BẢO HIỂM THẤT NGHIỆP: Một chính sách, hai giá trị

Bảo hiểm thất nghiệp không đơn thuần là khoản trợ cấp mà còn là công cụ an sinh quan trọng, hỗ trợ người lao động tái hòa nhập thị trường lao động

Theo BHXH Việt Nam, trong 5 tháng đầu năm 2026, hơn 245.000 người lao động (NLĐ) được giải quyết hưởng trợ cấp thất nghiệp (TCTN). Bên cạnh việc chi trả kịp thời, chính sách bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) còn hỗ trợ tư vấn, giới thiệu việc làm và đào tạo nghề, giúp NLĐ sớm quay trở lại thị trường lao động.

Giảm áp lực tài chính

Những tháng đầu năm 2026, thị trường lao động tiếp tục biến động khi một số doanh nghiệp (DN) thu hẹp sản xuất, cắt giảm nhân sự do khó khăn về đơn hàng và chi phí đầu vào. Trong bối cảnh đó, BHTN tiếp tục phát huy vai trò là một trong những chính sách an sinh xã hội (ASXH) quan trọng, hỗ trợ NLĐ vượt qua giai đoạn mất việc và ổn định cuộc sống.

Tại các trung tâm dịch vụ việc làm (DVVL), nhiều NLĐ cho biết khoản TCTN đã giúp họ giảm đáng kể áp lực tài chính trong thời gian tìm việc mới. Chị Hoàng Oanh (ngụ TP Hà Nội) cho biết khá lo lắng khi bất ngờ mất việc vì vẫn phải trang trải tiền thuê nhà, chi phí sinh hoạt và nuôi con nhỏ. "Khoản TCTN giúp gia đình tôi phần nào vượt qua giai đoạn khó khăn trước mắt. Nhờ có nguồn hỗ trợ này, tôi có thêm thời gian tìm công việc phù hợp thay vì vội vàng nhận bất cứ việc gì để có thu nhập" - chị Oanh bày tỏ.

Không chỉ nhận được hỗ trợ tài chính, nhiều người còn được tư vấn nghề nghiệp và giới thiệu các khóa đào tạo phù hợp nhằm nâng cao kỹ năng, gia tăng cơ hội việc làm. Anh Nguyễn Văn Hùng, từng làm việc trong lĩnh vực kỹ thuật, cho biết: "Khi làm thủ tục hưởng TCTN, tôi được tư vấn các lớp học nghề và giới thiệu một số vị trí tuyển dụng phù hợp. Điều đó giúp tôi có thêm cơ hội tìm việc mới thay vì chỉ trông chờ vào khoản trợ cấp".

Việc được tiếp cận thông tin tuyển dụng ngay tại các trung tâm DVVL không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn tạo điều kiện để NLĐ lựa chọn công việc phù hợp với năng lực và kinh nghiệm.

Theo các chuyên gia, nhận thức về BHTN đang dần thay đổi. Nếu trước đây, nhiều người chỉ quan tâm đến khoản trợ cấp bằng tiền thì nay các dịch vụ tư vấn việc làm, hỗ trợ học nghề và nâng cao kỹ năng ngày càng được chú trọng. Đây cũng là mục tiêu lâu dài của chính sách BHTN: không chỉ hỗ trợ trong giai đoạn khó khăn mà còn giúp NLĐ nhanh chóng tái gia nhập thị trường lao động.

Mở rộng diện bao phủ

Ðại diện cơ quan BHXH cho biết việc đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin đã góp phần rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tạo thuận lợi cho NLĐ trong quá trình thực hiện các thủ tục hưởng chế độ.

"Chúng tôi tăng cường tiếp nhận và giải quyết hồ sơ trực tuyến, bảo đảm NLĐ được chi trả đầy đủ, đúng thời hạn. Mục tiêu không chỉ là giải quyết chế độ mà còn hỗ trợ họ sớm tìm được việc làm mới và ổn định cuộc sống" - đại diện cơ quan BHXH nhấn mạnh.

Song song với việc giải quyết chế độ, các trung tâm DVVL cũng tăng cường kết nối DN, tổ chức các phiên giao dịch việc làm và tư vấn đào tạo nghề cho NLĐ. Theo các chuyên gia, trong bối cảnh chuyển đổi số và tự động hóa diễn ra mạnh mẽ, BHTN ngày càng thể hiện rõ vai trò hỗ trợ NLĐ thích ứng với những thay đổi của thị trường việc làm.

Không chỉ là khoản trợ cấp tạm thời, chính sách này còn tạo điều kiện để NLĐ nâng cao kỹ năng, chuyển đổi nghề nghiệp và sớm quay trở lại làm việc. Từ chỗ chủ yếu hỗ trợ thu nhập khi mất việc, BHTN đang từng bước trở thành công cụ an sinh chủ động, góp phần bảo đảm nguồn nhân lực và ổn định thị trường lao động trong dài hạn. Cùng với BHXH và BHYT, BHTN tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong hệ thống ASXH.

Theo BHXH Việt Nam, đến hết tháng 5-2026, cả nước có gần 22 triệu người tham gia BHXH; 17,37 triệu người tham gia BHTN và 98,63 triệu người tham gia BHYT. Trong 5 tháng đầu năm, ngành BHXH đã giải quyết cho hơn 3,83 triệu lượt người hưởng các chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức, phục hồi sức khỏe; bảo đảm quyền lợi khám chữa bệnh BHYT cho gần 78 triệu người.

Ðáng chú ý, số người hưởng BHXH một lần giảm gần 25% so với cùng kỳ năm 2025, tương ứng giảm hơn 100.000 người. Ðây được xem là tín hiệu tích cực, cho thấy ngày càng nhiều NLĐ lựa chọn tiếp tục tham gia hệ thống an sinh thay vì rút BHXH một lần như trước. Bên cạnh đó, số người tham gia BHXH, BHYT và BHTN tiếp tục tăng qua từng tháng. Riêng BHXH tự nguyện đạt 2,58 triệu người tham gia, tăng 41.000 người so với tháng trước.

Theo các chuyên gia, xu hướng này phản ánh nhận thức của người dân về vai trò của các chính sách ASXH ngày càng được nâng cao, nhất là trong bối cảnh việc làm và đời sống vẫn còn nhiều biến động. Cùng với BHXH và BHYT, chính sách BHXH góp phần bảo đảm ASXH, giảm thiểu tác động tiêu cực của tình trạng mất việc làm đối với NLĐ và gia đình họ.

Hiện vẫn còn một bộ phận lao động phi chính thức, lao động thời vụ, lao động làm việc trên các nền tảng số chưa được thụ hưởng chính sách này. Do vậy, về lâu dài, cần nghiên cứu cơ chế tham gia linh hoạt nhằm giúp tăng độ bao phủ an sinh trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi nhanh chóng.