Chứng khoán trước áp lực kép

Chứng khoán tiếp tục giảm khi nhà đầu tư thận trọng trước áp lực về lãi suất và căng thẳng địa chính trị

Thị trường chứng khoán phiên đầu tuần (16-3) tiếp tục ảm đạm khi VN-Index mất mốc 1.700 điểm, thanh khoản sụt giảm, khối ngoại duy trì bán ròng trong khi nhóm cổ phiếu dầu khí lao dốc.

Nhận diện rủi ro

Theo các chuyên gia, những yếu tố như lãi suất tăng trở lại, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông chưa hạ nhiệt, giá dầu neo cao và lo ngại lạm phát, tỉ giá gia tăng… đang khiến kênh đầu tư chứng khoán kém hấp dẫn hơn trong ngắn hạn.

Trong bối cảnh đó, chị Hoàng Hà, một nhà đầu tư tại TP HCM với 4 năm kinh nghiệm, cho biết chỉ trong vài ngày ngắn ngủi, tài khoản của chị đã lỗ khoảng 20%. 

Trong đó, nhóm cổ phiếu chứng khoán chịu thiệt hại nặng, trong khi đây từng là nhóm ngành được kỳ vọng lớn trong đợt xem xét nâng hạng thị trường chứng khoán của tổ chức FTSE vào cuối tháng 3 này. "Hai cổ phiếu trong danh mục của tôi là HCM và FTS đều đã giảm về mức thấp nhất 2 năm qu

a. Thậm chí, mã FTS còn đang "dò đáy" 2 năm với mức lỗ lên tới 30%. Đó là tôi chưa dùng vốn vay (margin), nhiều nhà đầu tư khác còn bị lỗ tới 40%-50% vì tỉ lệ đòn bẩy quá cao" - chị Hà than.

Không chỉ nhóm cổ phiếu chứng khoán, nhiều nhà đầu tư nắm giữ các nhóm cổ phiếu ngân hàng, dầu khí, bất động sản, khu công nghiệp đều lo sốt vó sau khi VN-Index đánh mất hơn 200 điểm chỉ trong 2 tuần đầu tháng 3.

Nhiều chuyên gia chỉ ra ngoài yếu tố chiến sự Trung Đông khiến giá dầu tăng mạnh và làm dấy lên lo ngại lạm phát toàn cầu, xu hướng tăng lãi suất trong nước là một trong những rủi ro lớn với thị trường chứng khoán hiện nay. Trao đổi với phóng viên chiều 16-3, ông Nguyễn Đức Khang, Trưởng Phòng Phân tích - Công ty Chứng khoán Pinetree, cho biết lãi suất trên thị trường liên ngân hàng vẫn duy trì ở mức cao, trong khi chênh lệch lãi suất giữa VNĐ và USD đã vượt 4% đối với các kỳ hạn từ một tháng trở lên. Diễn biến này phản ánh lo ngại của thị trường rằng lãi suất VNĐ có thể tiếp tục tăng nhằm giảm áp lực lên tỉ giá trong bối cảnh quốc tế biến động. 

"Nền kinh tế đang trong tình trạng "căng" thanh khoản. Vài năm qua, tốc độ huy động vốn của hệ thống ngân hàng không theo kịp tốc độ tăng trưởng tín dụng. Khi vốn tín dụng được xem là "mạch máu" của nền kinh tế bị thắt chặt, dòng tiền chảy vào các tài sản rủi ro như chứng khoán cũng sẽ bị thu hẹp. Đây là rào cản ngăn thị trường có đợt tăng mạnh trong ngắn hạn" - ông Khang nói.

Ông Võ Diệp Thành Thoại, Trưởng Phòng Khách hàng cao cấp - Công ty Chứng khoán DNSE, nói rằng lịch sử cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam hiếm khi tăng trưởng trong môi trường lãi suất cao. Thị trường có thể tăng trong những bối cảnh rất khắc nghiệt như COVID-19 nhưng khi mặt bằng lãi suất tăng mạnh thì khả năng duy trì đà tăng là rất khó.

