Chuyên gia hiến kế tăng tốc chuyển đổi xanh

(NLĐO) - Nhiều chuyên gia cho rằng để tăng tốc chuyển đổi xanh cần sớm tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, vốn, hạ tầng, ưu tiên các lĩnh vực phát thải lớn.

Tại hội thảo "Chuyển đổi xanh, cần gì để tăng tốc" do Báo Thanh Niên tổ chức ngày 26-6, TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TPHCM, cho rằng dù chuyển đổi xanh là xu hướng tất yếu nhưng quá trình triển khai tại TPHCM đang có dấu hiệu chững lại do vướng nhiều rào cản mang tính hệ thống. 

Theo ông Thuận, những điểm nghẽn lớn hiện nay là áp lực lên hệ thống truyền tải điện và nguy cơ mất an toàn lưới điện; nhu cầu vốn đầu tư rất lớn; cùng với những vướng mắc về quy hoạch và khung pháp lý.

Ông Thuận đề xuất, thay vì dàn trải nguồn lực để hỗ trợ toàn bộ phương tiện cá nhân - nhóm chỉ chiếm khoảng 20% lượng phát thải CO₂ từ hoạt động giao thông hằng ngày - Nhà nước nên ưu tiên áp dụng lộ trình chuyển đổi bắt buộc 100% đối với ba nhóm phương tiện gồm xe buýt công cộng, xe taxi và tài xế công nghệ.

"Nếu giải quyết được ba nhóm đối tượng này thì có thể cắt giảm ngay khoảng 80% lượng khí CO₂ phát thải từ hoạt động giao thông đô thị" - ông Thuận nhấn mạnh.

Trong khi đó, TS Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), cho rằng để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh cần tháo gỡ bốn điểm nghẽn gồm thể chế, nguồn vốn, hạ tầng công nghệ và nguồn nhân lực.

Ông dẫn thực tế Việt Nam là một trong 10 quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu. Thời gian gần đây, các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng kéo dài, mưa lớn bất thường xảy ra với tần suất ngày càng nhiều, gây thiệt hại lớn về kinh tế và con người.

Theo TS Đào Duy Anh, chuyển đổi xanh phải được thực hiện đồng bộ trên nhiều lĩnh vực, trong đó trọng tâm là chuyển dịch từ các nguồn năng lượng hóa thạch sang năng lượng tái tạo, đồng thời sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Ông cho biết theo tính toán của ngành điện, nếu mỗi hộ gia đình và doanh nghiệp chỉ tiết kiệm 2% lượng điện tiêu thụ thì cả nước có thể giảm nhu cầu công suất khoảng 1.000 MW, tương đương công suất của một nhà máy nhiệt điện than. Trong khi đó, để xây dựng một nhà máy như vậy cần nguồn vốn rất lớn và mất ít nhất 3-4 năm từ khi hoàn tất thủ tục đến khi vận hành.

"Điều đó cho thấy chỉ cần mỗi người dân cùng chung tay tiết kiệm điện cũng sẽ tạo ra tác động rất lớn. Vì vậy, tôi khuyến nghị mọi người tích cực sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả" - TS Đào Duy Anh nói.

Ở góc độ chính sách tín dụng, ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 2, cho biết ngành ngân hàng đang có nhiều điều kiện thuận lợi để thúc đẩy phát triển kinh tế xanh.

Theo ông, dù dư nợ tín dụng xanh hiện mới chiếm khoảng 4,5% tổng dư nợ toàn nền kinh tế nhưng quy mô đã tăng gấp 4,6 lần so với năm 2017 - thời điểm Ngân hàng Nhà nước bắt đầu ban hành các chỉ thị thúc đẩy tín dụng xanh. Tốc độ tăng trưởng bình quân đạt khoảng 20%/năm.

Hiện dòng vốn tín dụng xanh chủ yếu tập trung vào hai lĩnh vực là năng lượng (30%) và và nông nghiệp, nông thôn với các hoạt động sản xuất xanh, sạch, chiếm khoảng 32%. Đây đều là những lĩnh vực có nhiều dư địa phát triển và phù hợp với xu hướng chuyển đổi xanh của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, ông Lệnh cũng nhìn nhận việc thẩm định các dự án vay vốn xanh vẫn cần được cụ thể hóa hơn. Dù chủ trương, chính sách đã tương đối đầy đủ nhưng các tiêu chí đánh giá và cơ sở pháp lý phục vụ công tác thẩm định vẫn cần tiếp tục hoàn thiện.

Bên cạnh đó, dự thảo chính sách hỗ trợ lãi suất 2% dành cho doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi xanh do Ngân hàng Nhà nước đang xây dựng được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi trong thời gian tới.