Theo Thông tư 50/2025 của Bộ Công Thương, từ ngày 1-6-2026, tất cả cửa hàng kinh doanh xăng dầu trên toàn quốc bắt buộc chuyển sang phân phối xăng E10, thay thế hoàn toàn xăng khoáng RON 95.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân khẳng định việc sử dụng xăng E10 mang lại lợi ích kép, vừa giúp giảm thiểu lượng khí nhà kính phát thải ra môi trường, vừa góp phần bảo vệ hệ sinh thái và làm giảm sự phụ thuộc của quốc gia vào các nguồn nhiên liệu hóa thạch đang dần cạn kiệt.

Cơ quan quản lý nhà nước vẫn duy trì phân phối xăng E5 đến hết năm 2030 để đáp ứng nhu cầu đa dạng của người sử dụng, đặc biệt là nhóm khách hàng đang sở hữu các phương tiện đời cũ.

Xăng E10 được pha trộn từ 90% xăng khoáng và 10% ethanol sinh học. Thành phần ethanol thường được sản xuất từ các nguồn nguyên liệu tái tạo như mía, bắp hoặc khoai mì. Đây là loại nhiên liệu đang được nhiều quốc gia khuyến khích sử dụng nhằm giảm phát thải và tăng tỉ lệ sử dụng năng lượng tái tạo trong giao thông vận tải.

Theo Bộ Công Thương, ethanol nguyên chất (E100) có hàm lượng oxy khoảng 34,7% và chỉ số octan đạt khoảng 108 RON, cao hơn đáng kể so với xăng thông thường. Nhờ đó, ethanol có khả năng cải thiện tính chống kích nổ, giúp quá trình cháy trong buồng đốt diễn ra ổn định hơn và nâng cao hiệu quả vận hành của động cơ.

Tuy nhiên, ethanol cũng có những đặc tính khác biệt về năng lượng. Theo PGS-TS Đỗ Văn Dũng, Chủ tịch Hội Ô tô và Thiết bị động lực TPHCM, nhiệt trị của xăng khoáng thường dao động từ 32 - 34 MJ/lít, trong khi ethanol chỉ đạt khoảng 21 - 23 MJ/lít. Vì vậy, khi pha trộn thành E10, mật độ năng lượng của nhiên liệu giảm khoảng 3 - 4% so với xăng khoáng thuần túy.

Về mặt lý thuyết, điều này đồng nghĩa động cơ có thể cần tiêu thụ nhiều nhiên liệu hơn một chút để tạo ra cùng mức công suất. Tuy nhiên, mức chênh lệch trên thực tế thường không lớn và còn phụ thuộc vào công nghệ động cơ cũng như điều kiện vận hành.

Ngoài các thông số năng lượng, ethanol còn có khả năng hút ẩm và hòa tan khá mạnh. Trong điều kiện khí hậu nóng ẩm như Việt Nam, hơi nước từ môi trường có thể xâm nhập vào bình chứa nhiên liệu thông qua hệ thống thông hơi. Khi lượng nước tích tụ đủ lớn, hỗn hợp ethanol và nước có thể tách khỏi xăng và lắng xuống đáy bình chứa.

Hiện tượng này không phải là vấn đề phổ biến đối với các phương tiện đời mới được thiết kế tương thích với nhiên liệu sinh học. Tuy nhiên, ở những dòng xe cũ sử dụng vật liệu cao su tự nhiên hoặc các chi tiết chưa được thiết kế cho ethanol, nguy cơ xuống cấp có thể xuất hiện sau thời gian dài sử dụng.

PGS-TS Đàm Hoàng Phúc, ĐH Bách khoa Hà Nội, cho biết ethanol về bản chất là một dung môi. Chất này không gây ảnh hưởng đáng kể đến các chi tiết kim loại hiện đại, nhưng có thể tác động đến một số vật liệu phi kim như gioăng, phớt, ống dẫn nhiên liệu hoặc cao su đời cũ. Theo thời gian, các chi tiết này có thể bị trương nở, nứt hoặc giảm độ bền, dẫn đến nguy cơ rò rỉ nhiên liệu.

Bên cạnh đó, đặc tính tẩy rửa của ethanol cũng khiến các cặn bẩn tích tụ lâu ngày trong bình nhiên liệu được cuốn trôi nhanh hơn. Những tạp chất này có thể làm bẩn lọc nhiên liệu hoặc ảnh hưởng đến kim phun nếu hệ thống bảo dưỡng không được thực hiện định kỳ.

Một hiện tượng được nhiều người sử dụng xe quan tâm là đèn báo lỗi động cơ (check engine) có thể xuất hiện sau khi chuyển sang dùng E10. Theo các chuyên gia, đây chủ yếu là phản ứng của bộ điều khiển động cơ (ECU) khi phát hiện sự thay đổi trong quá trình cháy nhiên liệu.

Phần lớn ô tô đang lưu hành tại Việt Nam được hiệu chỉnh để vận hành với xăng RON 92 hoặc RON 95. Khi sử dụng E10, ECU sẽ liên tục nhận tín hiệu từ cảm biến oxy để điều chỉnh lượng nhiên liệu phun vào buồng đốt thông qua các thông số như Short-term Fuel Trim (STFT) và Long-term Fuel Trim (LTFT).

