Bộ Y tế báo cáo Chính phủ về nguy cơ virus Nipah

Bộ Y tế vừa có báo cáo Chính phủ về tình hình dịch bệnh do virus Nipah các biện pháp phòng, chống dịch tại Việt Nam. Theo Bộ Y tế, đây là bệnh truyền nhiễm nhóm A, có thể diễn biến nhanh từ nhẹ đến nặng, thậm chí tử vong trong thời gian ngắn.

Dấu hiệu nhiễm virus Nipah

Người nhiễm virus thường xuất hiện các triệu chứng ban đầu như đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng; sau đó có thể chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức và các dấu hiệu thần kinh cho thấy viêm não cấp tính, diễn biến trong vòng 24-48 giờ.

Thời gian ủ bệnh từ 4 đến 14 ngày. Tỉ lệ tử vong ghi nhận trên thế giới dao động 40-75%. Hiện chưa có vắc-xin và thuốc điều trị đặc hiệu.

Virus Nipah được phát hiện lần đầu năm 1999 tại một trang trại chăn nuôi lợn ở Malaysia. Ngoài lợn, virus này còn được tìm thấy ở một số động vật khác như ngựa, dê, cừu, chó, mèo. Từ năm 1999 đến nay, Malaysia chưa ghi nhận ổ dịch mới.

Năm 2001, bệnh được ghi nhận lần đầu trên người tại Bangladesh và sau đó xuất hiện rải rác hằng năm với số ca mắc dưới 67 ca mỗi năm.

Trong hai tháng đầu năm 2023, Bangladesh ghi nhận 11 ca, với tỉ lệ tử vong lên tới 73%. Cũng trong năm 2001, Ấn Độ từng ghi nhận ổ dịch virus Nipah tại một cơ sở y tế ở bang Siliguri.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), virus Nipah lây truyền chủ yếu từ động vật sang người, đặc biệt là lợn và các loài dơi ăn quả; lây qua tiếp xúc với thực phẩm, vật phẩm nhiễm virus, đồng thời có thể lây từ người sang người qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của bệnh nhân. Một số quốc gia như Australia, Bangladesh, Campuchia, Indonesia, Philippines, Thái Lan và Đông Timor được đánh giá có nguy cơ do đã phát hiện virus ở dơi ăn quả.

Gần đây, Ấn Độ ghi nhận 5 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do virus Nipah, trong đó có 2 ca được xét nghiệm khẳng định tại một bệnh viện ở bang Tây Bengal. Từ ngày 27-12-2025 đến nay, nước này chưa ghi nhận thêm ca mắc mới. Tại Việt Nam, đến ngày 27-1-2026, chưa ghi nhận trường hợp nhiễm virus Nipah ở người.

WHO nhận định bệnh do virus Nipah hiện chỉ ghi nhận các ca bệnh rải rác, quy mô nhỏ, chưa hình thành các ổ dịch lớn. Qua trao đổi với WHO tại Việt Nam, nguy cơ lan truyền virus Nipah trong khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, hiện ở mức thấp.

Tuy nhiên, Bộ Y tế cho rằng không thể loại trừ nguy cơ virus xâm nhập vào Việt Nam trong bối cảnh gia tăng giao lưu đi lại quốc tế, đặc biệt dịp Tết Nguyên đán và mùa lễ hội đầu năm 2026, cũng như nguy cơ lây truyền từ động vật hoang dã di cư.

Tăng cường giám sát tại cửa khẩu

Thời gian qua, Bộ Y tế đã triển khai nhiều biện pháp phòng, chống dịch. Cơ quan này thường xuyên trao đổi thông tin với WHO và các tổ chức quốc tế để cập nhật tình hình dịch bệnh; phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường giám sát bệnh lây truyền từ động vật sang người. Đến nay, hệ thống giám sát chưa ghi nhận virus Nipah trên động vật tại Việt Nam.

Ngay khi xuất hiện thông tin về các ca bệnh tại Ấn Độ, Bộ Y tế đã chỉ đạo tăng cường giám sát tại cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng, sẵn sàng các phương án ứng phó nếu dịch xảy ra.

Các viện đầu ngành như Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, Viện Pasteur TPHCM hiện đã có đủ trang thiết bị, phòng an toàn sinh học cấp 3 để xét nghiệm virus Nipah. Bộ Y tế cũng đang phối hợp với WHO và Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Mỹ nhằm sớm tiếp cận sinh phẩm chẩn đoán đặc hiệu.

Thời gian tới, Bộ Y tế tiếp tục theo dõi sát tình hình dịch trên thế giới, tăng cường giám sát, phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ tại cửa khẩu và trong cộng đồng; kiểm soát nhiễm khuẩn tại cơ sở y tế, khoanh vùng và xử lý triệt để ngay từ ca bệnh đầu tiên, không để dịch lây lan.