Người lao động bị chèn ép

Tại Hợp tác xã (HTX) Vận tải hành khách và hàng hóa Quang Minh (số 61 Hồ Tùng Mậu, Q.1-TPHCM), các tài xế luôn phải sống trong tâm trạng thắc thỏm, lo âu vì đồng lương ít ỏi mà trong tay không có một mảnh hợp đồng. Tất cả đều được bà chủ nhiệm HTX Trần Gia Nghiêm giữ lại. Họ chỉ biết làm việc và tuân theo “luật” tối thượng ở đây, đó là “Nội quy lao động của tài xế” do HTX đưa ra. Nếu vi phạm, dù là lỗi nhỏ, sẽ bị trừ tiền thẳng thừng hoặc bị mất việc tức khắc.

Garage của HTX Quang Minh, nơi anh Mẫn dựng xe gắn máy trái ý ông Quan, nên bị mất việc làm

“Luật nhà”

Trường hợp mới nhất là tài xế Nguyễn Xuân Mẫn (SN 1962, ngụ Q. Gò Vấp-TPHCM). Ngày 5-1, do anh Mẫn dựng xe gắn máy không theo ý ông Đàm Chí Quan (chồng bà Nghiêm), khiến ông này mắng anh xối xả. Ngay trong  hôm đó,  ông Quan tuyên bố cho anh nghỉ việc vì cho rằng anh đã vi phạm “Nội quy lao động của tài xế” (?).

Trao đổi với chúng tôi, ông Quan giải thích căn cứ trên bản cam kết kèm theo hợp đồng lao động (HĐLĐ) mà anh Mẫn đã ký, thì “HTX có quyền chấm dứt hợp đồng, không bồi thường, không phụ cấp thôi việc” nếu người lao động vi phạm những nội quy này. Thế nhưng, chúng tôi không hề tìm thấy lỗi vi phạm nào đại loại như “dựng xe gắn máy không đúng nơi quy định” trong bản nội quy tài xế mà ông Quan đưa ra! Với nhiều điều khoản rất khắt khe, “lạ đời”... bản nội quy tài xế và bản cam kết mà HTX đưa ra đã xâm phạm quyền lợi của người lao động. HTX chỉ căn cứ trên những “luật lệ” riêng mà ngang nhiên chấm dứt hợp đồng trước hạn không báo trước, không bồi thường, không trợ cấp thôi việc (!?).

Mọi tài xế đều phải ký ngắn hạn

Theo chúng tôi được biết, HTX Quang Minh chính thức hoạt động từ tháng 9-2006 với trên dưới 20 tài xế. Họ phải có mặt tại garage từ 7 giờ cho đến 18 giờ mỗi ngày, không được đi đâu quá 20 phút. Nhưng từ đó đến nay tất cả các tài xế của HTX đều phải ký các HĐLĐ ngắn hạn 3 tháng, 5 tháng hoặc 6 tháng. Trường hợp của anh Mẫn, chính thức làm việc cho HTX từ giữa năm 2008. Đầu tiên, anh ký HĐLĐ ngắn hạn 5 tháng, từ ngày 1-7 đến 30-11-2008. Ngày 1-12-2008, anh Mẫn lại phải tiếp tục ký HĐLĐ thứ hai với thời hạn 6 tháng, đến ngày 31-5-2009 là hết hạn. Tuy nhiên, anh đã bị cho thôi việc như trên đã nêu. Các trường hợp khác như anh Nguyễn Văn Huyền, anh Bùi Nguyên Quế... là những tài xế đã gắn bó với HTX ngay từ những ngày đầu mới thành lập nhưng cũng cứ 6 tháng phải ký lại HĐLĐ một lần (?).

Bà Nguyễn Thị Liên, Trưởng Phòng LĐ-TB-XH quận 1, cho biết bà đã nhận được đơn khiếu nại của tài xế HTX Quang Minh. Ngày 16-1, bà sẽ cho mời người lao động và phía HTX đến văn phòng giải quyết các vấn đề bức xúc từ phía người lao động. Bà Liên khẳng định nếu phát hiện sai phạm sẽ xử lý đơn vị vi phạm theo đúng quy định.