Luật BHXH năm 2024 quy định giảm thời gian đóng tối thiểu xuống 15 năm và bổ sung chế độ trợ cấp hưu trí xã hội, thắp lên cơ hội hưởng lương hưu cho hàng triệu lao động.

Từ ngày 1-7-2025, những quy định mới của Luật BHXH năm 2024 được áp dụng. Theo đó, hàng loạt thay đổi liên quan trực tiếp đến điều kiện hưởng, mức lương hưu và chính sách hỗ trợ người cao tuổi. 

 Với tiêu chí linh hoạt, các quy định mới nhằm bảo đảm người lao động dễ dàng tiếp cận quyền lợi an sinh, tự chủ tài chính khi bước sang tuổi nghỉ hưu. Việc hiểu rõ các chính sách này giúp người tham gia chủ động lập kế hoạch đóng bảo hiểm tối ưu cho bản thân.

Theo Luật BHXH năm 2024, người lao động đủ tuổi nghỉ hưu chỉ cần có từ đủ 15 năm đóng BHXH trở lên là đủ điều kiện hưởng lương hưu hằng tháng. Quy định này áp dụng chung cho cả người tham gia bắt buộc và tự nguyện, trừ trường hợp nghỉ hưu do bị suy giảm khả năng lao động thì vẫn bắt buộc phải đóng đủ 20 năm.

Người lao động khi đến tuổi nghỉ hưu nhưng còn thiếu số năm đóng có thể đóng gộp một lần cho thời gian còn thiếu (tối đa 5 năm, tương đương 60 tháng) để đủ điều kiện. 

Về mức hưởng hàng tháng, lao động nữ có 15 năm đóng sẽ được hưởng 45% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng, mỗi năm đóng thêm cộng 2%, tối đa đạt 75% khi có 30 năm đóng. Đối với lao động nam, đóng từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm thì 15 năm đầu tiên hưởng 40%, mỗi năm sau cộng 1%. Đạt đủ 20 năm đóng sẽ hưởng 45%, từ năm thứ 21 trở đi mỗi năm cộng thêm 2%, tối đa 75% khi đạt 35 năm đóng.

Mức lương hưu hàng tháng thấp nhất dành cho người có từ đủ 20 năm đóng trở lên sẽ bằng mức tham chiếu. Khi chưa bãi bỏ mức lương cơ sở, mức tham chiếu tương đương mức lương cơ sở là 2.340.000 đồng/tháng. 

Về căn cứ tính lương hưu, việc tính bình quân tiền lương đối với khu vực ngoài Nhà nước được tính trên toàn bộ thời gian tham gia, trong khi khu vực nhà nước áp dụng tính theo các giai đoạn đối với người tham gia trước ngày 1-7-2025.

Lộ trình tuổi nghỉ hưu trong năm 2026 là 61 tuổi 6 tháng đối với nam và 57 tuổi đối với nữ làm việc trong điều kiện bình thường. Các trường hợp làm công việc nặng nhọc, độc hại, làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, khai thác than hầm lò, hoặc suy giảm khả năng lao động được quyền nghỉ hưu sớm. Người bị HIV/AIDS do tai nạn rủi ro nghề nghiệp được hưởng lương hưu khi đủ 15 năm đóng mà không phụ thuộc độ tuổi. 

Tuy nhiên, nếu nghỉ hưu sớm do suy giảm khả năng lao động, người lao động sẽ bị giảm trừ 2% tỉ lệ hưởng cho mỗi năm nghỉ trước tuổi.

Bên cạnh lương hưu, luật bổ sung loại hình trợ cấp hưu trí xã hội do ngân sách nhà nước chi trả. Đối tượng hưởng là công dân Việt Nam từ đủ 75 tuổi trở lên, hoặc người từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi thuộc diện hộ nghèo, hộ cận nghèo. Điều kiện kiên quyết là những người này hiện không được hưởng lương hưu hay trợ cấp BHXH hàng tháng.

Mức trợ cấp hưu trí xã hội chung từ 1-7-2025 được quy định là 500.000 đồng/tháng. Riêng tại địa bàn TPHCM, mức trợ cấp này đã được thông qua là 650.000 đồng/tháng từ tháng 9-2025. 

Người hưởng trợ cấp còn được nhà nước đóng bảo hiểm y tế và hỗ trợ chi phí mai táng khi qua đời. Việc đăng ký hưởng khoản trợ cấp này được thực hiện tại UBND cấp xã, phường, hoặc đặc khu nơi cư trú.

Về thủ tục giải quyết hồ sơ hưu trí, người tham gia tự nguyện có thể nộp hồ sơ tại bất kỳ cơ quan BHXH nào thuận tiện. Thời hạn giải quyết hồ sơ tối đa là 12 ngày làm việc. 

Ngoài ra, quy định mới cũng giới hạn chặt chẽ hiệu lực của văn bản ủy quyền cho người khác nhận thay lương hưu; theo đó, các văn bản ủy quyền được lập từ ngày 1-7-2025 trở đi sẽ chỉ có thời hạn tối đa là 12 tháng.