Người TPHCM có nhiều cách để bắt đầu buổi sáng, ly cà phê chính là chất xúc tác để mọi người bước vào ngày làm việc.

Từ trung tâm thành phố, đặc biệt là phường Sài Gòn, với những ly cà phê bệt của giới trẻ hay cà phê pha máy của viên chức công sở, cho đến khu vực phường Chợ Lớn - nơi những quán cà phê siêu đất trên bếp lửa hồng bền bỉ giữ trọn thói quen của nhiều thế hệ..., TPHCM vẫn tồn tại hai dòng chảy: Một bên hiện đại, linh hoạt và không ngừng dịch chuyển; một bên chậm rãi, sâu lắng và gắn chặt với ký ức của cộng đồng. Hai nhịp sống ấy tạo nên mảnh ghép văn hóa rất riêng của vùng đất Sài Gòn, Chợ Lớn, Gia Định.

_{Cà phê bệt và những góc vỉa hè}

Khi thành phố vừa thức giấc, cà phê bệt đã trở thành một phần trong thói quen của giới trẻ, đặc biệt là các sinh viên. 

Dưới những tán cây cổ thụ tại Công viên 30/4 hay bên thềm Bưu điện Thành phố, từng nhóm sinh viên mang theo đồ ăn sáng, mỗi người cầm một ly cà phê, rôm rả chuyện trò.

Không cầu kỳ về cách pha hay nguồn gốc hạt, hương vị cà phê ở đây thường không quá đậm, mà thanh nhẹ và ngọt hậu, giúp tinh thần tỉnh táo, phù hợp với thị hiếu của giới trẻ. Cà phê không chỉ để uống, mà trở thành chất dẫn cho những cuộc trò chuyện, từ chuyện học hành, công việc đến những dự định tương lai.

Với Huỳnh Ngọc Trâm Anh (22 tuổi, sinh sống tại phường Tân Sơn Nhì), cà phê bệt thiếu bàn ghế nhưng "có đủ mọi thứ". Chỉ với một ly cà phê trên tay, bạn bè có thể ngồi sát bên nhau, bỏ lại những khoảng cách thường ngày để thoải mái chia sẻ đủ chuyện trên đời. 

"Ly cà phê như kéo mọi người lại gần hơn, khiến câu chuyện nối dài không dứt" - Trâm Anh bày tỏ.

Không gian mở, không ranh giới, mọi người ngồi cạnh nhau, chia sẻ chuyện đời thường. Sức hút của cà phê bệt nằm ở sự tự do, gần gũi và hợp túi tiền đủ để các bạn trẻ nạp nguồn năng lượng cho một ngày mới.

Tương đồng với tinh thần phóng khoáng của cà phê bệt, những góc cà phê vỉa hè mở sát lòng đường tại khu vực trung tâm lại trở thành một "văn phòng thứ hai" đặc trưng của giới công sở TPHCM. 

Giữa âm thanh hối hả của dòng xe cộ xuôi ngược, những chiếc ghế nhựa thấp được tận dụng triệt để: một chiếc để ngồi, một chiếc làm bàn kê, tạo nên một không gian làm việc lộ thiên hiệu quả. Đây vừa là nơi thưởng thức thức uống, vừa là địa điểm để các đồng nghiệp cùng ngồi lại, tranh thủ trao đổi về những kế hoạch cho ngày làm việc sắp tới trước khi chính thức bước vào văn phòng làm việc.

Tại các điểm dừng chân này, gu thưởng thức đã có sự chuyển dịch rõ rệt sang dòng cà phê pha máy với hương vị đậm, mang theo chút đắng hòa quyện cùng hậu vị chua nhẹ đặc trưng. Những ly cà phê sóng sánh không chỉ giải khát mà còn là một "liều thuốc" tinh thần, giúp xua tan những mệt mỏi để kích hoạt sự tỉnh táo cho một ngày dài.

