Siết đầu này, mở đầu kia

Một cổ - ba tròng… thuế!

Giới đầu tư chứng khoán tỏ ra không đồng tình về quy định đánh thuế 20% đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán được xác định bằng giá bán chứng khoán trừ (-) giá mua và các chi phí liên quan đến việc chuyển nhượng. Theo thông tư, nếu cá nhân chuyển nhượng chứng khoán đăng ký tạm nộp thuế TNCN theo từng lần chuyển nhượng, quyết toán theo năm thì áp dụng theo biểu thuế toàn phần với thuế suất là 20%. Trường hợp cá nhân chuyển nhượng chứng khoán không đăng ký nộp thuế theo thuế suất 20% thì áp dụng thuế suất 0,1% trên giá trị mỗi lần chuyển nhượng.

Như vậy, những nhà đầu tư chứng khoán là cổ đông tại các công ty cổ phần sẽ bị thiệt. Bởi lẽ, hiện hầu hết các công ty cổ phần chọn cách chi trả cổ tức bằng cổ phiếu, đồng thời trả thưởng bằng cách thưởng cổ phiếu. Những khoản trên đều là phần chia từ lợi nhuận sau thuế nên đã đóng thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) 28% rồi. Đến khi được chi trả cổ phiếu (hoặc nhận thưởng bằng cổ phiếu), lại tiếp tục tính thuế TNCN trên khoản này. Chưa hết, mỗi khi bán cổ phiếu, cổ đông phải chịu thuế 20% nữa đối với khoản thu thể hiện trên hợp đồng mua bán chứng khoán. Hóa ra, nhà đầu tư chứng khoán có thể chịu “một cổ - ba tròng... thuế”!

90% hộ cá thể “thoát” thuế

Trong khi siết chặt đối với lĩnh vực chứng khoán thì quy định mới quá “dễ dãi” đối với hàng triệu hộ kinh doanh cá thể (các cơ sở sản xuất, quán cà phê, karaoke, cửa hàng...). Cụ thể, 3,5 triệu hộ kinh doanh cá thể đang đóng thuế TNDN hiện nay sẽ chuyển sang đóng thuế TNCN, tiên liệu sẽ gây thất thu lớn. Vì sao như vậy?

Hiện nay, ngoài thuế môn bài và thuế GTGT (10%), 3,5 triệu hộ cá thể phải đóng 28% thuế TNDN được đánh trên thu nhập thực tế. Thu nhập này được tính bằng cách lấy doanh thu (ấn định, thường rất thấp) trừ đi các chi phí (như thuê nhân công, mặt bằng, nguyên liệu...). Tới đây, khi chuyển sang đóng thuế TNCN, cách tính thuế đối với các hộ kinh doanh cá thể sẽ là: Lấy doanh thu (ấn định) trừ đi 4 triệu đồng (giảm trừ gia cảnh cho chủ hộ), trừ tiếp khoản giảm trừ cho người phụ thuộc (ít nhất 1,6 triệu đồng), còn lại bao nhiêu tính thuế bấy nhiêu (áp theo biểu thuế lũy tiến từng phần). Một số chuyên viên thuế tính toán rằng với cách hành thu mới này, sẽ có tới... 90% hộ kinh doanh cá thể không phải đóng thuế TNCN.

Hiện chi cục thuế các quận, huyện ở TPHCM đang phải “nát óc” tìm cách kiểm tra, điều chỉnh tăng doanh thu nhiều lần để có thể giữ nguyên mức thuế ấn định như hiện nay.