Bác sĩ đến bên người yếu thế

Ba tháng trước, bà Trần Ái Hoa (gần 70 tuổi) được đưa vào Trung tâm Hỗ trợ xã hội TP HCM trong tình trạng sức khỏe suy giảm nặng sau tai biến mạch máu não. Không còn khả năng tự chăm sóc, đi lại khó khăn, tinh thần bà càng suy sụp sau biến cố mất người con gái duy nhất vì bệnh ung thư.

Niềm vui giản dị

Trước khi vào trung tâm, hai mẹ con bà Hoa sống trong căn phòng trọ nhỏ. Tai biến khiến bà cần được theo dõi y tế thường xuyên, song hoàn cảnh kinh tế không cho phép. "Tôi bị tai biến khoảng một năm, chỉ mua thuốc uống cầm chừng. Con gái tôi bệnh nặng, không còn tiền đưa tôi đi khám. Khi nó mất, tôi thật sự không biết phải sống sao nữa" - bà Hoa nghẹn ngào.

Trong hoàn cảnh không người thân nương tựa, chủ nhà trọ và chính quyền địa phương đã hỗ trợ đưa bà vào Trung tâm Hỗ trợ xã hội TP HCM. Tại đây, bà được chăm sóc toàn diện từ ăn uống đầy đủ, sinh hoạt có người hỗ trợ, sức khỏe được theo dõi và điều trị đúng chỉ định. "Ở đây tôi được ăn đủ bữa, có người chăm sóc, còn được bác sĩ tới khám. Tôi tăng cân, khỏe hơn trước nhiều" - bà Hoa kể tiếp.

Cũng tại đây, bà Thạch Thị Hường (73 tuổi) không gia đình, thân nhân, sống nhiều năm nhưng không còn nhớ rõ thời gian. Trước đó, bà sống nhờ nhà người quen ở quận Tân Định, làm việc nhà để mưu sinh. Khi người chủ nhà ra nước ngoài, bà được chính quyền địa phương đưa vào trung tâm để được chăm sóc lâu dài. Mắc bệnh đái tháo đường nhiều năm nhưng do hoàn cảnh, việc theo dõi bệnh của bà rất hạn chế. "Có tiền thì đi khám, không thì tự mua thuốc uống. Từ khi vào trung tâm, sức khỏe của tôi được theo dõi hằng ngày, dùng thuốc đều đặn, đặc biệt được bác sĩ bệnh viện đến thăm khám định kỳ mỗi tháng. Không phải đi đâu, được khám tận nơi, tôi yên tâm lắm" - bà Hường bộc bạch.

BS Đỗ Thành Thạo, Phó Khu quản lý đối tượng - Trung tâm Hỗ trợ xã hội TP HCM, cho biết phần lớn người được chăm sóc tại trung tâm là người cao tuổi, trong đó nhiều trường hợp mắc các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, di chứng tai biến mạch máu não, sa sút trí tuệ. Trung tâm cũng tiếp nhận trẻ em, người khuyết tật và người lang thang, cơ nhỡ. "Trước khi vào trung tâm, đa số các đối tượng chỉ được kiểm tra sức khỏe ban đầu, việc điều trị chuyên sâu rất hạn chế. Khi được tiếp nhận, chúng tôi tổ chức chăm sóc liên tục vì với đặc thù người già yếu, liệt giường, nhu cầu y tế rất lớn" - BS Thạo chia sẻ.

Chung sức, đồng lòng

Trong nhiều năm, các cơ sở bảo trợ xã hội gặp khó khăn trong việc tuyển dụng và giữ chân bác sĩ. Chế độ đãi ngộ chưa tương xứng, môi trường chuyên môn hạn chế khiến nguồn nhân lực y tế tại chỗ "mỏng" và không ổn định. Đây được xem là "điểm nghẽn" lớn nhất trong công tác chăm sóc sức khỏe cho các đối tượng yếu thế. Sau khi chuyển về Sở Y tế TP HCM quản lý, công tác chăm sóc sức khỏe có bước chuyển rõ rệt.

Ông Nguyễn Tường Duy, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ xã hội TP HCM, cho biết hiện đơn vị đang quản lý 685 đối tượng, từ trẻ em đến người cao tuổi, người lang thang, không nơi nương tựa, trong đó có nhiều trường hợp mắc bệnh nặng như lao, HIV, rối loạn tâm thần. "Đây là đơn vị tuyến đầu, tiếp nhận đa dạng đối tượng. Sau khi sức khỏe và tinh thần ổn định, họ sẽ được phân loại, chuyển đến các cơ sở chuyên biệt phù hợp để tiếp tục nuôi dưỡng lâu dài. Thực tế phần lớn đối tượng được tiếp nhận từng sống lang thang, không nhà cửa, thân nhân. Nhiều người từ khi sinh ra đến lúc vào trung tâm chưa từng được khám bệnh tại bệnh viện" - ông Duy nói rõ.

