Đẩy mạnh số hóa quản lý an toàn lao động
Việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý an toàn - vệ sinh lao động giúp doanh nghiệp nhận diện sớm rủi ro, bảo vệ người lao động hiệu quả hơn
Ông Nguyễn Văn Hải, Ủy viên Ban Thường vụ LĐLĐ TP HCM, đánh giá nếu tiếp tục quản lý an toàn - vệ sinh lao động (AT-VSLĐ) theo phương thức thủ công, thông tin từ cơ sở lên cấp trên sẽ chậm trễ, phân tán; khó nhận diện sớm nguy cơ, điểm nóng hay ngành nghề có rủi ro cao. Việc theo dõi toàn bộ quá trình xử lý vụ tai nạn lao động cũng gặp nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả bảo vệ người lao động (NLĐ).
Một nền tảng, 5 quy trình, 3 cấp cảnh báo
Từ thực tế đó, tổ chức Công đoàn TP HCM xác định chuyển đổi số trong hoạt động Công đoàn nói chung và công tác AT-VSLĐ nói riêng là yêu cầu cấp thiết.
Theo ông Nguyễn Văn Hải, khi triển khai đúng hướng, chuyển đổi số sẽ tạo ra 4 thay đổi căn bản: xử lý nhanh hơn, theo dõi sâu hơn, dữ liệu rõ ràng hơn và quản lý bền vững hơn. Để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, LĐLĐ TP HCM triển khai mô hình "Một nền tảng - 5 quy trình - 3 cấp cảnh báo". Theo đó, một nền tảng số thống nhất sẽ kết nối từ LĐLĐ thành phố đến Công đoàn cơ sở, an toàn vệ sinh viên (ATVSV) và NLĐ.
Các phản ánh từ cơ sở sẽ được xử lý theo 5 quy trình: phân loại và cảnh báo rủi ro; giám sát việc thực hiện pháp luật về AT-VSLĐ tại doanh nghiệp (DN); hỗ trợ Công đoàn cơ sở đối thoại, kiến nghị; quản lý hồ sơ điện tử tai nạn lao động; theo dõi việc giải quyết chế độ cho NLĐ.
Hệ thống này cũng thiết lập 3 cấp cảnh báo: cấp cơ sở (xử lý tại chỗ), cấp xã - phường (xử lý theo cụm ngành nghề, địa bàn) và cấp thành phố (xử lý các vụ việc nghiêm trọng, điểm nóng). Ông Hải nhấn mạnh nguyên tắc xuyên suốt là mọi phản ánh của NLĐ đều phải được tiếp nhận, xử lý đúng thời hạn và có kết quả cụ thể. Mỗi vụ tai nạn lao động phải được theo dõi đến khi hoàn tất chế độ hỗ trợ; mỗi kiến nghị của Công đoàn cơ sở phải được giám sát đến khi thực hiện xong. "Có như vậy, Công đoàn mới thực sự làm tròn vai trò đại diện, bảo vệ NLĐ" - ông nhận xét.
Trong bối cảnh nhân sự Công đoàn giảm mạnh, việc quản lý AT-VSLĐ sẽ chuyển từ dàn trải sang chú trọng mức độ rủi ro, tập trung vào DN, ngành nghề và địa bàn có nguy cơ cao. Mạng lưới ATVSV sẽ được xem là "cảm biến tại chỗ", được trang bị công cụ số để hỗ trợ tác nghiệp hằng ngày.
Các nền tảng số cũng được thiết kế đơn giản, dễ sử dụng. NLĐ chỉ cần quét mã QR để phản ánh nguy cơ mất an toàn lao động; hệ thống sẽ tự động phân luồng, theo dõi và nhắc nhở xử lý.
Một buổi tập huấn về phòng cháy - chữa cháy cho người lao động do Công ty TNHH PouYuen Việt Nam tổ chức
Nhiều lợi ích thiết thực
Nhiều DN đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý AT-VSLĐ. Ở Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Công đoàn và DN đã phối hợp ứng dụng công nghệ số vào công tác AT-VSLĐ nhiều năm nay, thông qua phần mềm quản lý an toàn SMIS.
Ngoài chức năng quản lý hồ sơ, SMIS còn hỗ trợ số hóa hiện trường. NLĐ có thể ghi nhận nguy cơ mất an toàn tại nơi làm việc kèm hình ảnh thực tế. Sau đó, hệ thống tự động gửi thông báo đến đơn vị liên quan để xử lý. SMIS cũng tích hợp quy trình xử lý kiến nghị trực tuyến, thống kê tỉ lệ xử lý, phân tích lỗi an toàn thường gặp theo khu vực; đồng thời quản lý dữ liệu tập huấn, khen thưởng về AT-VSLĐ.
Theo đại diện EVN, phần mềm này giúp loại bỏ việc in ấn, lưu trữ hồ sơ giấy; rút ngắn thời gian tổng hợp báo cáo từ nhiều tuần xuống còn vài giây với độ chính xác cao. Khả năng giám sát trực tuyến cũng giúp Công đoàn EVN kịp thời phát hiện nguy cơ mất an toàn, hạn chế tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp.
Trong khi đó, Công đoàn Cao su Việt Nam cho biết sẽ phối hợp với DN xây dựng "hệ sinh thái số" quản lý rủi ro hiện trường. Hệ thống sẽ cập nhật liên tục các "điểm nóng" rủi ro trên bản đồ số để NLĐ chủ động phòng tránh.
Chẳng hạn, khi phát hiện hố sâu sau mưa lớn hoặc cây có nguy cơ gãy đổ tại lô cao su, ATVSV chỉ cần chụp ảnh, đánh dấu vị trí trên ứng dụng. Ngay lập tức, hệ thống sẽ phát cảnh báo đến NLĐ.
Theo đại diện Công đoàn Cao su Việt Nam, công nghệ giúp trực quan hóa các nguy cơ, hỗ trợ công nhân mới hoặc lao động thời vụ dễ nhận diện rủi ro hơn. Mặt khác, cán bộ quản lý dù ở xa hàng chục cây số vẫn có thể theo dõi tình hình an toàn tại các lô cao su. Ngoài ra, dữ liệu từ bản đồ số còn giúp DN xác định khu vực cần ưu tiên cấp phát trang bị bảo hộ lao động phù hợp.
Bên cạnh hệ sinh thái số, Công đoàn Cao su Việt Nam còn đề xuất triển khai thẻ định danh thông minh cho NLĐ. Thiết bị này tích hợp nút SOS và cảm biến va chạm, giúp lực lượng ứng cứu nhanh chóng xác định vị trí khi xảy ra sự cố.
Chuyển từ bị động sang chủ động phòng ngừa
Bà Hồ Thị Kim Ngân, Phó trưởng Ban Quan hệ lao động - Tổng LĐLĐ Việt Nam, cho rằng trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, phương thức quản lý AT-VSLĐ đang chuyển dần từ thủ công sang quản trị dựa theo dữ liệu, với sự hỗ trợ của hệ thống giám sát thông minh, cảm biến môi trường lao động và phân tích rủi ro theo thời gian thực.
Theo bà Ngân, điều này đòi hỏi cần phải thay đổi tư duy từ "xử lý sau tai nạn" sang "phòng ngừa chủ động", từ quản lý thủ công sang quản lý bằng dữ liệu. Trong quá trình đó, vai trò của tổ chức Công đoàn rất quan trọng nhằm bảo đảm AT-VSLĐ, không chỉ phục vụ mục tiêu công nghệ, năng suất mà còn bảo vệ đầy đủ quyền lợi và sự an toàn toàn diện của NLĐ.