Virus Nipah: Người nhiễm có biểu hiện gì?

(NLĐO) – Nhiễm virus Nipah thường khởi phát với các triệu chứng giống cúm như sốt cao, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, nôn ói, đau họng, dễ bị nhầm lẫn.

Bộ Y tế cho biết virus Nipah là virus RNA thuộc họ Paramyxoviridae, không phải tác nhân mới. Virus được phát hiện lần đầu tại Malaysia năm 1999, sau đó xuất hiện tại Bangladesh và Ấn Độ, gây nhiều đợt bùng phát nguy hiểm.

Đây là bệnh lây từ động vật sang người, qua thực phẩm nhiễm mầm bệnh hoặc tiếp xúc trực tiếp giữa người với người.

• Ngăn chặn virus Nipah: Cận cảnh máy quét hồng ngoại hiện đại tại sân bay Nội Bài

• Bộ Y tế cảnh báo nguy cơ lây virus Nipah qua thực phẩm

Virus Nipah khó phát hiện, tử vong cao

Theo PGS-TS-BS Đỗ Duy Cường, Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai, mức độ nguy hiểm lớn nhất của virus Nipah không nằm ở tốc độ lây lan mà ở tỉ lệ tử vong rất cao. Dù lây chậm hơn nhiều bệnh truyền nhiễm khác, Nipah có tỉ ệ tử vong 40–75%, tương đương cúm gia cầm và cao hơn nhiều bệnh nguy hiểm như tả, dịch hạch, COVID-19 hay viêm màng não do não mô cầu. Tuy nhiên, virus này không dễ lan rộng nhanh trong cộng đồng.

Các chuyên gia cũng cảnh báo virus có khả năng biến đổi, khiến đặc tính lây truyền có thể thay đổi theo thời gian. Vì vậy, giám sát dịch tễ liên tục được xem là yếu tố then chốt để phát hiện sớm nguy cơ bùng phát.

Một rủi ro đáng lưu ý khác là nguy cơ lây nhiễm trong cơ sở y tế. Do vừa lây qua đường hô hấp, vừa qua tiếp xúc và dịch tiết cơ thể, Nipah tiềm ẩn nguy cơ cao với nhân viên y tế nếu không tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp bảo hộ cá nhân và kiểm soát nhiễm khuẩn.

Hiện chưa có vắc-xin phòng bệnh hay thuốc điều trị đặc hiệu đối với virus Nipah. Nhiều bệnh nhân sau khi khỏi vẫn đối mặt với các di chứng thần kinh và vấn đề sức khỏe kéo dài.

Triệu chứng thường gặp khi nhiễm virus Nipah

Theo PGS Cường, virus Nipah là bệnh khó nhận diện do biểu hiện lâm sàng đa dạng, không điển hình. Ở giai đoạn đầu, người bệnh thường chỉ có các triệu chứng nhẹ như sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, ho hoặc rối loạn tiêu hóa, dễ nhầm với cúm hay viêm đường hô hấp thông thường, khiến việc phát hiện sớm gặp nhiều khó khăn.

Hình ảnh chụp não thường chỉ ghi nhận các tổn thương nhỏ, rải rác, không đặc hiệu. Thời gian ủ bệnh trung bình 4–14 ngày cũng làm tăng nguy cơ lây lan âm thầm trong cộng đồng trước khi ca bệnh được phát hiện.

Một số trường hợp diễn tiến nhanh sang viêm não, viêm màng não với các biểu hiện rối loạn ý thức, co giật, hôn mê, kèm suy hô hấp.

PGS Cường nhấn mạnh, điểm nguy hiểm nhất của virus Nipah là tỉ lệ tử vong cao. Những người sống sót có thể để lại di chứng thần kinh lâu dài như suy giảm trí nhớ, rối loạn cảm xúc, co giật, hạn chế vận động; thậm chí virus có thể tái hoạt động sau nhiều tháng hoặc nhiều năm.

Theo tiến sĩ – bác sĩ Hoàng Minh Đức, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), virus Nipah lây truyền qua nhiều con đường. Trong tự nhiên, dơi ăn quả là vật chủ chính, từ đó lây sang các động vật nuôi như lợn, dê, chó, mèo, gia súc thông qua trái cây hoặc nguồn nước nhiễm dịch tiết.

Tại các trang trại chăn nuôi tập trung, mầm bệnh có thể phát tán nhanh giữa các cá thể, đóng vai trò "khuếch đại" trước khi lây sang người. Nguy cơ nhiễm bệnh tăng cao khi con người tiếp xúc trực tiếp với động vật mắc bệnh hoặc chất thải của chúng mà không có biện pháp bảo hộ.

Virus cũng có thể lây qua thực phẩm bị ô nhiễm, như trái cây chưa rửa sạch dính dịch tiết của dơi. Lây truyền từ người sang người chủ yếu xảy ra khi tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, máu hoặc chất bài tiết của người bệnh; virus không lây qua không khí.

Vì vậy, các ổ dịch thường khu trú trong gia đình hoặc cơ sở y tế, đặc biệt ở nhóm người chăm sóc không được bảo hộ đầy đủ.