Từ tháng 5-2025, sau khi Sở Y tế ký kết giao ước phối hợp, Bệnh viện An Bình (TP HCM) chính thức đồng hành với Trung tâm Hỗ trợ xã hội thành phố. Mỗi tháng, bệnh viện cử 20-30 bác sĩ, điều dưỡng đến khám sức khỏe toàn diện cho toàn bộ đối tượng; đồng thời, hỗ trợ đào tạo, tập huấn chuyên môn cho đội ngũ y tế tại chỗ. Khi bác sĩ bệnh viện trực tiếp đến khám, nhiều người xúc động, bật khóc. Riêng những ca bệnh vượt quá khả năng điều trị tại chỗ được chuyển tuyến kịp thời. Việc phối hợp trực tiếp với Bệnh viện An Bình giúp rút ngắn quy trình, nâng cao hiệu quả khám, chữa bệnh. Song song đó, Trung tâm Cấp cứu 115 tham gia hỗ trợ cấp cứu ngoại viện, đào tạo kỹ năng sơ cấp cứu cho cán bộ, nhân viên trung tâm, bảo đảm xử lý kịp thời các tình huống khẩn cấp như xử lý sặc, hóc, ngưng tim, ngưng thở…

Tiếp thêm động lực

Trung tâm Bảo trợ trẻ tàn tật mồ côi Thị Nghè cũng là một trong những điểm tựa cho người yếu thế. Bà Nguyễn Lý Ngọc Thu, Giám đốc trung tâm, cho hay hiện nơi đây đang nuôi dưỡng 318 trẻ khuyết tật, mồ côi và trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Nhiều em mắc bệnh lý nặng, khuyết tật phức tạp như bại não, rối loạn vận động, thiểu năng trí tuệ. Trước tháng 5-2025, khi còn trực thuộc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, công tác y tế tại trung tâm gặp nhiều khó khăn do thiếu bác sĩ thường trực. Việc đưa trẻ đi khám, nhất là hơn 150 trẻ không thể tự di chuyển, gây áp lực rất lớn về nhân lực và phương tiện. Từ khi chuyển về Sở Y tế, trung tâm đã phối hợp với nhiều bệnh viện chuyên khoa tổ chức hàng chục đợt khám, điều trị ngay tại chỗ. Bác sĩ thăm khám trực tiếp tại giường, kết hợp hệ thống cấp cứu 115 rút ngắn thời gian xử trí các ca khẩn cấp.

Theo bà Thu, giá trị lớn nhất của mô hình không chỉ nằm ở số lượt khám mà ở sự chăm sóc y tế liên tục, kịp thời, mang lại sự an tâm cho trẻ yếu thế và tiếp thêm động lực cho đội ngũ cán bộ, nhân viên. "Sự gắn kết chặt chẽ giữa ngành y tế và hệ thống bảo trợ xã hội chính là "chìa khóa" nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người yếu thế, từng bước hiện thực hóa mục tiêu không để ai bị bỏ lại phía sau" - bà Thu nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Tăng Minh, Phó Giám đốc Sở Y tế TP HCM, nhìn nhận mô hình phối hợp giữa bệnh viện - trung tâm bảo trợ - BHXH bước đầu phát huy hiệu quả, góp phần giảm gánh nặng tài chính và lan tỏa giá trị nhân văn. Tuy nhiên, chương trình vẫn đối mặt khó khăn về nhân lực, cơ sở vật chất và việc thiếu CCCD, mã định danh của một số đối tượng. Thời gian tới, sở sẽ tiếp tục mở rộng mô hình, đẩy mạnh chuyển đổi số, phối hợp cấp CCCD và thẻ BHYT tích hợp, hướng đến mục tiêu không ai bị bỏ lại phía sau trong công tác an sinh xã hội của thành phố.

Điểm tựa nhân văn

Theo Sở Y tế TP HCM, thành phố hiện có 19 trung tâm bảo trợ xã hội công lập đang chăm sóc 7.819 đối tượng, trong đó hơn 4.400 người khuyết tật đặc biệt nặng, gần 2.000 người cao tuổi và 763 trẻ em không nơi nương tựa. Bên cạnh đó, 89 cơ sở bảo trợ ngoài công lập đang chăm sóc gần 3.000 trường hợp. Trước đây, các đối tượng bảo trợ xã hội gặp nhiều rào cản khi tiếp cận dịch vụ y tế do khoảng cách xa bệnh viện, thiếu nhân lực y tế tại chỗ, cơ sở vật chất hạn chế và tỉ lệ sử dụng thẻ BHYT còn thấp. Trước thực trạng này, ngày 25-3-2025, Sở Y tế chính thức triển khai chương trình chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người yếu thế.

Chương trình phân công 16 bệnh viện đa khoa và chuyên khoa hỗ trợ các trung tâm bảo trợ xã hội, tổ chức khám, chữa bệnh BHYT tại chỗ, khám sức khỏe định kỳ, tập huấn sơ cấp cứu cho nhân viên, phối hợp Trung tâm Cấp cứu 115 trong vận chuyển cấp cứu, đồng thời hỗ trợ phục hồi chức năng và chỉnh hình cho người khuyết tật. Song song đó, Sở Y tế và BHXH TP HCM phối hợp triển khai khám, chữa bệnh BHYT ngay tại trung tâm, bảo đảm người yếu thế được thụ hưởng đầy đủ quyền lợi.