó xuống giếng vì thời điểm đó người Nhật đang chiếm đóng khu vực.
Mãi đến năm 2018, một người đàn ông trước khi qua đời mới tiết lộ về hộp sọ này.
Hộp sọ Người Rồng Cáp Nhĩ Tân (trái) và chân dung được tái hiện - Ảnh: VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC TRUNG QUỐC
Một nghiên cứu năm 2021 dẫn đầu bởi giáo sư Quiang Ji từ Đại học Địa lý Hà Bắc (Trung Quốc) cho rằng hộp sọ này - được đặt tên là Harbin - có niên đại lên đến 146.000 tuổi, khuôn mặt gần giống chúng ta nhưng hầu như không có cằm.
Giáo sư Ji và các cộng sự chỉ ra rằng đó là một loài người mới, đặt tên là Homo longi, tức cùng chi Homo (chi Người) với Homo sapiens chúng ta.
Nhóm này cũng cho rằng Homo longi có thể là một dòng dõi gần chúng ta hơn cả người Neanderthal, có thể đã trải qua những cuộc lai tạp nên mang đặc điểm khác thường.
Loài độc lập hay một nhánh của Denisovan?
Người Rồng ở Trung Quốc cổ đại - Ảnh đồ họa: Chuang Zhao
Có những lập luận khác được đưa ra bởi các nhà khoa học thế giới, chủ yếu xoay quanh việc Homo longi có phải là một loài người độc lập hay không.
Có ý kiến cho rằng họ rất có thể là một phiên bản của loài Homo erectus hay Denisovan, cũng là 2 loài đã tuyệt chủng của chi Homo.
Tháng 6-2025, một nghiên cứu di truyền tuyên bố "Homo longi" chỉ là một sự lầm lẫn. Họ cho rằng Người Rồng thuộc một nhánh sơ khai của Denisovan!
Trong nghiên cứu này, tiến sĩ Qiaomiei Fu từ Viện Cổ sinh vật học động vật có xương sống và cổ nhân học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã tiến hành phân tích cổ sinh học protein của hóa thạch và vôi răng của hộp sọ Harbin.
Họ cho biết DNA ti thể (mtDNA) thu thập từ hộp sọ cho thấy Người Rồng có quan hệ họ hàng với một nhóm người Denisovan sơ khai, sống ở lãnh nguyên Siberia nước Nga từ khoảng 217.000-106.000 năm trước.
Vì vậy, nhóm kết luận rằng Người Rồng về cơ bản vẫn là Denisovan và loài này ở châu Á sinh sống trên một phạm vi địa lý rộng lớn hơn chúng ta tưởng, theo bài công bố trên tạp chí Cell.
Khi nghiên cứu của tiến sĩ Fu được công bố, nhà cổ nhân chủng học Chris Stringer từ Bảo tàng Lịch sử tự nhiên ở London, người cũng nghiên cứu hộp sọ Harbin, bình luận với tờ Live Science rằng cho dù những gì nhóm của tiến sĩ Fu phát hiện là đúng, thì loài Homo longi vẫn xứng đáng đứng độc lập.
Mang khác biệt đáng kể với Denisovan cơ bản, Homo longi có thể đã rẽ nhánh từ loài này và tiến hóa đủ nhiều để trở thành loài riêng biệt.
Bước ngoặt: Người Rồng thứ 2 lộ diện
Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science tháng 9-2025 cho biết một hộp sọ hóa thạch mang tên Yunxian 2 - được khai quật từ di chỉ Yunxian ở huyện Vân Dương, TP Thập Yển, tỉnh Hồ Bắc (Trung Quốc) - thuộc dòng dõi Homo longi.
Trong nghiên cứu này, TS Xiaobo Feng từ Đại học Sơn Tây nhấn mạnh rằng Yunxian 2 này có niên đại khoảng 0,94-1,1 triệu năm, còn lâu đời hơn mốc thời gian mà khoa học ước tính người Denisovan tách thành nhánh độc lập (khoảng trên dưới 400.000 năm trước).
Ngoài ra, Yunxian 2 vẫn giữ lại các đặc điểm được tìm thấy ở Homo erectus, loài tổ tiên chung giữa Homo longi và nhánh chứa Homo sapiens, Neanderthal và Denisovan. Điều này khiến các tác giả kết luận rằng Homo longi là một loài độc lập, "anh em" với chúng ta lẫn Denisovan.