Thời gian gần đây, Báo Người Lao Động liên tục nhận được phản ánh của nhiều hành khách liên quan đến tình trạng các chuyến tàu chậm giờ so với thông tin mà ngành đường sắt công bố.

Công bố một đằng, giờ về một nẻo

"Tôi ngồi ở ga Đà Nẵng nghe nhân viên nhà ga liên tục thông báo giờ tàu chậm. Tất cả các đoàn tàu đều chậm. Có những đoàn tàu chậm đến hơn 3 giờ" - anh Hồng Ánh, một hành khách trên chuyến tàu SE2, kể lại hành trình đi tàu ngày 7-8 từ Đà Nẵng vào Nha Trang. Anh Hồng Ánh cũng cho biết thêm sau thời gian chờ đợi mệt mỏi, lên tàu lại tiếp tục chịu cảnh ngột ngạt, nóng bức vì dù là toa máy lạnh nhưng hệ thống không hoạt động. "Trẻ con khóc, người lớn thở than nhưng nhân viên tàu không một lời giải thích. Trong khi đó, giá vé tàu chẳng thua vé máy bay là bao nhiêu" - anh Hồng Ánh bức xúc.

Tương tự, anh Viết Vinh (quê Quảng Ngãi) cho biết ngày 3-8, anh cùng gia đình về Quảng Ngãi trên chuyến tàu SE26 xuất phát vào khoảng 19 giờ từ ga Sài Gòn. Theo lịch trình công bố, chuyến tàu sẽ tới Quảng Ngãi vào khoảng 10 giờ 33 phút ngày 4-8. Tuy nhiên, đoàn tàu phải đến 15 giờ mới tới ga, trễ gần 5 giờ so với kế hoạch và tăng tổng thời gian hành trình lên gần 20 giờ.

Theo anh Vinh, trên hành trình về Quảng Ngãi, tàu SE26 dừng vô số lần để tránh các đoàn tàu khác. "Vấn đề gây bức xúc là thời gian công bố một đằng nhưng giờ về một nẻo. Do ước tính thời gian hành trình theo lúc mua vé nên khi bị trễ nhiều giờ, tôi và gia đình bị lỡ kế hoạch đã sắp xếp ban đầu. Nhiều hành khách phản ứng về tình trạng tàu chậm thì trưởng tàu chỉ biết lắc đầu bởi kế hoạch chạy tàu thực hiện theo biểu đồ đã ấn định, còn thời gian công bố tùy nơi bán vé" - anh Vinh kể.

Theo tìm hiểu, thời gian qua, việc tàu trễ giờ diễn ra ở nhiều chuyến chạy chặng ngắn do phải dừng để tránh các chuyến tàu chạy tuyến dài hơn. Một nhân viên đường sắt cho biết tình trạng trên cũng thường xảy ra ở những thời gian cao điểm đi lại như lễ, Tết hoặc nghỉ hè, các chuyến tàu hoạt động dày hơn. Tuy nhiên, việc sắp xếp và công bố thời gian hành trình các chuyến tàu theo biểu đồ nên hoạt động của các chuyến tàu phải thực hiện theo. "Chúng tôi liên tục bị hành khách phản ánh, thậm chí trút giận bởi tình trạng tàu chậm giờ nhưng cũng phải chấp nhận và xin lỗi khách bởi việc họ bức xúc là có cơ sở" - một tiếp viên đường sắt cho biết.

Bức xúc vì tàu hỏa liên tục chậm chuyến - Ảnh 1.

Đường sắt hiện quá lạc hậu so với nhiều loại hình vận tải khác. Ảnh: GIA MINH

Ngành đường sắt nói gì?

