Bài dự thi cuộc thi viết "Người thầy thuốc trong tôi": Vị bác sĩ trong lòng dân

Nhắc đến ThS-BSCKII Nguyễn Năng Viện - Phó Giám đốc Điều hành Trạm Y tế (TYT) phường Cầu Kiệu, TP HCM - trong mắt nhiều người, ông không chỉ là người thầy thuốc đáng quý mà còn là chỗ dựa để gửi gắm niềm tin.

Con đường đầy ý nghĩa

"Nhà gần trạm nên mỗi khi mệt mỏi, đau chân, nhức xương…, tôi đều đến đây. Các bác sĩ ở đây, đặc biệt là BS Viện, luôn vui vẻ, hoạt bát, ân cần. Cách bác sĩ tiếp xúc thân tình với người bệnh làm những người dù đang đau đớn cũng cảm thấy nhẹ lòng, cứ như người thân đang chăm sóc nhau vậy" - bà Lý Thị Thu (61 tuổi, ở phường Hạnh Thông, TP HCM) chia sẻ.

Với gia đình chị Trịnh Thị Mỹ Hiệp (42 tuổi) thì tình cảm dành cho BS Viện càng đặc biệt hơn khi được ông chăm sóc sức khỏe cho cả nhà. "Tôi được theo dõi huyết áp, bệnh tim mạch, đau dạ dày; mẹ thì được khám đường ruột, phổi; cha được theo dõi huyết áp, hen suyễn và đái tháo đường. Mọi người trong nhà ai cũng quý mến ông" - chị Hiệp tỏ lòng.

Trước đó, tháng 2-2026, khi quyết định rời vị trí Trưởng Khoa Hồi sức cấp cứu (ICU) Bệnh viện (BV) Đa khoa Phú Nhuận để về TYT, BS Viện đã phải thuyết phục gia đình rất nhiều. "Có một câu hỏi mà tôi thường bắt gặp trong ánh mắt của đồng nghiệp và cả người thân là tại sao lại về một TYT phường?".

Khi đặt bút ký vào lá đơn về TYT công tác, BS Viện không nghĩ mình đi ngược dòng mà xem đây là con đường đầy ý nghĩa. Với ông, nếu tại BV lớn là những ca bệnh "mũi nhọn" thì ở TYT là cả một thế giới đa dạng và sống động. Mô hình đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa phương được triển khai. Đây là "cánh tay nối dài" của ngành y tế, đưa bác sĩ đến gần dân hơn bao giờ hết, thay đổi mạnh mẽ quan điểm chủ động phòng bệnh cho từng người dân.

Ít ai biết rằng trước khi về TYT, BS Viện có một hành trình đáng nể với suốt 26 năm hành nghề. Nếu như tại BV Phạm Ngọc Thạch TP HCM (nơi ông từng công tác trước đây), ông chuyên trách chính là điều trị chuyên sâu, tiếp cận với một nhóm bệnh nhân nhất định (lao, HIV, phổi) thì ở TYT, công việc lại mang màu sắc đa dạng và phong phú hơn. "Trong ký ức của tôi vẫn còn nguyên vẹn hình ảnh những bệnh nhân lao, HIV hay những cuộc chiến giành giật sự sống cho bệnh nhân mắc COVID-19 hoặc bệnh nặng tại ICU. Đó là những ngày tháng đối mặt với tử thần, nơi ranh giới mong manh của sự sống được đo bằng từng nhịp thở, từng chỉ số huyết áp" - ông nhớ lại.

Theo BS Viện, khi làm bác sĩ chuyên khoa sâu, ông học được cách dùng "vũ khí" là thuốc và trang thiết bị hiện đại để chiến đấu với bệnh tật. Nhưng cũng chính những năm tháng ấy, khi chứng kiến những bệnh nhân mắc bệnh lao thường có hoàn cảnh khó khăn vừa phải gánh chịu nhiều định kiến, ông nhận ra rằng: Người bệnh không chỉ cần một phác đồ chuẩn mà còn cần một điểm tựa tinh thần, một sự cảm thông từ nhân viên y tế. Với nền tảng nội khoa vững chắc, ông không ngừng học thêm nhiều chứng chỉ đào tạo liên tục CME để điều trị các bệnh kèm theo như suy thận, suy tim, lupus ban đỏ... Chính trong môi trường chuyên khoa khó khăn ấy, sự đa năng được tôi luyện đã giúp ông thích nghi nhanh chóng với sự đa dạng tại TYT.

Ở đây, người bác sĩ phải xử lý hàng loạt thứ, từ bệnh mạn tính (tim mạch, đái tháo đường), bệnh truyền nhiễm, tiêm chủng đến y học cổ truyền và cả công tác truyền thông, quản lý sức khỏe cộng đồng. Sự thay đổi này đòi hỏi không chỉ có kiến thức chuyên sâu mà phải có tầm nhìn bao quát và kỹ năng quản lý linh hoạt. Lao diễn tiến từ từ, COVID-19 thì nhanh và khốc liệt nhưng chăm sóc sức khỏe tại TYT lại là một hành trình bền bỉ. Không chỉ chữa bệnh mà còn phải chăm sóc cả tinh thần, thay đổi lối sống người dân. Kinh nghiệm hàng chục năm điều trị cho bệnh nhân nghèo, những người chịu định kiến xã hội đã rèn luyện cho ông một bản lĩnh kiên cường nhưng cũng đầy lòng trắc ẩn để thích nghi với sự đa dạng tại tuyến cơ sở.