Nếu mức hiệu chỉnh vượt quá giới hạn cho phép của nhà sản xuất, hệ thống có thể kích hoạt đèn báo lỗi cùng các mã chẩn đoán như P0171 hoặc P0174. Tình trạng này thường dễ xảy ra hơn ở các xe đời cũ sử dụng cảm biến oxy dải hẹp, trong khi các mẫu xe thế hệ mới với cảm biến dải rộng có khả năng thích ứng tốt hơn với nhiên liệu chứa ethanol.

Vấn đề được người dân quan tâm nhất là khả năng tương thích của phương tiện. Theo Bộ Công Thương, các nghiên cứu hiện nay cho thấy phần lớn xe cơ giới đang lưu hành có thể sử dụng loại nhiên liệu này mà không cần can thiệp hay cải tạo động cơ.

Đại diện Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) cho biết các dòng xe do 5 thành viên - gồm Honda, Yamaha, Piaggio, SYM và Suzuki - sản xuất cơ bản đều có khả năng vận hành bằng xăng E10, bao gồm nhiều mẫu xe đã được đưa ra thị trường 20-25 năm trước.

Riêng Suzuki lưu ý một số trường hợp cần được kiểm tra trước khi sử dụng E10, gồm các mẫu Viva 110, Smash, Smash Revo, Shogun, Amity, AN125, GN125, Hayate, EN150, UA125 và GD110.

Theo Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), qua đánh giá sơ bộ, các mẫu xe đang sản xuất và phân phối hiện nay đều được thiết kế tương thích với nhiên liệu E10. Tuy nhiên, hiệp hội cũng bày tỏ sự thận trọng đối với một số dòng xe đời cũ được phát triển trong giai đoạn nhiên liệu sinh học chưa phổ biến.

Tổng hợp từ các hãng thành viên VAMA cho thấy một số mẫu xe sản xuất trước năm 2006 có thể không tương thích hoàn toàn với E10. Chẳng hạn, một doanh nghiệp thuộc VAMA cho biết có mẫu xe tải nhẹ sản xuất từ năm 1996 có thiết kế chưa phù hợp với nhiên liệu sinh học, tuy nhiên đã ngừng sản xuất vào năm 2023 sau khi bán ra hơn 60.000 chiếc.

Còn các thương hiệu lớn như Ford, Toyota, Honda và Mitsubishi đều xác nhận những mẫu xe đang kinh doanh hiện nay có thể sử dụng xăng E10.

VAMA kiến nghị tiếp tục bán song song xăng khoáng và E10 trong giai đoạn đầu, đồng thời tăng cường kiểm soát chất lượng từ khâu phối trộn đến phân phối.

Đáng chú ý, khảo sát tại một số cửa hàng sửa chữa xe máy ở TPHCM, phóng viên ghi nhận một số phản ánh của người sử dụng về hiện tượng khó khởi động, xe tăng tốc chậm hơn hoặc tiêu hao nhiên liệu nhiều hơn sau khi sử dụng xăng E10. Tuy nhiên, các kỹ thuật viên đều cho rằng còn quá sớm để đưa ra kết luận về mối liên hệ trực tiếp giữa các hiện tượng này với nhiên liệu.

Dữ liệu từ Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) cho thấy sau hơn 8 tháng triển khai thí điểm tại TPHCM, doanh nghiệp chưa nhận được phản ánh tiêu cực hoặc sự cố liên quan loại nhiên liệu này. Sản lượng tiêu thụ E10 đã tăng khoảng 40% so với thời điểm bắt đầu thử nghiệm.

Theo các chuyên gia kỹ thuật, dù phần lớn phương tiện hiện đại đều có thể vận hành ổn định với xăng E10 song để hạn chế những tác động không mong muốn, cần có những biện pháp phù hợp.

Đối với các dòng xe sử dụng hệ thống phun xăng điện tử, kỹ thuật viên có thể hiệu chỉnh lại phần mềm điều khiển động cơ (ECU) nhằm tối ưu khả năng thích nghi với nhiên liệu chứa ethanol. Quá trình này thường được thực hiện trên băng thử công suất (dyno), kết hợp với cảm biến oxy dải rộng để xác định chính xác tỉ lệ hòa khí và thời điểm đánh lửa phù hợp.

Thông qua việc tinh chỉnh bản đồ phun nhiên liệu, động cơ có thể được bù đắp phần năng lượng thấp hơn của ethanol. Trong nhiều trường hợp, thời gian mở kim phun được tăng khoảng 3-5% để duy trì hiệu suất vận hành. Ngoài ra, các thông số liên quan đến đánh lửa, khởi động nguội và điều khiển phụ trợ cũng có thể được điều chỉnh nhằm nâng cao khả năng thích ứng với E10.

