Tai nạn lao động vẫn nhức nhối

Nhiều ý kiến đề xuất bổ sung chế tài xử phạt đối với hành vi vi phạm an toàn vệ sinh lao động nhằm tăng tính răn đe

Theo Bộ Nội vụ, nguyên nhân xảy ra các vụ tai nạn lao động (TNLĐ) chủ yếu do lỗi của người sử dụng lao động (NSDLĐ). Các lỗi vi phạm về an toàn, vệ sinh lao động (AT-VSLĐ) mà NSDLĐ hay mắc phải là do không xây dựng quy trình, biện pháp làm việc an toàn; không huấn luyện hoặc huấn luyện an toàn lao động (ATLĐ) chưa đầy đủ cho người lao động (NLĐ); không trang bị hoặc trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân không bảo đảm…

Xem nhẹ tính mạng người lao động

Cách đây ít lâu, tại một công ty ở TP HCM đã xảy ra TNLĐ nghiêm trọng khiến ông N.H.P, nhân viên công ty, tử vong.

Theo đó, doanh nghiệp (DN) này có sử dụng 1 thang máy để vận chuyển hàng hóa. Trong quá trình sử dụng, phát hiện thang máy bị lệch tầng nên công ty đã yêu cầu đơn vị cung cấp đến sửa. Dù đơn vị cung cấp có dán biển cảnh báo cấm chở người bằng thang máy chuyển hàng, nhưng trong thời gian chờ sửa DN vẫn để nhân viên sử dụng thang máy. Và trong một lần thang đang chuyển hàng, ông P. tự ý trèo vào và bị mắc kẹt phần đầu, phần thân ở ngoài, dẫn đến tử vong.

Biên bản điều tra TNLĐ của cơ quan chức năng sau đó đã chỉ ra hàng loạt vi phạm của DN như: Không xây dựng quy trình vận hành an toàn, quy trình xử lý sự cố đối với thang chở hàng; không khai báo đang sử dụng thang máy điện sau khi đã được kiểm định kỹ thuật an toàn lần đầu đến cơ quan chức năng theo quy định; không cử người có năng lực phụ trách công tác ATLĐ để kiểm tra, giám sát công tác an toàn đối với các máy, thiết bị (trong đó có thang máy chở hàng) và các công việc phát sinh tại công ty; không kiểm tra giám sát công tác ATLĐ tại nơi làm việc để kịp thời đưa ra biện pháp ngăn chặn hành vi vi phạm của NLĐ; không tổ chức huấn luyện AT-VSLĐ cho NLĐ để đề phòng tai nạn cho bản thân…

Công ty TNHH Q.T.A (tỉnh Đồng Nai) cũng mắc phải những lỗi vi phạm tương tự dẫn đến TNLĐ gây chết người. Cụ thể, công ty đã phân công ông M.H.H vận hành máy cắt kim loại tại xưởng sản xuất nhưng lại không tổ chức huấn luyện AT-VSLĐ cho NLĐ, cũng không đặt biển cảnh báo, bảng chỉ dẫn bằng tiếng Việt về ATLĐ đối với việc vận hành máy cắt tại nơi làm việc theo quy định.

Chưa hết, khi cửa bảo vệ an toàn của máy cắt bị hư, thấy ông H. tự ý tháo cửa để tiếp tục làm việc, giám đốc công ty biết nhưng để NLĐ làm việc trong tình trạng mất ATLĐ. Hậu quả là khi đang vận hành máy cắt trong tình trạng không có cửa bảo vệ an toàn, ông H. bị bộ phận mang đầu chứa dao cắt của máy cắt ép vào thành khung cửa máy, gây TNLĐ và tử vong.

Chế tài phải đủ sức răn đe

Theo quy định pháp luật hiện hành, đối với các hành vi vi phạm quy định về AT-VSLĐ, NSDLĐ có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, thậm chí xử lý hình sự. Như ở trường hợp trên, giám đốc Công ty TNHH Q.T.A đã bị tòa án xử phạt 3 năm tù treo, còn giám đốc công ty ở TP HCM thì ngoài khoản bồi thường tự nguyện cho gia đình nạn nhân 150 triệu đồng, còn bị phạt tiền 45 triệu đồng về tội vi phạm quy định về ATLĐ.

Để siết chặt hơn nữa công tác bảo đảm AT-VSLĐ, qua đó bảo đảm an toàn sức khỏe, tính mạng cho NLĐ, trong lần góp ý cho dự thảo nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, BHXH, NLĐ Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, mới đây một số đơn vị đã kiến nghị sửa đổi, bổ sung chế tài đối với một số hành vi liên quan.

Cụ thể, Sở Nội vụ TP Cần Thơ đề nghị bổ sung quy định xử phạt đối với NSDLĐ không niêm yết kết quả kiểm định tại vị trí đặt thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về AT-VSLĐ. Bởi thực tiễn cho thấy nhiều DN đã thực hiện kiểm định nhưng không gắn tem, nhãn hoặc biển thông tin kiểm định tại thiết bị gây khó khăn cho người vận hành trong việc nhận biết tình trạng an toàn của thiết bị, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra sự cố, TNLĐ nghiêm trọng. Trong khi pháp luật hiện chưa có quy định xử phạt đối với hành vi này.

Bên cạnh đó, Sở Nội vụ TP Cần Thơ cho rằng Luật AT-VSLĐ đã quy định rõ trách nhiệm của NSDLĐ trong việc tổ chức huấn luyện và quản lý hồ sơ huấn luyện của NLĐ theo từng nhóm đối tượng. Nhưng nhiều đơn vị chỉ tổ chức huấn luyện mang tính hình thức, không lập, cập nhật hồ sơ theo dõi huấn luyện, dẫn đến tình trạng không xác định được NLĐ đã được đào tạo, không đánh giá mức độ đáp ứng yêu cầu an toàn khi bố trí công việc. Do vậy, cần bổ sung chế tài để tăng tính răn đe.

Ngoài ra, theo quy định, sau khi vụ TNLĐ được điều tra, NSDLĐ có trách nhiệm triển khai đầy đủ các biện pháp khắc phục, phòng ngừa và cải thiện điều kiện lao động theo yêu cầu của đoàn điều tra nhằm ngăn ngừa TNLĐ tái diễn. "Nhưng hiện chưa có quy định xử phạt dẫn đến tình trạng DN chậm hoặc không khắc phục theo yêu cầu, nên cũng cần bổ sung để bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật" - đại diện Sở Nội vụ TP Cần Thơ nêu.

Còn Tổng LĐLĐ Việt Nam đề xuất bổ sung mức phạt tiền từ 5-10 triệu đồng đối với NSDLĐ có hành vi không bố trí bộ phận, người làm công tác AT-VSLĐ; bố trí người làm công tác AT-VSLĐ nhưng không đáp ứng đủ điều kiện theo quy định của pháp luật; không thành lập mạng lưới an toàn, vệ sinh viên theo quy định của pháp luật… để phù hợp với quy định của Luật AT-VSLĐ.