Phục dựng đoạn tường Hoàng thành Huế bị chê “nhìn đau con mắt”

(NLĐO) - Đoạn tường dài 15 m Hoàng thành Huế bị sập đã được xây lại theo nguyên tắc bảo tồn với lớp "áo" theo nguyên bản nên có người chê "nhìn đau con mắt".

Những ngày qua, nhiều hình ảnh và clip lan truyền trên mạng xã hội ghi lại đoạn tường Hoàng thành (vòng thành thứ 2 của Kinh thành Huế) phía mặt Đông giáp đường Đặng Thái Thân, phường Phú Xuân (TP Huế) vừa được phục dựng sau sự cố sập do mưa lũ.

Phục dựng đúng quy trình nhưng "nhìn đau con mắt"

Điều khiến dư luận chú ý không phải việc tu bổ, mà là diện mạo của đoạn tường mới. Nhiều ý kiến cho rằng công trình được xây dựng "đúng quy trình" theo nguyên tắc bảo tồn nhưng lại quá mới, lớp vữa trát phẳng, phần đỉnh vuông vức và sắc cạnh, tạo cảm giác "nhìn đau con mắt" giữa tổng thể rêu phong của Hoàng thành hàng trăm năm tuổi.

Một số người góp ý nên để lộ gạch cũ, hạn chế tô trát nhằm giữ dấu vết thời gian, thay vì tạo nên một mảng tường mới tinh khác biệt với cảnh quan xung quanh.

Trao đổi về vấn đề này, ông Phùng Văn Hoàng, Giám đốc Ban Quản lý dự án thuộc Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế, cho biết đoạn tường Hoàng thành bị sập vào tháng 10-2025 do ảnh hưởng mưa lũ. Sau đó, UBND TP Huế đã ban hành lệnh xây dựng công trình khẩn cấp để xử lý sự cố, bảo đảm an toàn cho di tích.

Theo ông Hoàng, việc tu bổ được thực hiện theo đúng quy định của Luật Di sản văn hóa và các nghị định hướng dẫn liên quan. Hồ sơ khảo sát, thiết kế đều dựa trên hiện trạng và dữ liệu gốc còn lưu giữ của công trình. Được Sở Xây dựng, Sở Văn hóa và Thể thao TP Huế thẩm định, phê duyệt trước khi phục dựng.

Kết quả khảo sát cho thấy cấu trúc nguyên bản của tường Hoàng thành gồm gạch vồ kết hợp lớp vữa truyền thống bằng vôi và các phụ gia khác; bên trong độn đất sét, toàn bộ đặt trên nền cát cố định không có chân móng.

Tuy nhiên, sau hơn 200 năm chịu tác động của thời tiết khắc nghiệt và yếu tố con người, nhiều đoạn tường đã xuống cấp nghiêm trọng, nứt gãy, sụt lún, xô lệch. Trong đó, phần mũ tường là khu vực hư hỏng nặng nhất vì thường xuyên chịu mưa nắng trực tiếp.

Lý giải việc đoạn tường mới có màu sắc và hình thức khác biệt, đại diện Ban Quản lý dự án cho biết nguyên nhân chủ yếu nằm ở lớp "vữa áo hoàn thiện". Theo đó, tường Hoàng thành nguyên thủy vốn được phủ lớp vôi vữa trát hoàn thiện bên ngoài, phần mũ tường bên trên. Qua thời gian dài, lớp này bị phong hóa và bong tróc diện rộng, hiện chỉ còn dấu tích ở một số vị trí.

Vì vậy, khi phục dựng thì phải làm lại theo nguyên bản như vậy và có kiến trúc như Tử Cấm thành (vòng tường trong cùng) của di tích Kinh thành Huế đã được phục dựng.

Theo đơn vị quản lý, đoạn tường được phục hồi chỉ dài khoảng 15 m, chiếm tỉ lệ rất nhỏ so với tổng chiều dài hơn 2 km của Hoàng thành nên sự khác biệt hiện nay dễ tạo cảm giác "lệch tông".

"Do đoạn tường vừa hoàn thành lớp vữa trát mới nên hiệu ứng thị giác tạo ra sự khác biệt khá rõ so với các đoạn tường lân cận đã xuống cấp, rêu phong, phong hóa. Tuy nhiên, theo thời gian, lớp vữa này sẽ nhuốm màu thời gian và dần tương đồng với khu vực xung quanh", ông Hoàng nói.

Nghiên cứu trùng tu toàn bộ Hoàng thành

Ban Quản lý dự án cũng cho biết đây là công trình mang tính khẩn cấp cũng như thí điểm nhằm kiểm chứng các giải pháp kỹ thuật để vừa đảm bảo an toàn kết cấu, vừa giữ tối đa yếu tố gốc của di tích. Hiện dự án đang hoàn công, hoàn thiện hồ sơ để các cơ quan chức năng nghiệm thu.

Trong quá trình phục dựng, đơn vị thi công sử dụng gạch vồ và vữa truyền thống, đồng thời tận dụng tối đa gạch nguyên thủy còn đảm bảo chất lượng. Tuy nhiên, để tăng độ bền và ổn định, một số cấu trúc bên trong đã được điều chỉnh như thay phần đất độn bằng gạch liên kết, bổ sung lớp bê tông ở chân móng.

Hiện, Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế đang xây dựng dự án tu bổ tổng thể Hoàng thành. Theo đơn vị này, khi dự án được triển khai sẽ lấy ý kiến rộng rãi từ các chuyên gia và người dân nhằm đảm bảo yếu tố mỹ quan, nguyên bản, đồng thời phát huy tối đa giá trị của di sản quốc gia đặc biệt.