Hạnh phúc là được phục vụ

Tại TYT phường Cầu Kiệu, ông cùng đội ngũ y tế, mạng lưới cộng tác viên len lỏi vào từng con hẻm, ngõ ngách để hướng dẫn bà con cách tự đo huyết áp, làm sạch môi trường để phòng chống dịch bệnh sốt xuất huyết, tay chân miệng ở trẻ nhỏ, tuyên truyền tác hại thuốc lá, kết hợp Đông - Tây y trong điều trị bệnh… Mục tiêu cao nhất là làm sao mỗi người dân đều có "hồ sơ sức khỏe" để không ai bị bỏ lại phía sau trong hành trình chăm sóc sức khỏe, đưa y tế gia đình đến tận từng khu phố. Có bác sĩ đến nhà khám, định hướng đúng chuyên khoa, đúng BV sẽ giúp người dân, đặc biệt là người cao tuổi, đỡ tốn kém thời gian và tiền bạc. "Hình ảnh người thầy thuốc trong mắt người dân giờ đây vô cùng gần gũi. Khi mình đi vào từng khu phố, bà con có thời gian tìm đến mình nhiều hơn, mình cũng có cơ hội để tuyên truyền kiến thức phòng bệnh một cách thực tế nhất" - BS Viện chia sẻ.

Sự tin tưởng của những bệnh nhân như bà Thu, gia đình chị Hiệp chính là "quả ngọt" cho quyết định về với y tế cơ sở của BS Viện. Chính sự thấu cảm đó đã giúp người dân xóa tan khoảng cách với TYT. Những lời than phiền về cái đau cổ vai gáy, những lo lắng về cơn chóng mặt kéo dài của bà con là mệnh lệnh từ trái tim của người làm nghề y. Ông luôn dặn dò kỹ lưỡng khi đau lan xuống tay, tê bì hay đau tăng về đêm, đừng chủ quan, phải đến trạm ngay để thăm khám. Sự hiện diện của ông đã mang lại niềm tin rằng ngay tại TYT phường, người dân vẫn được hưởng những dịch vụ y tế chất lượng nhất với tấm lòng tận tụy nhất.

Theo BS Viện, người ta nhìn nhận BV hạng 1 so với TYT có cái gì đó hơi khác. Với ông, câu trả lời không nằm ở những danh hiệu hay cấp bậc mà nằm ở chính định nghĩa về "Người thầy thuốc" trong trái tim mình. "Với tôi, nơi đâu cũng là phục vụ. Về đây là phục vụ người dân, gần dân, sát dân và thay đổi tâm lý người bệnh là TYT vẫn có khả năng chữa bệnh, có bác sĩ phục vụ nhân dân" - ông nói.

Chia sẻ thêm về quyết định chọn TYT để cống hiến, BS Viện kể ngay từ nơi ông sinh ra và lớn lên, cha mẹ ông rất hay giúp đỡ người khác. Chuyện họ làm cũng không to tát gì mấy, như gửi cho vài ký gạo, chai dầu ăn... Những điều giản dị ấy ngấm dần vào tâm khảm ông từ thuở ấu thơ đến khi trưởng thành. Tâm niệm ông mong muốn làm được cái nghề nào mà có thể giúp đỡ được nhiều người nhất, đặc biệt là khi họ chịu nhiều nỗi đau.

Vì thế, ông dốc sức học ngành y. Tốt nghiệp bác sĩ Trường Đại học Y Dược TP HCM vào những năm 2005, ông đã cùng bạn bè đi làm thiện nguyện ở nhiều nơi, đặc biệt là những chuyến khám tại nhà cho bệnh nhân lớn tuổi, đi lại khó khăn. "Từ đó, tôi thấy nhu cầu khám và chăm sóc sức khỏe người dân tại địa phương rất cao. Có bác sĩ đến nhà khám người ta vui lắm, mình định hướng cho người ta khám đúng chuyên khoa, đúng BV để đỡ tốn kém thời gian và tiền bạc" - BS Viện kể tiếp.

Đến nay, dù mái đầu đã điểm bạc song vị thầy thuốc giàu lòng nhân ái vì cộng đồng này vẫn đang miệt mài với chương trình nghiên cứu sinh tiến sĩ. Với ông, hạnh phúc của người thầy thuốc nằm ở niềm tin của người dân dành cho y tế cơ sở - nơi họ có thể ghé qua than phiền vài chuyện sức khỏe nhưng nhận lại một nụ cười ấm áp cùng lời khuyên tận tâm. Có những người bệnh "thập tử nhất sinh" được chữa khỏe mạnh gửi lời cảm ơn, đó là động lực lớn cho người hành nghề y học sẵn sàng cống hiến.

"Hạnh phúc của người bác sĩ đôi khi không phải chỉ là chữa khỏi được một ca bệnh hiếm mà là giúp ngăn chặn từ sớm một cơn đột quỵ cho cụ già ở cuối hẻm hay hướng dẫn được một gia đình cách phòng chống dịch bệnh ngay từ sân nhà" - vị thầy thuốc trải lòng.