Người trẻ thổi hồn vào chất liệu truyền thống

Khởi nghiệp từ nền tảng giá trị truyền thống, nhiều người trẻ đang mở ra hướng đi mới cho sản phẩm thủ công, kết hợp bảo tồn di sản với phát triển thị trường

Giữa làn sóng hội nhập và sự cạnh tranh của các sản phẩm công nghiệp đại trà, nhiều người trẻ chọn một hướng đi khác: Khởi nghiệp từ các giá trị văn hóa truyền thống. Không chỉ góp phần gìn giữ di sản, họ còn tìm cách đưa những chất liệu quen thuộc bước vào đời sống hiện đại, mở ra cơ hội mới cho ngành thủ công Việt Nam.

Biến nón lá thành phụ kiện thời trang

Thương hiệu Nón lá Sì Gòn (phường Tân Tạo, TP HCM) của chị Nguyễn Phương Thảo Vy là một trong những mô hình như vậy.

Ý tưởng khởi nghiệp đến khá tình cờ khi Thảo Vy tham gia chương trình team building tại công ty, chị muốn tạo điểm nhấn bằng những chiếc nón lá được bọc vải với họa tiết trẻ trung. Sản phẩm nhận được phản hồi tích cực, trở thành động lực để chị cùng mẹ - một thợ may lâu năm - nghiên cứu và phát triển thành thương hiệu.

Lớn lên trong gia đình làm nghề may, Thảo Vy hiểu rõ giá trị của lao động thủ công. Dù ban đầu không có ý định nối nghiệp, song những năm tháng phụ mẹ cắt, may và hoàn thiện sản phẩm đã giúp chị nhận ra sự tỉ mỉ và công sức phía sau mỗi đường kim mũi chỉ.

Từ ý tưởng ban đầu, mẹ con Thảo Vy dành nhiều tháng tìm nguồn vải, thử nghiệm kỹ thuật bọc nón để sản phẩm vừa giữ được phom dáng truyền thống vừa phù hợp với thị hiếu của khách hàng trẻ. Tên thương hiệu "Sì Gòn" cũng được giữ nguyên thay vì viết thành "Sài Gòn". Theo chị, cách gọi này gợi nhớ âm điệu mộc mạc, gần gũi của người dân khi nhắc về vùng đất phương Nam, đồng thời tạo dấu ấn riêng cho thương hiệu.

Những ngày đầu Thảo Vy khởi nghiệp, khó khăn lớn nhất không phải là khâu sản xuất mà ở việc định giá sản phẩm. Trong bối cảnh người tiêu dùng đã quen với các sản phẩm công nghiệp giá rẻ, việc thuyết phục khách hàng chấp nhận mức giá của một sản phẩm thủ công là bài toán không dễ giải.

"Tôi muốn khách hàng hiểu rằng họ không chỉ mua chiếc nón mà còn trả công xứng đáng cho người làm nghề và câu chuyện văn hóa phía sau sản phẩm" - Thảo Vy thổ lộ. Chính sự kiên định ấy giúp thương hiệu từng bước xây dựng được nhóm khách hàng sẵn sàng chi trả cho những sản phẩm thủ công có giá trị văn hóa.

Sau gần 9 năm hoạt động, "Nón lá Sì Gòn" vẫn lựa chọn mô hình bán lẻ thay vì sản xuất đại trà. Theo nhà sáng lập, điều này giúp thương hiệu duy trì sự kết nối với khách hàng và kiểm soát chất lượng của từng sản phẩm.

Đến nay, chiếc nón lá bọc vải không chỉ gắn với tà áo dài mà còn trở thành phụ kiện thời trang được nhiều bạn trẻ lựa chọn trong các chuyến du lịch, góp phần quảng bá hình ảnh văn hóa Việt Nam đến bạn bè quốc tế.

"Trẻ hóa" sản phẩm thủ công

Nếu "Nón lá Sì Gòn" làm mới một biểu tượng quen thuộc thì Xưởng Thủ công Do Dó (Thái Nguyên) lại lựa chọn khai thác nhiều chất liệu truyền thống như giấy dó, tranh Đông Hồ, vải lanh, song mây, củi lũ... để tạo ra các sản phẩm trang trí và quà tặng.

Theo chị Cao Thu Hằng, người sáng lập Do Dó, mục tiêu ngay từ đầu của chị là tạo ra những sản phẩm có giá trị sử dụng trong đời sống hiện đại nhưng vẫn giữ được tinh thần của nghề thủ công truyền thống. Mỗi sản phẩm đều trải qua nhiều công đoạn thủ công, phụ thuộc tay nghề của nghệ nhân cũng như điều kiện thời tiết.

Đây cũng là điều khiến cơ sở khởi nghiệp này gặp không ít khó khăn khi cạnh tranh với các sản phẩm công nghiệp có giá thành thấp và thời gian sản xuất nhanh. "Nhiều công đoạn không thể rút ngắn hay thay thế bằng máy móc nếu muốn giữ nguyên chất lượng" - chị Hằng cho biết.

Dù vậy, thay vì chùn bước trước sức ép doanh thu hay thỏa hiệp với việc cơ giới hóa quy trình, chị Hằng và cộng sự vẫn giữ vững niềm tin vào lĩnh vực thủ công mỹ nghệ. Bởi lẽ, họ nhận thấy ngày càng có nhiều người trẻ quan tâm đến các sản phẩm mang bản sắc Việt.

Chị Hằng nhận xét khách hàng hiện nay không chỉ tìm kiếm những món đồ đẹp mà còn muốn hiểu câu chuyện về chất liệu, làng nghề và người làm ra sản phẩm. Nhiều người sẵn sàng chờ đợi để sở hữu một vài món đồ thủ công thay vì lựa chọn sản phẩm sản xuất hàng loạt.

Thực tế cho thấy khởi nghiệp từ các giá trị di sản không phải là con đường dễ dàng. Quy mô sản xuất hạn chế, chi phí cao và thời gian hoàn thiện dài khiến các cơ sở thủ công khó cạnh tranh về giá. Tuy nhiên, sự thay đổi trong xu hướng tiêu dùng đang mở ra cơ hội cho các thương hiệu biết kết hợp giữa giá trị truyền thống và tư duy thiết kế hiện đại.

Thay vì giữ nguyên hình thức, nhiều sản phẩm truyền thống đang được "trẻ hóa", trở thành phụ kiện thời trang, đồ trang trí, quà tặng hay sản phẩm ứng dụng trong đời sống hằng ngày.