Chuyên gia này giải thích khi lãi suất tăng, chi phí vốn vay của doanh nghiệp gia tăng. Ảnh hưởng rõ nhất là các doanh nghiệp bất động sản, chứng khoán hay xây dựng, những lĩnh vực sử dụng đòn bẩy tài chính cao.

Theo ông Thoại, khi lãi suất tiết kiệm ở mức cao, việc gửi tiền ngân hàng cũng có thể mang lại mức sinh lời hấp dẫn. Vì vậy, nhà đầu tư sẽ cân nhắc kỹ giữa các kênh đầu tư dựa trên mức lợi nhuận và rủi ro. Nếu lãi suất tiếp tục đi lên, dòng tiền nhiều khả năng sẽ ưu tiên những kênh có lợi suất ổn định và rủi ro thấp hơn.

Kỳ vọng nào về việc nâng hạng?

Liên quan đến câu chuyện nâng hạng thị trường, dù nhiều dự báo cho rằng Việt Nam có khả năng được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi vào tháng 9-2026, các chuyên gia cho rằng yếu tố này không phải "chiếc đũa thần" có thể ngay lập tức đảo chiều xu hướng của thị trường chứng khoán. Ông Nguyễn Đức Khang khuyến nghị nhà đầu tư không nên kỳ vọng quá lớn vào việc nâng hạng sẽ tạo cú bứt phá mạnh cho chứng khoán Việt Nam trong bối cảnh dòng tiền quốc tế đang ưu tiên các thị trường phát triển với mức độ an toàn cao hơn.

Thực tế, nhiều quỹ ngoại hoạt động lâu năm tại Việt Nam đang đối mặt áp lực rút vốn từ nhà đầu tư quốc tế khi dòng tiền toàn cầu dịch chuyển về những thị trường có lãi suất cao và rủi ro thấp. "Ngay cả khi việc nâng hạng chính thức diễn ra, dòng vốn đổ vào thị trường Việt Nam chủ yếu và chắc chắn nhất sẽ đến từ các quỹ ETF bị động (Passive Funds) - những quỹ buộc phải mua cổ phiếu Việt Nam để mô phỏng theo tỉ trọng mới của chỉ số FTSE Emerging Markets, quy mô dự kiến khoảng 600 - 800 triệu USD (tương đương khoảng 15.000 - 20.000 tỉ đồng). Nếu so con số này với áp lực bán ròng của khối ngoại hơn 125.000 tỉ đồng trong năm 2025 và hơn 16.500 tỉ đồng tính từ đầu năm 2026 đến nay, dòng vốn từ nâng hạng dự kiến là nhỏ" - ông Khang nêu.

Trong báo cáo mới nhất, Công ty Quản lý quỹ UOBAM Việt Nam đưa ra kịch bản cơ sở nếu không xuất hiện biến động lớn bất ngờ, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn có thể tăng trưởng nhưng sẽ thấp hơn so với năm 2025. Mức tăng này được đánh giá phù hợp với triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp khoảng 15%.

Về triển vọng ngành, bà Thiều Thị Nhật Lệ, Tổng Giám đốc UOBAM Việt Nam, cho rằng nhóm ngân hàng nhiều khả năng tiếp tục giữ vai trò trụ cột của thị trường nhờ quy mô vốn hóa lớn, tăng trưởng lợi nhuận ổn định 2 chữ số và chất lượng tài sản được cải thiện. 

Bên cạnh đó, ngành bán lẻ và tiêu dùng được kỳ vọng hưởng lợi từ nhu cầu tiêu dùng trong nước tăng, cùng các chính sách hỗ trợ như giảm thuế, trong bối cảnh tầng lớp trung lưu ngày càng mở rộng. "Các ngành vật liệu xây dựng, xây dựng hạ tầng và các doanh nghiệp liên quan đến đầu tư công có thể duy trì tăng trưởng tích cực dựa trên tiến độ giải ngân và nhu cầu phát triển hạ tầng dài hạn" - bà Lệ nêu.