Với người sử dụng, lưu ý quan trọng nhất là bảo dưỡng hệ thống nhiên liệu định kỳ, đặc biệt đối với các dòng xe đời cũ. Những chi tiết như ống dẫn, gioăng hoặc phớt cao su đã lão hóa nên được thay thế bằng vật liệu có khả năng tương thích tốt hơn với ethanol.

Đối với xe ít sử dụng hoặc thường xuyên để lâu trong garage, chủ xe nên duy trì mức nhiên liệu cao trong bình để giảm khoảng không chứa hơi ẩm, đồng thời khởi động xe định kỳ nhằm bảo đảm nhiên liệu luôn được lưu thông. Một số xưởng dịch vụ cũng khuyến nghị vệ sinh bình xăng và kim phun trước khi chuyển sang sử dụng E10 để hạn chế tình trạng cặn bẩn bong ra trong giai đoạn đầu.

Riêng với các mẫu xe cổ, xe dùng chế hòa khí hoặc phương tiện có tuổi đời cao, chủ sở hữu nên tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi chuyển đổi nhiên liệu. Trong quá trình sử dụng, việc kiểm tra lọc nhiên liệu, kim phun và các chi tiết liên quan cần được thực hiện theo lịch bảo dưỡng của nhà sản xuất.

Nếu đèn báo lỗi động cơ (check engine) xuất hiện, người dùng nên đưa xe đến garage có thiết bị chẩn đoán OBD-II để xác định nguyên nhân và xử lý kịp thời, tránh để những lỗi nhỏ ảnh hưởng đến khả năng vận hành lâu dài của phương tiện.

Để chuẩn bị cho lộ trình mở rộng sử dụng nhiên liệu sinh học, Bộ Công Thương cho biết đang phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu, đề xuất nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất, phối trộn và phân phối xăng E10.

TS Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công - Bộ Công Thương, cho biết bộ đã chủ động kiến nghị Chính phủ xem xét các chính sách về thuế đối với xăng dầu nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, qua đó góp phần giảm chi phí và thúc đẩy phát triển thị trường nhiên liệu sinh học.

Theo ông Đào Duy Anh, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục đồng hành với doanh nghiệp trong quá trình triển khai, đồng thời nghiên cứu các cơ chế phù hợp để hoạt động phối trộn, phân phối được thực hiện hiệu quả và ổn định.

Ngay từ giai đoạn thí điểm, nhiều lãnh đạo của Bộ Công Thương cùng các doanh nghiệp đầu mối như Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) và Petrolimex đã trực tiếp sử dụng xăng sinh học và chưa ghi nhận khác biệt đáng kể về chi phí vận hành hay khả năng hoạt động của động cơ so với xăng khoáng.

Để bảo đảm chất lượng sản phẩm, Bộ Công Thương yêu cầu tập trung kiểm soát ba nội dung trọng tâm gồm chất lượng xăng nền dùng để phối trộn, tỉ lệ pha trộn ethanol theo đúng quy chuẩn kỹ thuật và công tác kiểm tra thường xuyên tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Các đơn vị chức năng cũng được giao nhiệm vụ tăng cường tiếp nhận phản ánh từ doanh nghiệp và người tiêu dùng nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các trường hợp vi phạm.

Song song với công tác quản lý, Bộ Công Thương xác định truyền thông là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao nhận thức của người dân về lợi ích của nhiên liệu sinh học đối với môi trường, phát triển kinh tế và bảo đảm an ninh năng lượng. Cơ quan này cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện các tài liệu hướng dẫn sử dụng, cung cấp thêm thông tin kỹ thuật để người tiêu dùng yên tâm trong quá trình chuyển đổi sang xăng E10.

Giải đáp hàng loạt câu hỏi về xăng E10

Ô tô, xe máy, động cơ máy cắt cỏ, bơm nước, máy thổi lá, máy nông nghiệp dùng xăng… quá cũ, không khẳng định sự tương thích với xăng E10?

Có thể sử dụng xăng E5.

Có cần điều chỉnh động cơ khi chuyển sang dùng E10?

Thông thường không cần điều chỉnh động cơ khi chuyển sang E10, tuy nhiên đối với các động cơ đời cũ, nên tham khảo ý kiến các chuyên gia.

Sử dụng xăng E10 có làm yếu xe?

Khó nhận thấy sự khác biệt rõ rệt trong điều kiện vận hành bình thường, nhưng nếu bình xăng và đường dẫn có rỉ sét, cặn thì có thể gây tắc, giảm lưu lượng xăng bơm vào buồng đốt làm xe yếu đi.

E10 có làm hao xăng hơn không?

Một số thử nghiệm ghi nhận chênh lệch tiêu hao nhiên liệu khoảng 2-3%, tuy vậy cũng có một số loại xe trong một số thử nghiệm lại cho kết quả ngược lại.

Nếu phương tiện bị hỏng do việc sử dụng xăng E10 gây ra, cơ quan, đơn vị nào chịu trách nhiệm?

Nếu có đủ bằng chứng chứng minh là lỗi do xăng E10 gây ra thì trước hết là đơn vị cung cấp xăng E10 chịu trách nhiệm, sau đó đến cơ quan nhà nước quản lý xăng dầu.