Truy trách nhiệm đến từng cá nhân

Trong trường có tổ chức ăn bán trú, nếu xảy ra ngộ độc thực phẩm, trước hết phải kiểm điểm trách nhiệm của người đứng đầu.

Liên quan đến các vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại trường học thời gian gần đây, đặc biệt trong bối cảnh nhiều trường tại TP HCM tạm dừng tổ chức bán trú, cần nhìn thẳng vào trách nhiệm quản lý, thay vì chỉ dừng ở mức cảnh báo hay rút kinh nghiệm chung chung.

Trong trường có tổ chức ăn bán trú, người chịu trách nhiệm cao nhất là hiệu trưởng. Bởi hiệu trưởng là người quản lý toàn bộ hoạt động của nhà trường, bao gồm cả bữa ăn của học sinh. Nếu xảy ra ngộ độc thực phẩm, trước hết phải kiểm điểm trách nhiệm của người đứng đầu. Không thể để tình trạng sự việc lặp lại rồi chỉ rút kinh nghiệm chung chung.

Hiện nay, hệ thống quy định về an toàn thực phẩm (ATTP) tại Việt Nam đã khá đầy đủ, đặc biệt Luật ATTP ban hành năm 2010. Quy định đã có đủ, từ khâu cung ứng, chế biến, bảo quản đến con người. Vấn đề là ai thực hiện và thực hiện có nghiêm hay không? Nếu chỉ họp hành, nhắc nhở chung chung mà không đi vào từng khâu cụ thể thì sẽ không giải quyết được vấn đề.

Ngộ độc thực phẩm có thể phát sinh ở bất kỳ các khâu, từ nguồn cung thực phẩm có thể không bảo đảm chất lượng, thậm chí là thực phẩm hư hỏng, nhiễm bệnh; khâu tiếp nhận và bảo quản, nếu không đúng điều kiện nhiệt độ, vi sinh vật sẽ phát triển nhanh; khâu chế biến nếu người nấu ăn không bảo đảm vệ sinh, mắc bệnh truyền nhiễm hoặc thao tác sai quy chuẩn; môi trường ăn uống như: dụng cụ, khu vực bếp ăn, phòng ăn không sạch sẽ, có côn trùng xâm nhập. Chỉ cần một khâu lơi lỏng là có thể gây ra sự cố.

Đối với mô hình suất ăn công nghiệp, phổ biến tại các trường ở đô thị lớn, cần lưu ý khâu bảo quản. Thực phẩm sau khi nấu chín phải được giữ ở nhiệt độ an toàn dưới 5°C hoặc trên 60°C. Nếu để ở nhiệt độ thường trong 2-3 giờ, vi khuẩn có thể phát triển nhanh và gây ngộ độc. Có trường hợp nhà cung cấp làm đúng, nhưng khâu bảo quản tại trường lại không bảo đảm, dẫn đến thực phẩm bị nhiễm khuẩn. Đây là lỗ hổng rất phổ biến.

Trước động thái ký cam kết bảo đảm ATTP giữa cơ quan quản lý và đơn vị cung cấp, đây chỉ là bước mang tính hình thức nếu không đi kèm kiểm tra và chế tài cụ thể. Cơ quan quản lý nhà nước (Sở ATTP) chỉ quản lý ở tầm vĩ mô, không thể kiểm soát từng bếp ăn. Quan trọng nhất vẫn là trách nhiệm của từng trường, từng đơn vị. Phải kiểm tra thực chất và xử lý nghiêm thì mới có tác dụng răn đe.

Cần phải phân biệt ATTP và dinh dưỡng là hai yếu tố khác nhau. Một bữa ăn có thể đủ dinh dưỡng nhưng vẫn không an toàn nếu bị nhiễm khuẩn. Ngược lại, bữa ăn đơn giản vẫn có thể an toàn nếu bảo đảm vệ sinh. Hai yếu tố này phải song hành nhưng không thể đánh đồng.

Để ngăn ngừa những sự việc ngộ độc tương tự xảy ra, giải pháp không nằm ở những biện pháp "cao siêu" mà ở việc kiểm soát chặt chẽ từng khâu trong chuỗi cung ứng và chế biến thực phẩm. Tất cả các khâu đều phải sạch và đúng quy trình.

Khi xảy ra sự cố, phải truy trách nhiệm đến từng cá nhân, từng vị trí cụ thể. Có khen thưởng, có kỷ luật rõ ràng thì mới ngăn chặn được tái diễn. Đặc biệt, luôn nhớ nguyên tắc cốt lõi phòng ngừa luôn quan trọng hơn xử lý hậu quả.