Anh Trần Khánh Duy (33 tuổi, sống tại phường Chánh Hưng) bộc bạch: "Một ly cà phê pha máy bên lề đường, ngồi cùng đồng nghiệp, đôi khi nảy ra nhiều ý tưởng cho công việc hiệu quả hơn cả một cuộc họp trong phòng kín. Vị đắng, chút chua nhẹ hòa vào nhịp phố khiến tôi thấy mình đang thật sự chuyển động cùng thành phố trước khi bước vào guồng quay deadline".

Mô hình cà phê "mở" xóa tan sự căng thẳng của công việc. Trong cái nắng sớm, nhâm nhi vị đắng xen lẫn hương thơm nồng nàn bên lề đường như thể giúp cho giới công sở tìm thấy sự cân bằng.

Ly cà phê ở chợ truyền thống, mang theo ký ức một cộng đồng

Rời những góc vỉa hè nơi cà phê trở thành một phần của nhịp sống trẻ, hành trình đi sâu vào Chợ Lớn mở ra một mảnh ghép khác - nơi ly cà phê không còn chạy theo xu hướng, mà gắn chặt với nếp sinh hoạt của cộng đồng người Hoa.

Nếu trung tâm phường Sài Gòn là "sàn diễn" của những xu hướng mới thì tại Chợ Lớn, các khu chợ truyền thống như chợ Phùng Hưng, chợ Thiếc hay chợ Học Lạc lại là "thánh địa" của những ly cà phê mang phong vị nguyên bản. 

Tại đây, hương cà phê nồng nàn không đến từ những chiếc máy pha hiện đại, mà thơm mùi củi lửa, mời gọi khách vào những quán nhỏ giản dị. 

Từ sáng sớm, khi chợ còn thưa người, người bán bắt đầu nhóm bếp, đun nước và chuẩn bị những mẻ cà phê đầu ngày phục vụ cho các tiểu thương và người lao động quanh khu vực.

Cách pha chế ở đây vẫn giữ kiểu truyền thống, phổ biến là cà phê vợt, ủ trong ấm nhôm hoặc siêu đất để giữ nhiệt. Không có công thức đo lường cụ thể, mọi thao tác đều dựa vào kinh nghiệm. Ly cà phê vì vậy đậm, có độ sánh và hậu vị kéo dài – kiểu hương vị đã gắn với nhiều thế hệ ở Chợ Lớn.

Không gian quanh ly cà phê cũng mang dấu ấn rõ nét của cộng đồng người Hoa. Buổi sáng, những nhóm khách lớn tuổi ngồi quanh quầy nhỏ, gọi ly bạc xỉu hoặc cà phê đen, vừa uống vừa trò chuyện bằng tiếng Quảng Đông, Tiều xen lẫn tiếng Việt. Thói quen này đã được duy trì suốt hàng chục năm. 

Ông Trần Bình (67 tuổi, ngụ phường Chợ Lớn) cho biết mỗi sáng, ông ghé quán quen trong chợ, không chỉ để uống cà phê mà còn để gặp lại bạn cũ, nghe và kể những câu chuyện đời thường.

Những năm gần đây, các quầy cà phê trong chợ truyền thống cũng trở thành điểm dừng chân của du khách và người trẻ. Nhiều người lần đầu ghé Chợ Lớn tỏ ra tò mò với cách pha cà phê bằng vợt vải, dừng lại để thử một ly ngay giữa không gian chợ. 

Trong những cuộc trò chuyện ngắn, chính những vị khách quen lại trở thành người kể chuyện, chia sẻ về lịch sử quán, cách pha và cả cách uống sao cho "đúng vị". Sự cởi mở này khiến ly cà phê trở thành cầu nối tự nhiên giữa người địa phương và khách ghé thăm.

Trong dòng chảy của đô thị hiện đại, những quầy cà phê nhỏ trong chợ truyền thống vẫn tồn tại theo cách riêng: không chạy theo xu hướng, không quảng bá mà bền bỉ gắn với thói quen hằng ngày. Đây là một lát cắt trầm, giữ lại nếp sống và mối liên kết của một cộng đồng lâu năm.