Vụ tịch thu 42 cây mai vàng "không giấy tờ": Người trồng mai ở miền Tây lo ngại
(NLĐO) - Dù nhiều cây mai có giá trị hàng tỉ đồng, việc mua bán vẫn thiếu chứng từ, tiềm ẩn rủi ro pháp lý mà người trồng và người mua chưa thực sự chú ý.
Liên quan đến vụ một cá nhân bị xử phạt, tịch thu vì cất giữ 42 gốc mai vàng ở Côn Đảo, TPHCM không chứng minh nguồn gốc hợp pháp, người trồng mai tại miền Tây bày tỏ băn khoăn trước thông tin này.
Mai vàng tại miền Tây được rao bán tiền tỉ trong mỗi dịp Tết Nguyên đán
Ông Nguyễn Văn Đấu, một hộ trồng mai lâu năm tại xã Vĩnh Thành, tỉnh Vĩnh Long, cho biết gia đình ông hiện trồng nhiều loại mai từ 2 năm đến hơn 10 năm tuổi. Tuy nhiên, một thực tế đáng lo ngại là hầu hết các giao dịch mua bán tại địa phương từ trước đến nay đều dựa trên hình thức "trao tay", không hề có hóa đơn hay giấy tờ chứng minh nguồn gốc.
"Ở đây chúng tôi trồng mai như nông dân làm lúa, thấy cả ruộng đẹp thì thu mua rồi bán lại. Chính quyền địa phương trước nay cũng không yêu cầu hay bắt phải có giấy tờ nên chúng tôi không rành" - ông Đấu chia sẻ.
Ông Đấu còn nói thêm ngay cả với những cây mai có giá trị lên đến hàng tỉ đồng, việc xác định nguồn gốc vẫn chỉ dựa trên niềm tin giữa người mua và người bán.
Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, ông Trần Hữu Nghị - Phó Chủ tịch UBND xã Chợ Lách, tỉnh Vĩnh Long - cho hay Chợ Lách là vùng trồng hoa kiểng lớn ở ĐBSCL.
Theo ông Nghị, khác với cây mai rừng thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Lâm nghiệp, cây cảnh tại Chợ Lách đa số là cây do người dân tự sản xuất hoặc trồng qua nhiều đời trong vườn nhà. Hiện nay, quy định về xác nhận nguồn gốc cây cảnh vẫn còn những kẽ hở nhất định, chưa thực sự khắt khe như đối với cây giống.
Để bảo vệ quyền lợi và tránh các rắc rối pháp lý, ông Nghị cho rằng cần thiết lập hợp đồng/giấy tay, mọi giao dịch nên có giấy tờ ký kết giữa hai bên, ghi rõ số tiền, đặc điểm cây và cam kết nguồn gốc; lập bảng kê giao dịch, người bán cần lập bảng kê chi tiết để người mua có cơ sở chứng minh nguồn gốc khi vận chuyển hoặc khi cơ quan chức năng kiểm tra.
Ngoài ra, cần chứng thực với những giao dịch lớn, với những cây có giá trị đặc biệt cao như mai Tết giá vài tỉ đồng, các bên nên thực hiện chứng thực chữ ký tại UBND xã để đảm bảo tính pháp lý cao nhất; minh bạch thanh toán, ưu tiên hình thức chuyển khoản để lưu lại bằng chứng giao dịch.
Việc tuân thủ các bước xác nhận nguồn gốc không chỉ giúp người mua tránh mua phải tài sản trộm cắp, thậm chí không vi phạm Luật Lâm nghiệp mà còn giúp ngành cây cảnh phát triển bền vững và chuyên nghiệp hơn.
Như Báo Người Lao Động đã thông tin, ngày 2-4, Tổ tuần tra liên ngành theo Kế hoạch kiểm tra, truy xuất nguồn gốc lâm sản trên địa bàn Đặc khu Côn Đảo do Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng Vườn quốc gia Côn Đảo chủ trì cùng với Công an Đặc khu Côn Đảo và Ban Chỉ huy phòng thủ Khu vực 6 Đặc khu Côn Đảo kiểm tra tại địa chỉ số 36 đường Tôn Đức Thắng, khu 5, đặc khu Côn Đảo (trụ sở cũ của một đơn vị).
Tại đây, tổ phát hiện 42 cây mai vàng do ông N.V.T (SN 1988) cất giữ, chăm sóc.
Ông T. khai nhận đã mua 45 cây từ đất liền vận chuyển ra đảo. Trong quá trình chăm sóc có 3 cây bị chết, số còn lại 42 cây.
Theo ông Nguyễn Thái Hậu, Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Vườn Quốc gia Côn Đảo, theo Khoản 3 Điều 8 Thông tư 26/2025/TT-BNNMT ngày 24-6-2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, gỗ có tên trùng với cây gỗ rừng tự nhiên, cây trồng phân tán, cây vườn nhà do tổ chức, cá nhân, hộ gia đình, cộng đồng dân cư tự đầu tư phải có bản chính bảng kê lâm sản do chủ lâm sản lập hoặc có xác nhận của cơ quan Kiểm lâm sở tại (nếu chủ lâm sản đề nghị).
Căn cứ theo khoản 2, Điều 11, Thông tư 26/2025/TT-BNNMT, hồ sơ lâm sản quy định tại khoản 3, Điều 8, Thông tư 26 khi mua bán, chuyển giao, chuyển quyền sở hữu, vận chuyển trong nước phải bao gồm: Bản chính bảng kê lâm sản (do chủ lâm sản bán lập hoặc có xác nhận của Kiểm lâm theo điểm đ khoản 3, Điều 5, Thông tư 26) và bản sao hồ sơ mua bán liền kề trước đó hoặc mã QR chứa hồ sơ trên bảng kê lâm sản (trừ trường hợp bảng kê đã có xác nhận theo đề nghị của chủ lâm sản).
Tại thời điểm kiểm tra, ông T. không xuất trình được hồ sơ lâm sản theo quy định. Hành vi này vi phạm khoản 6, Điều 9, Luật Lâm nghiệp năm 2017 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025). Đồng thời tại biên bản vi phạm hành chính, ông T. có đề nghị với Đoàn kiểm tra liên ngành sẽ cung cấp hóa đơn chứng từ mua bán, vận chuyển nhưng sau đó không cung cấp được.
Do đó, Hạt Kiểm lâm quyết định xử phạt theo điểm c, khoản 1, Điều 23, Nghị định 35/2019/NĐ-CP ngày 25-4-2019 của Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung tại điểm a, khoản 14, Điều 1, Nghị định 07/2022/NĐ-CP ngày 10-1-2022).