Ông Lê Quốc Trung, Phó Giám đốc Công ty CP Vận tải Đường sắt Sài Gòn, cho biết biểu đồ chạy tàu do Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (ĐSVN) xây dựng và ban hành, áp dụng chung trong toàn ngành. Ông Trung thừa nhận thời gian qua có nhiều phản ánh liên quan đến tình trạng tàu chậm chuyến. Tuy nhiên, vấn đề này bị tác động bởi nhiều yếu tố, trong đó chủ yếu là do hạ tầng cơ sở còn rất hạn chế như khoảng cách giữa nhiều ga ngắn, các đoàn tàu phải dừng để tránh nhau. Mặt khác, trên tuyến đường sắt Bắc - Nam có rất nhiều đường ngang giao cắt đường bộ, chưa kể còn có hàng loạt con đường tự phát nên quá trình tàu di chuyển cũng bị ảnh hưởng bởi tình hình lưu thông qua lại giữa những đường ngang này. Đặc biệt, khi những sự cố tai nạn xảy ra, không chỉ một mà nhiều đoàn tàu cùng bị ảnh hưởng đến lịch trình bởi hiện nay chỉ có một tuyến đường sắt Bắc - Nam duy nhất.

"Trước tình trạng trên, vừa qua, công ty đã thực hiện một số giải pháp như phối hợp với các địa phương trong việc quản lý, kiểm soát các đường ngang, đồng thời tăng cường việc cảnh giới... Mặt khác, trong các phương án dự phòng, công ty cũng chuẩn bị xe tại các ga lớn nhằm trung chuyển hành khách kịp thời trong trường hợp có sự cố phát sinh" - ông Trung thông tin.

Cũng theo ông Trung, hằng năm, ngành đường sắt đều điều chỉnh biểu đồ chạy tàu để phù hợp với tình hình thực tế. Tuy nhiên, trước tình hình hiện nay, Tổng Công ty ĐSVN đã xây dựng lại biểu đồ chạy tàu mới sẽ được áp dụng từ ngày 15-9, trong đó tất cả phản ánh về tình trạng tàu chậm cũng như các yếu tố ảnh hưởng đã được tổng hợp và góp ý trong việc xây dựng biểu đồ mới này. "Vấn đề mấu chốt vẫn là cơ sở hạ tầng của ngành đường sắt còn quá thiếu, chưa được đầu tư nhiều, dẫn đến hàng loạt hạn chế phát sinh" - ông Lê Quốc Trung nhìn nhận.

Theo một số chuyên gia lĩnh vực đường sắt, cả nước hiện chỉ có duy nhất tuyến đường sắt Bắc - Nam, trong khi hệ thống đã quá lạc hậu khiến đường sắt khó phát triển. Chỉ cần một sự cố tai nạn hoặc bị ảnh hưởng bởi tình trạng mưa ngập, sạt lở… là tuyến đường bị tê liệt và làm gián đoạn toàn bộ lịch trình chạy tàu, là dẫn chứng cụ thể cho sự lạc hậu nêu trên. Thực trạng trên đã tồn tại nhiều năm qua nên việc xây dựng biểu đồ là chưa phù hợp. Vì vậy, giải pháp trước mắt, cần điều chỉnh biểu đồ chạy tàu bằng việc có thể cắt giảm các tuyến tàu Bắc - Nam hoặc những tuyến có nhu cầu không cao bởi những chặng dài hiện khó cạnh tranh với hàng không. Song song đó, phải tập trung nâng cao chất lượng chạy tàu theo từng chặng phù hợp với nhu cầu đi lại ở từng thời điểm.

2.500 tỉ đồng làm hàng rào, đường gom

Theo Tổng Công ty ĐSVN, cả nước hiện có 5.580 điểm giao cắt giữa đường bộ và đường sắt, trong đó chỉ có hơn 1.500 đường ngang hợp pháp, có cảnh giới, rào chắn, còn lại là lối đi dân sinh tự mở. Ngoài ra, còn khoảng 14.000 vị trí vi phạm hành lang an toàn đường sắt và tại những đoạn này thường xảy ra các vụ tai nạn giao thông. Vì vậy, tháng 8-2019, Tổng Công ty ĐSVN có văn bản kiến nghị Bộ Giao thông Vận tải bố trí 2.500 tỉ đồng làm hàng rào, đường gom xóa lối đi tự mở nhằm bảo đảm an toàn giao thông trên tuyến đường sắt Bắc - Nam.

GIA MINH - XUÂN GIANG