NSƯT Vũ Xuân Trang tạo cơ hội cho diễn viên trẻ tỏa sáng trong kịch sử Việt và văn học

(NLĐO) - Hai hướng đi một khát vọng truyền nghề, Vũ Xuân Trang đã bền bỉ cống hiến và làm tốt công tác đào tạo

Tối 3-2, tại sân khấu thực nghiệm Trường Trung cấp Múa TP HCM, NSƯT Vũ Xuân Trang và vợ là nghệ sĩ Hoàng Thy đã giới thiệu hai vở diễn thuộc hai đề tài lịch sử và văn học.

Trong dòng chảy sân khấu đương đại, khi không ít vở diễn chọn lối an toàn, mang tính giải trí đậm nét thì sự xuất hiện cùng lúc hai tác phẩm "Hậu Lý tiên Trần" và "Huyền" do Vũ Xuân Trang cố vấn nghệ thuật, đạo diễn trẻ được anh đào tạo dàn dựng đã tạo nên một dấu mốc đáng chú ý.

Một bên là lịch sử dân tộc, một bên là văn học hiện thực xã hội – hai miền chất liệu nặng ký, đòi hỏi năng lực nghề nghiệp và bản lĩnh tư duy sâu sắc. Đặc biệt hơn, cả hai vở đều được trao cho lớp diễn viên trẻ, những gương mặt đang được NSƯT Vũ Xuân Trang cùng Hoàng Thy dìu dắt, truyền nghề.

Nếu "Hậu Lê tiên Trần" đặt người xem trước không khí lịch sử với những biến động quyền lực, những va đập số phận trong giai đoạn giao thời của triều Lý – Trần, thì "Huyền" lại đi thẳng vào thân phận con người qua cảm tác từ tiểu thuyết "Làm đĩ" của Vũ Trọng Phụng – một tác phẩm tiêu biểu của dòng văn học hiện thực xã hội.

Hai vở diễn, hai hệ mỹ cảm khác nhau, nhưng cùng chung một đòi hỏi: diễn viên không chỉ "đóng vai" mà phải sống trong hoàn cảnh lịch sử, xã hội và tâm lý nhân vật.

Gánh nặng nghề nghiệp đặt lên vai người trẻ

Không thể phủ nhận, đây là những "vai diễn nặng ký" đối với diễn viên trẻ. Lịch sử không cho phép hời hợt, văn học hiện thực không chấp nhận minh họa. Ở "Hậu Lý tiên Trần", thử thách nằm ở việc nắm bắt tinh thần thời đại, sự phức tạp của mối quan hệ quyền lực và khí phách nhân vật lịch sử. 

Ở "Huyền", thách thức còn lớn hơn khi phải đi sâu vào những tầng khuất tâm lý, những bi kịch thân phận và nỗi giằng xé nội tâm vốn là "đặc sản" của văn chương Vũ Trọng Phụng. Chính vì vậy, có thể thấy sức nặng của hai vở diễn đôi lúc vượt quá kinh nghiệm sân khấu của lớp diễn viên trẻ chưa có nhiều va đập, kinh nghiệm. 

Một số đoạn diễn vẫn còn dè dặt, tiết chế chưa đủ độ chín, hoặc cảm xúc chưa được đẩy đến tận cùng. Điều này không phải là hạn chế để chê trách, mà là dấu hiệu của một hành trình nghề nghiệp đang ở giai đoạn rèn luyện khắc nghiệt. "Nếu không cho các em mặc những chiếc áo quá rộng từ bây giờ thì đến khi nào các em sẽ được mặc. Tôi chủ trương để các em thử sức và qua đó sẽ đúc kết được kinh nghiệm cho bản thân mình" – NSƯT Vũ Xuân Trang nói.

Những gương mặt trẻ bước vào thử thách

Tham gia hai vở diễn là lực lượng diễn viên trẻ gồm: Huỳnh Thi, Huyền Phương, Thanh Hiền, Trần Chí Cường, Ngọc Dung, Thành Long, Huỳnh Lê, Thụy My, Minh Nhật, May Trịnh, Nhất Quân và Minh Đạt. 

Việc để các diễn viên trẻ đảm đương những vai diễn có chiều sâu lịch sử và văn học là một lựa chọn dũng cảm, đồng thời cũng đặt họ vào áp lực lớn: phải lao động nghiêm túc hơn, kỷ luật hơn và đào sâu nghề nghiệp nhiều hơn so với những vai diễn mang tính giải trí thuần túy. Hầu hết các diễn viên trẻ được đào tạo tại sân khấu Xóm kịch đều được học nhiều bộ môn, từ mỹ học – phân tích tâm lý nhân vật đến hình thể, hóa trang, vũ đạo, múa, biên kịch, thanh nhạc và cả diễn xuất trước ống kính.

Bằng lòng yêu nghề và trách nhiệm đối với công tác đào tạo nguồn nhân lực cho sân khấu, Vũ Xuân Trang học hỏi từ cha mình – cố NSƯT Minh Châu, đem những kinh nghiệm, bài học có được để trao truyền một cách có hệ thống cho học trò mà mình đặt trọn niềm thương yêu. Đạo diễn trẻ Trần Nhất Quân và Nguyễn Hoàng Minh Nhật đã được NSƯT Vũ Xuân Trang dìu dắt, tự tin bước chân vào công tác đạo diễn. Họ đã có được những bài học quý và cơ hội thực hành ngay với hai vở kịch này. Điều đáng quý hơn là chính họ cũng được trải nghiệm với vai diễn khá nặng ký, để từ góc nhìn của bản thân trong hai vai trò được học, họ sẽ có nhiều bài học kinh nghiệm để áp dụng cho nghề. "Nhìn thấy các em trưởng thành mỗi ngày sau quá trình học, vợ chồng tôi vui lắm, nên dù khó khăn đến mấy cũng ráng vượt qua. Bởi, thời điểm hiện nay duy trì lớp học và đạt hiệu quả như vậy rất là vất vã" – nghệ sĩ Hoàng Thy nói.

Đồng hành với Vũ Xuân Trang và Hoàng Thy còn có nhiều thầy cô như: Nam Hoàng Trịnh, Hải Âu, Cẩm Tú… Họ đã đồng hành và góp sức để mang lại thành quả trong công tác ươm mầm thế hệ trẻ.

Lan tỏa giá trị lịch sử và văn học bằng sân khấu

 Hai vở diễn có thể chưa phải là điểm đến cuối cùng của sự hoàn thiện, nhưng rõ ràng đã mở ra một hướng đi đáng trân trọng: đưa lịch sử và văn học Việt Nam đến với khán giả bằng lớp nghệ sĩ trẻ, bằng tinh thần lao động nghiêm túc.

Đó là cách lan tỏa giá trị văn hóa không bằng khẩu hiệu, mà bằng mồ hôi tập luyện và trách nhiệm nghề nghiệp. Trong bối cảnh sân khấu đang cần những cú hích mới, sự mạnh dạn của NSƯT Vũ Xuân Trang khi "đặt cược" vào người trẻ và đề tài khó là một tín hiệu tích cực. 

Những vở diễn như "Hậu Lý tiên Trần" và "Huyền" vì thế không chỉ là sản phẩm nghệ thuật, mà còn là lời nhắc: muốn đi xa, sân khấu phải bắt đầu từ sự truyền nghề bền bỉ và niềm tin vào thế hệ kế tiếp.