Gỡ vướng kiểm tra nông sản, thực phẩm nhập khẩu

(NLĐO) - Các bộ, ngành đang tháo gỡ vướng mắc trong kiểm tra nông sản, thực phẩm nhập khẩu, nhằm triển khai thống nhất các quy định về an toàn thực phẩm.

Chiều 2-2, Bộ Y tế tổ chức hội nghị phổ biến Nghị định 46/2026/NĐ-CP ngày 26-1-2026 quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP ngày 27-1-2026 quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm.

Sửa Luật An toàn thực phẩm

Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết sau hơn 12 năm thực hiện, Luật An toàn thực phẩm bộc lộ nhiều bất cập trong cơ chế quản lý, tổ chức thực hiện và phối hợp liên ngành. Để bảo đảm đánh giá đầy đủ và tổng kết 15 năm thi hành, Luật sẽ được sửa đổi bổ sung trong thời gian tới.

Trong thời gian chờ sửa luật, nhằm tháo gỡ các vướng mắc trước mắt, theo chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng, Bộ Y tế đã tham mưu sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị định 15/2018/NĐ-CP thông qua việc ban hành Nghị định 46 và Nghị quyết 66.

Quá trình xây dựng các văn bản này được thực hiện đúng thẩm quyền, với sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Y tế, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và các bộ, ngành liên quan, đồng thời lấy ý kiến đầy đủ các thành viên Chính phủ.

Thứ trưởng Tuyên cho biết Nghị định 46 có nhiều điểm mới so với Nghị định 15 nên trong quá trình triển khai, một số địa phương còn lúng túng. Bộ Y tế đã tiếp nhận phản ánh, tổ chức rà soát và phối hợp các bộ, ngành để thống nhất hướng dẫn thực hiện.

"Vướng mắc lớn nhất hiện nay liên quan đến kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu, đặc biệt là nông sản, thủy sản và thực phẩm tươi sống. Do đó hội nghị được tổ chức nhằm phổ biến các nội dung cốt lõi của Nghị định 46, Nghị quyết 66 và lắng nghe ý kiến từ địa phương. Trọng tâm hiện nay không phải sửa nghị định mà là tổ chức thực hiện hiệu quả, thống nhất trên phạm vi cả nước"- ông Tuyên nói.

Chuyển từ quản lý thủ tục sang quản lý rủi ro

Theo ông Chu Quốc Thịnh, quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), với quy định mới nhiều thủ tục trong quản lí an toàn thực phẩm đã được cắt giảm, đơn giản hóa, tập trung vào quảng cáo thực phẩm, kiểm nghiệm và kiểm tra an toàn thực phẩm nhập khẩu. Riêng lĩnh vực quảng cáo thực phẩm đã giảm hai thủ tục hành chính, rút ngắn khoảng 20% thời gian giải quyết.

Nghị định 46 và Nghị quyết 66 không chỉ sửa đổi kỹ thuật pháp lý mà thể hiện sự thay đổi căn bản trong tư duy quản lý, chuyển từ "quản lý bằng thủ tục" sang "quản lý rủi ro gắn với trách nhiệm pháp lý".

Theo ông Thịnh, một thay đổi đáng chú ý là chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm thực chất. Trước đây, tiền kiểm chủ yếu dựa vào hồ sơ, giấy tờ, trong khi kiểm soát thực tế trên thị trường còn hạn chế. Cách tiếp cận mới tập trung kiểm tra sản phẩm lưu thông, chuỗi cung ứng, điều kiện sản xuất, kinh doanh và hành vi thực tế của doanh nghiệp.

Cùng với đó là cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm nhiều khâu không cần thiết, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Việc đơn giản hóa thủ tục đi kèm với tăng trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp và cá nhân đứng tên công bố sản phẩm.

Quy định mới cũng siết chặt quản lý quảng cáo thực phẩm, đặc biệt trên sàn thương mại điện tử và mạng xã hội. Người bán phải công khai hồ sơ công bố sản phẩm và hồ sơ quảng cáo đã được cơ quan có thẩm quyền xác nhận; người nổi tiếng, người có ảnh hưởng phải minh bạch quan hệ tài trợ khi quảng cáo thực phẩm.

Chủ sở hữu sàn thương mại điện tử, ứng dụng cung cấp dịch vụ thương mại điện tử, kể cả ứng dụng giao đồ ăn, có trách nhiệm kiểm duyệt hồ sơ pháp lý, phối hợp gỡ bỏ sản phẩm vi phạm và chịu trách nhiệm liên đới nếu buông lỏng kiểm soát gây sự cố an toàn thực phẩm.

Nghị định lần đầu quy định rõ nội dung, hình thức và trách nhiệm hậu kiểm theo hướng tăng kiểm tra định kỳ, đột xuất, chủ động lấy mẫu giám sát thị trường. Các bộ, ngành và địa phương phải cập nhật quy chuẩn, tiêu chuẩn, thu hồi hồ sơ công bố và giấy phép khi phát hiện vi phạm.